Xəbər verildiyi kimi, ötən həftədən Kür çayında suyun səviyyəsi sürətlə aşağı düşməyə başlayıb. Çayın Salyan, Neftçala rayonları ərazisindən keçən hissəsində vəziyyət kritik hal alıb, içməli suyun verilməsində, əkin sahələrinin suvarılmasında çətinliklər yaranıb.
Fermerlər bildiriblər ki, hazırda taxıl, yonca sahələrinin suvarılan vaxtıdır. Yaxın 5-10 günə əkin dövrü başlayır. Suvarılma problemi tezliklə həll edilməzsə, məhsuldarlıq kəskin azalacaq.
Qeyd edək ki, Kür sahilində yerləşən kəndlər acınacaqlı durumdadır; həm əkin sahələri məhv olur, həm də əhali içməli su qıtlığı yaşayır. Kürdə su azaldıqdan sonra əkin sahələri xeyli azalıb və əhalinin həmin ərazilərdən köçməsi barədə xəbərlər yayılmağa başlayıb. Ekspertlər hesab edir ki, yaranmış vəziyyət həll olunmazsa, Neftçala rayonunun böyük bir hissəsi və Salyanın kürqırağı kəndlərinin əhalisi yaşayış yerlərini tərk etməli olacaq.
Rövşən Abbasov: “Kür olmayandan sonra ətraf kəndlərdə nə suvarma, nə əkinçilik, nə balıqçılıq, nə də ana Kürüm olacaq”
Su məsələləri üzrə ekspert, Xəzər Universitetinin Coğrafiya və ətraf mühit departamentinin müdiri Rövşən Abbasov bildirdi ki, Kürdə yaranmış bu vəziyyətin səbəbləri çox dərindir. İqlim dəyişmələri nəticəsində həm çayların su ehtiyatı azalıb, həm də suya olan tələbat artıb. Bu tələbat Azərbaycanla yanaşı, həm Türkiyədə, həm də Gürcüstanda artıb. Digər bir səbəb isə əkin sahələrinin artmasıdır: “Bunlar öz sahələrini sürətlə artırırlar. Azərbaycanda son 10 ildə əkin sahələri, demək olar ki, 2 dəfə artıb. Bu da Kür çayından daha çox suyun götürülməsinə səbəb olur. Kür ətrafında olan kəndlərin yerləşdikləri ərazilərdə arxlar, kanallar quruyur. Çünki iri aqroparklar daha çox su götürürlər. Nəticədə kiçik fermerlələrə, evlərə su çatmır. Bunun nə qədər davam edəcəyi bilinmir. Mütləq həll yolu tapılmalıdır”.
R.Abbasovun sözlərinə görə, Kür çayının quruması böyük fəsadlara səbəb ola bilər: “Məlumdur ki, Kür çayı ətrafında yaşayan əhalinin həyatı, mədəniyyəti, həyat tərzi birbaşa Kürə bağlıdır. Xüsusilə Salyan və Neftçala rayonlarının təsərrüfatları Kür çayı ilə bağlıdır. Burada həm suvarma, həm balıqçılıq, həm də kürü təsərrüfatları formalaşıb. Bir sözlə, insanların yaşayış vəziyyəti Kür çayından asılıdır. Kür olmayandan sonra onların hamısı ləğv olunacaq. Bundan sonra nə suvarma, nə əkinçilik, nə balıqçılıq, nə də ana Kürüm olmayacaq. Əgər Kür çayı quruyarsa, tədricən insanlar şəhərə köç etməyə başlayacaq. Kür çayına bağlanmış həyat Kür olmadan davam edə bilməz. Bunun üçün təcili tədbirlər görülməlidir”.
Flora Hacıyeva: “Kür çayının quruma səbəbi iqlim dəyişikliyi ilə bağlı olduğuna görə, qarşısını almaq çətin olacaq”
Ekoloq Flora Hacıyeva bildirdi ki, Azərbaycanda ciddi su qıtlığı yarana bilər: “Ciddi su qıtlığının yaranacağı şübhəsizdir. Çünki problem təkcə Kür çayı ilə bağlı deyil, bütün çaylarda vəziyyət kritikdir. Azərbaycan su ehtiyatlarının həcminə görə digər ölkələrdən xeyli pis vəziyyətdədir, bu ehtiyatın da 70 faizi ölkədən kənarda formalaşır. Qlobal quraqlıq güclənəndə o mənbələrdən su əldə edə bilməyəcəyik. Bu birbaşa milli və dövlət təhlükəsizliyi məsələsidir. Vaxtında kifayət qədər su anbarları, artezian qurğuları, dəniz sahilində su şirinləşdirici qurğular tikilmədiyindən problem ciddi olacaq. Problem təkcə içməli su çatışmazlığı ilə də bağlı deyil, suvarmada ciddi problemlər yaranacaq ki, bu da dolayı yolla məhsul istehsalının azalması və ərzaq qıtlığı deməkdir”.
Ekspert onu da əlavə etdi ki, Kür çayının quruma səbəbi iqlim dəyişikliyi ilə bağlı olduğuna görə qarşısını almaq çətindir. Kür transsərhəd çayıdır. Və belə çayların ehtiyatlarının səmərəli istifadəsi məqsədilə ölkələr arasında müqavilələr imzalanır. Bu müqavilədə hər dövlətin marağı nəzərə alınmalıdır. Hazırda isə ən böyük fəsadlar Azərbaycan ərazisində müşahidə olunur.
Günel CƏLİLOVA
