Azərbaycanda kərə yağı adı altında spred yağların satıldığı aşkarlanıb. Belə ki, Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) əməkdaşları Gəncə şəhəri, Zülfü Hacıyev küçəsində fəaliyyət göstərən “Grand Qafqaz” ticarət mərkəzində keçirilən planlı yoxlama zamanı baytarlıq sanitariya ekspertizası olmadan heyvan mənşəli məhsulların, müxtəlif əmtəə nişanı ilə kərə yağı adı altında bitki tərkibli spred yağların satışa çıxarıldığını aşkarlayıb.
Bu barədə AQTA-dan məlumat verilib.
Həmçinin mal qonşuluğu prinsipinin, sanitariya norma və qaydalarının, gigiyena normativlərinin kobud şəkildə pozulduğu müəyyən edilib. Faktla bağlı müəssisə rəhbəri barəsində inzibati protokol tərtib edilib, uyğunsuzluqların aradan qaldırılması ilə bağlı icrası məcburi göstərişlər verilib.
“Spred yağlar təkcə Gəncədə yox, ölkənin hər yerində satılır, saxta yağların istehsalına qarşı mübarizə daha da gücləndirilməlidir”
Məsələyə şərh verən Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov bizimlə söhbətində təəssüflə bildirdi ki, bu gün yerli yağ bazarında spred yağların varlığı danılmazdır. E.Hüseynovun sözlərinə görə, Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi (AQTA) bu məsələyə tam olaraq ciddi yanaşmalı və siqnallara əhəmiyyət verməlidir. Kərə yağı adı ilə camaata spred yağların satıldığını deyən E.Hüseynov hesab edir ki, təkcə Gəncədə deyil, başqa yerlərdə də araşdırmalar aparılarsa bu kimi hallar üzə çıxar: “20 ildən çoxdur rəhbərlik etdiyim qurum "Kərə yağı", "Nənəmin yağı", "Nehrə yağı" adı altında satılan, eləcə də açıq satılan İsmayıllı qaymaqları, Saratovka qaymağı, şoru, İvanovka qaymağı və şoru və sair barədə araşdırma aparıb. Azad İstehlakçılar Birliyi bitki yağları ilə qarışdırılmış bu məhsullar haqda əhalini məlumatlandırır və onları tənqid edir. Mən bir neçə gün əvvəl Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinə ictimai çıxışımı göndərdim ki, bu məhsulları necə hazırlayırlar. İndi onu sizə də deyəcəyəm. Şor yağlı ola bilməz, şorun yağlılığı sıfır faiz olmalıdır. Nehrə yağına tam oxşayan yağ necə olur? Yağlılığı olsa da, əslində nehrə yağı deyil. Mən AQTA-ya materialları göndərmişdim, onlar şübhə ilə yanaşdılar ki, belə hal olmaz. AQTA-nın ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri dedi ki, biz bunu mütəxəssislərə göndərdik, araşdırsınlar görək nə deyəcəklər. 20 günə yaxındır göndərməyimə baxmayaraq hələ bir şey deməyiblər.
