Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) 5-6 mart tarixli buraxılış imtahanlarının nəticələrini açıqladıqdan sonra məlum olub ki, xeyli abituriyent aldığı qiymətlərdən narazıdır. Narazılıqlar əsasən yazı işlərinin (açıq tipli tapşırıqların cavabları) yoxlanılması prosesindəndir.
Bir çox şagirdlər açıq sualların cavablarına verilən qiymətlərin obyektiv olmadığını, aşağı bal yazıldığını iddia edib. Nəticələrdən narazı olan şagirdlər aprelin 4-dən başlayaraq apellyasiya şikayəti verirlər. Apellyasiya komissiyasına müraciət etmək istəyənlər 4-6 aprel tarixlərində DİM-in saytında yerləşdirilən elektron ərizəni doldurmaqla qeydiyyatdan keçə bilirlər. Göstərilən müddət ərzində qeydiyyatdan keçməyənlər sonradan apellyasiya üçün müraciət edə bilməyəcəklər.
Qeyd edək ki, buraxılış imtahanında şagirdlərə tədris dili fənnindən 10, riyaziyyat fənnindən 7, xarici dil fənnindən 7 yazılı cavab tələb edən açıq tipli sual təqdim olunub.
İmtahanda iştirak edən şagirdlərin çoxu Azərbaycan dili fənnindən olan açıq tipli tapşırıqlarda zəif nəticə göstəriblər. Ümumilikdə, narazı qalan 5905 abituriyent apellyasiya şikayəti verib.
Kamran Əsədov: “Bu tipli suallar özünü doğrultmadı, əksinə, şagirdlərin nəticələrinə mənfi təsir etdi”
Məsələ ilə bağlı fikir bildirən təhsil eksperti Kamran Əsədov qeyd etdi ki, 5-6 mart tarixlərində keçirilmiş imtahanlardan sonra, qeyri-qanuni olsa belə, imtahan suallarını əldə ediblər: “Bununla bağlı Təhsil Xidmətləri Araşdırma Mərkəzi olaraq sualları təhlil etdik. Aydın oldu ki, test tapşırıqlarına müxtəlif cavabların verilməsi mümkündür. Bilirdik ki, cavabların verilməsi ilə bağlı müxtəlif problemlər olacaq. Dövlət İmtahan Mərkəzi taleyüklü ciddi imtahanların keçirilməsini həyata keçirsə də, nəticələrin yoxlanılmasını o qədər də təcrübəsi olmayan markerlərə, üçüncü, dördüncü kurs tələbələrinə həvalə edir. Bir tərəfdən DİM həmin gənclərin təcrübə toplamasına imkan verir. Böyük sayda abituriyent imtahan nəticələrindən narazıdır, haqlı olaraq narazıdırlar. Çünki DİM meyarları elan edib və abituriyenlər görürlər ki, ciddi problemlər var. Onu da qeyd edim ki, DİM Azərbaycanda alternativsiz imtahan keçirən vahid qurumdur. Düşünürəm ki, açıq və qapalı suallar yetərlidir, situasiya tipli sualları ləğv etməyin vaxtıdır. Bu tipli suallar özünü doğrultmadı, əksinə, şagirdlərin nəticələrinə mənfi təsir etdi. Maraqlısı budur ki, nə Təhsil Nazirliyi, nə Təhsil İnstitutu bu problemlə bağlı reaksiya göstərir. Burada Təhsil Nazirliyi mövqeyini ortaya qoymalıdır, çünki abituriyentlərin hər biri məktəblərin şagirdidir. 6000 şikayət dəhşətli bir saydır. Çalışacaqlar ki, şikayətləri əsassız hesab etsinlər, ancaq taleyüklü bu problem həll olunmalıdır”.
Elçin Əfəndi: “Açıq tipli sualların olmasının əleyhinəyəm, çünki burada obyektiv qiymətləndirmənin olması mümkün deyil”
Təhsil eksperti Elçin Əfəndi imtahanlarda açıq tipli sualların aradan qaldırılmasının tərəfdarıdır: “Mən açıq tipli sualların olmasının əleyhinəyəm. Çünki burada obyektiv qiymətləndirmənin olması mümkün deyil. Yekunda avtomatlaşdırılmış sistem bu qiyməti ortaya çıxarır və hər hansı nöqsanlar üzə çıxa bilir. Qapalı suallarda şagird cavabı qaralayır və o qaralama əsasında cavabın düzgün, yaxud səhv olması üzə çıxır. Fərqindəsizsə, qapalı suallarla bağlı kiminsə şikayəti yoxdur. Demək ki, biz hansısa nöqsanlara yol veririk. Bunları aradan qaldırmaq üçün birmənalı olaraq açıq tipli suallar ləğv olunmalıdır. Qarşıdakı 12-13 mart və blok imtahanlarında da bu kimi problemlər olacaq. Bir sözlə, nə qədər açıq tipli sualları saxlayacağıqsa, şikayətlər davam edəcək. Ümumiyyətlə, əvvəlki illərdən fərqli olaraq, bu il açıq tipli suallarla bağlı şikayətlərin artımı hiss olunur. Abituryentlər bunun səbəbini sırf açıq tipli sulların qiymətləndirilməsi zamanı onlara balların verilməməsi ilə əlaqələndirirlər. Halbuki, müvafiq olaraq ballar sualın cavablandırılmasına əsasən qiymətləndirilib. Sadəcə fərqlər ortaya çıxıb. Bunun da əsas səbəbi açıq tipli sualların cavablarının bir deyil, bir neçə müəllim tərəfindən yoxlanmasıdır. Çünki hər müəllim məsələyə fərqli cür yanaşa bilər. 3 müəllimin yoxlamasından sonra avtomatlaşdırılmış bir sistem, optik oxucu vasitəsilə qiymətləndirmə həyata keçirilir. Yəni burada insan amili rol oynamır. Qiymətləndirmə isə məhz həmin planlaşdırılmış idarəedicinin ümumi ortaq gəldiyi qərara əsasən verilir. Qiymətləndirmədə müvafiq olaraq sırf avtomatlaşdırılmış sistemin müəyyən etdiyi qiymət fərqi ortaya çıxır və bu şikayətlərdə hardasa abituriyentlərə haqq qazandırmaq olar”.
Günel CƏLİLOVA
