Azərbaycanda işsizlikdən əziyyət çəkənlərin çoxu, demək olar ki, müəllimlərdir. Bunun başlıca səbəbi işə qəbul üçün müraciət edən müəllim sayının çox, vakant yerlərin az olmasıdır.
Məlumat üçün qeyd edək ki, hazırda ölkə ərazisində 140 000 nəfərə yaxın müəllim fəaliyyət göstərir. Bundan başqa hər il ortalama 50 000 namizəd müəllim olmaq üçün elektron ərizə verir. 2016-cı ildən müəllimlik üçün imtahan verənlərin sayı artmağa başlayıb.
2020-2021-ci tədris ilində işə qəbul üzrə müraciət edən 53 880 nəfərdən yalnız 7 147-si ilkin mərhələdə vakant yer qazanıb.
Müddətli müqavilə əsasında elektron yerləşdirmələr başa çatdıqdan sonra tutulmayan və yeni yaranan vakant yerlərdə 1183 nəfər müddətli müqavilə əsasında işlə təmin olunub. Ötən il işsiz olan 53 880 müəllimin (7147+1183=8330) 45 550 nəfəri yenə də işsizdir.
Əslində müəllimlik peşəsinə hər zaman maraq olub. Ancaq buna baxmayaraq, pedaqoqlar işlə təmin olmaqda çətinlik çəkir. Iddia olunur ki, pedaqoqların işsiz qalmasının səbəblərindən biri də məktəb direktorlarının vakant yeri qəsdən gizlətməsidir.
Kamran Əsədov: “Müəllimlərin işə qəbul imtahanında 61 min müəllim iştirak üçün ərizə verib, onların yalnız 9 mini işə qəbul olunub, 60 minə yaxın diplomlu müəllim isə…”
Təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirdi ki, Azərbaycanın 4447 orta ümumtəhsil müəssisəsində 150 min müəllim çalışır: “Hər il Təhsil Nazirliyi müxtəlif səbəblərdən boş qalan vakant yerlərə müəllim qəbulu həyata keçirir. Təkcə 2021-ci ildə orta ümumtəhsil məktəblərində işləmək üçün 9000 müəllim işə qəbul edilib. Ali təhsil müəssisələrinin bakalavr pilləsinə bu il 16 minə yaxın abituriyent qəbulu həyata keçirilib. Ötən il müəllimlərin işə qəbul imtahanında 61 min müəllim iştirak üçün ərizə verib. Onların yalnız 9 mini işə qəbul olunub. 60 minə yaxın diplomlu müəllim hazırda işsizdir. Bu olduqca ciddi məsələdir”.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, gələcəkdə balansın qorunması üçün pedaqoji ixtisaslar üzrə plan yeri yarıbayarı azaldılmalıdır: “Nəzərə almaq lazımdır ki, pedaqoji ixtisaslar üzrə qəbul yeri hədsiz dərəcədə çoxdur. Bu, gələcəkdə böyük problemlərin yaranmasına səbəb ola bilər. Ehtiyac olan ixtisaslar üzrə qəbul yeri stabil saxlanmalı, digər ixtisaslarda isə ixtisar olmalıdır”.
K.Əsədov onu da əlavə etdi ki, ölkəmizdəki ümumtəhsil müəssisələrində vakant yerlərin yaranması üçün müəllimlərin də vahid maaşı olmalıdır: “12 saat dərs deyən müəllim vəzifə maaşı almalıdır. Bu zaman yerdə qalan dərs saatları vakant yer kimi çıxardılacaq. Həmçinin müəllimlərin təqaüdə çıxma yaşı dəyişdirilməlidir. Müəllimlər əmək haqları müqabilində təqaüdə çıxarılmalıdır ki, gənc müəllimlər üçün vakant yer yaransın”.
Ilqar Orucov: “…savadlı müəllimlərin məktəbə cəlb olunması deməkdir və rəqabət mühiti formalaşdırır”
Təhsil Nazirliyi yanında İctimai Şuranın üzvü İlqar Orucovun sözlərinə görə, müəllimlik imtahanında qaydaların təkmilləşdirilməsi zəruridir və tətbiq edilən yeniliklər perspektiv vəd edir: “Vakansiya yerlərinin az olması bizim istəyimizdən asılı deyil. 50 min müəllimin sənəd verməsi həm də onu göstərir ki, son illərdə bu peşəyə maraq artıb. Bu, savadlı müəllimlərin məktəbə cəlb olunması deməkdir və rəqabət mühiti formalaşdırır. Sayda ciddi artımın olması müəllim nüfuzunun artmasının göstəricisidir. Müəllimlərin son illərdə maaşlarının artması, onlara sosial dəstək verilməsi bu prosesi daha da sürətləndirir”.
Günel CƏLİLOVA