Onlar dedi ki, alimlərimiz bu məsələni araşdıracaq. Mən də dedim ki, Gülümsərovu çağırın gəlib baxsın. Özüm belə obrazlı dedim. Əslində, bu cür saxta spred yağların, qaymaqların özünün hazırlanma qaydaları var. Onlar bunu belə hazırlayırlar, əsl natural südü sərirlər ondan qaymaq əmələ gəlir, o qaymağı yığırlar, bu natural qaynaqdır. Bu südün yağlılığı 17 faiz həcmindədir. Qaymağı yığandan sonra altda qalan südə xalq arasında üzsüz süd deyirlər. O südün yağlılığı maksimum 4 faizdir, yəni 96 faizi sudur. Lakin ağ rəngdədir, südə bənzəyir, amma əksər hissəsi sudur. Bu saxta yağı hazırlayanlar qaymağın altından çıxmış sulu mayeyə ən ucuz bitki yağların qarışdırırlar. Saxta yağların hazırlanmasında vaxtı keçmiş “Sana” və başqa yağlardan və başqa mümkün olan yağlardan istifadə etməklə qarışımı 72 dərəcə tempratura qədər qaynadırlar. Aydındır ki, bitki mənşəli yağla su qaynadandan sonra bir-birinə qarışmır. Lakin ondan sonra dayanmırlar. Həmin o mayeni homonizator deyilən cihaza tökürlər və həmin cihaz da o maddəni bircinsli maddəyə çevirir. Yəni yağın molekulları ilə üzsüz südün molekulları bir-birinə nüfuz edir, qarışır və bircinsli maye əmələ gəlir. Bu maye tam südə oxşayır. Əgər biz o südü yenidən sərsək o bizə qaymaq verəcək. Baxın, bu qaymaqların mənşəyi budur. O qaymağı da yığıb saxta spred yağ hazırlayırlar. Bu saxta yağın tərkibindəki bitki yağını müəyyən etmək üçün laboratoriyaya müraciət etsək, laboratoriya onun tərkibində süd turşularını axtaracaq və o yağın da tərkbində bu var. Guya ki, süddən əmələ gəlmiş yağdır. Həmin o homanizatordan çıxmış süddən biz qatıq çalsaq ondan “üzlü qatıq” əmələ gələcək, ondan yağlı kəsmik də düzəldə bilirlər. Süd istehsalçıları, saxta məhsul hazırlayanlar növbəti dəfə də bu üsuldan istifadə edib saxta yağ hazırlaya bilirlər. Hazırda bu “texnologya” ilə “kərə yağlar”, “kəsmiklər”, “yağlı şor”, “xamalar” və başqa məhsullar istehsal olunub bazara çıxarılır. Bunlar hamısı isə bitki yağı mənşəlidir. Təəssüf edirəm ki, AQTA özündə güc tapıb bunu etiraf etmək istəmir ki, ictimai təşkilatın bu tədqiqatı həqiqidir. Düşünürəm ki, bunu əsasən qiymətinə baxıb edirlər. Görürlər ki, ucuz satılır. Hazırda AQTA-nın nümayəndələri Gəncədirlərsə, buyursunlar “Gəncə qaymağını” tədqiq etsinlər . Ölkənin hər yerndə “Gəncə qaymağı” satılır. Bu qədər camışçılıq təsərrüfatı hardadır, bu qaymağın mənşəyi nədir? Bu barədə bizə çoxlu zənglər gəlir. Sizin qəzet vasitəsilə müraciət edirəm, əgər dövlət orqanları kütləvi informasiya vasitələrinə, ictimai rəyə əhəmiyyət verirsə, buyurub “Gəncə qaymağını” tədqiq edib nəticələrini ortaya qoysunlar. Spred yağlar təkcə Gəncədə yox, ölkənin hər yerində satılır, saxta yağların istehsalına qarşı mübarizə daha da gücləndirilməlidir Məndə olan məlumata görə, dükanlarda satılan adını çəkdiyim spred kəsmiklər, xamalar, şorlar bu cür əmələ gəlir. AQTA özündə güc tapıb ya mən dediyim texnologiyanı tam inkar etsin, ya alternativini desinlər, ya da təsdiq etsinlər. Baxmayaraq ki, milyonlarla dollar qiyməti olan avadanlıqları, laborotoriyaları var. Mən AQTA-da ictimai şuranın üzvüyəm və işləməyən, zəif olan ictimai şuranın hər yığıncağında bu məsələni qaldırıram. Çox təəssüf edirəm ki, təkcə AQTA yox, ümumiyyətlə dövlət qurumları ictimai rəyə əhəmiyyət vermir, öz bildiklərini edirlər. Necə deyərlər, Gülümsərovlar nə deyirsə onun dalınca gedirlər. Düşünürəm ki, bu sahədə daha çox iş görülməlidir, əhalinin saxta qidalarla, yağlarla aldadılmasının qarşısını alınmalıdır. Keyfiyyət məsələsi ortalıqda qalıb AQTA yalnız qidanın təhlükəsizliyinə nəzarət edir, keyfiyyətə isə, demək olar ki, heç kəs nəzarət etmir…”- deyə E.Hüseynov vurğuladı.
İradə SARIYEVA
