Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında (AMEA) profilcə bir-birinə yaxın elmi-tədqiqat institutları çoxdur. Profilcə yaxın olan, tədqiqat sahəsi bir-birinə uyğun gələn elmi-tədqiqat institutlarının vahid bir mərkəzdə birləşdirilməsi məsələsi gündəmdədir.
AMEA-nın vitse-prezidenti Dilqəm Tağıyev bildirib ki, AMEA-nın strukturuna bir daha baxılmalı, profilcə yaxın olan bir neçə institut bazasında oxşar məqsədi və proqramı olan elmi mərkəzlərin yaradılması həyata keçirilməlidir. Beləliklə, ehtimal etmək olar ki, AMEA-da institutların əksəriyyəti birləşə bilər.
“…İnstitutların birləşdirilməsi oradakı işçilər başqa yerdə işlə təmin olunması şərtilə mümkün ola bilər”
AVCİYA-nın vitse-prezidenti, professor Məhərrəm Zülfüqarlı “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, AMEA-da struktur dəyişiklikləri ilə bağlı mətbuatda yazılar gedir, fikirlər səsləndirilir, müxtəlif istiqamətlərdə öz qənaətlərini bölüşürlər. “Sovet dövründə Tarix İnstitutunda işləmişəm. Əvvəllər akademiyada işləyən bir alim kimi prosesləri izləmək imkanım olub. Tarix İnstitutunun nəzdində arxeologiya və etnoqrafiya sektoru vardı. Sonradan ayrıca arxeologiya və etnoqrafiya institutu yaradıldı. Eyni zamanda Tarix İnstitutundan Elm Tarixi İnstitutu ayrıldı. Yəni bir institutdan iki institut ayrılıb müstəqil institute statusu qazandılar. Yəni bu cür ola bilərdi ki, ayrılan institutlar özlərini doğrultsun. Lakin mənə elə gəlir ki, bu, əlavə ştat vahidlərinin açılması, xüsusən də rəhbər işçilərin təyin edilməsi məqsədilə edilir. İnstitut parşalanıb üç yerə bölündükdən sonra iş keyfiyyəti əvvəlkindən heç də yaxşı olmadı və hətta demək olar ki, mənfiyə doğru getdi. Yəni vaxtilə elə elmi-tədqiqat institutları olub ki, sonradan ondan ayrılan sahələr institutlaşıb. Dövlət büdcəsindən bu sahəyə xeyli vəsait ayrılmasına baxmayaraq, akademiyanın institutları büdcəyə elə də bir xeyir gətirmir, bu da Azərbaycan dövlətçiliyinin inkişafına, Azərbaycan vətəndaşlarının həyat şəraitinin yaxşılaşmasına mənfi təsir eidr. Yəni dövlət büdcəsindən xeyli vəsait ayrılmasına baxmayaraq elə də bir irəliləyiş yoxdur. Və həmin büdcə akademiyaya yox, başqa sahələrə də ayrıla bilərdi. Bu baxımdan, fikrimcə, akademiyada institutların birləşdirilməsi məsələsi müasir dövrdə lazımdır”.
M.Zülfüqarlının sözlərinə görə, burada digər məsələlər də var. M.Zülfüqarlı bildirir ki, akademiyada işləyən ziyalıları da nəzərə almalıyıq. O qeyd edir ki, tutalım, institutlar birləşəndə burada ixtisarlar da gedə bilər, o alimlərin ailə vəziyyəti də, sosial problemləri də nəzərə alınmalıdır. “Mənə elə gəlir, institutların birləşdirilməsi oradakı işçilər başqa yerdə işlə təmin olunması şərtilə mümkün ola bilər. Yəni insanları problemlərlə üz-üzə qoymaq olmaq. Amma doğurudan da akademiya sistemində çox sıxlıq var. Siz əgər bir jurnalist kimi gedib akademiyanı gəzsəniz, bir balaca otaqda 20-30 adamın oturduğunu görə bilərsiniz. Yəni onlar hamısı eyni gündə işə gəlsələr o otaqda heç oturmağa yer olmur, nəinki elmi-tədqiqat işləri ilə məşğul olmağa. Yəni bu problemlər Sovet dövründən qalıb və get-gedə də özünü daha da qabarıq göstərir. XXI əsrdir, həmin problemlər qalmaqdadır. Yəni iş, işgüzarlıq, elm olmayan yerdə intriqalar, sözbazlıq yaranır, bir-birinə mane olmaq, paxıllıq və sair işlər yaranır, bu da elmə mane olur. Mən AMEA-nın Tarix İnstitutunda müdafiə şurasınınü üzüyəm. Bu yaxında akademiyada bir müdafiədə iştirak edirdim, orada bir nəfər müdafiə edərkən gördüm ki, orada ona qarşı necə qısqanclıq, düşmənçilik əhval-ruhiyyəsi var. Mən bu tonda çıxışın şahidi oldum. Burada sağlam mühit olsaydı, əksinə, insanlar bir-birinə kömək edərdilər, bir-birinin ayağından dartmaq əvəzinə dəstək olardılar. Hesab edirəm ki, akademiya mühitini sağlamlaşdırmaq üçün islahatlara getmək lazımdır. Az və işgüzar işçilərlə işlər görmək, onların maaşını yüksəltmək, kompüterlə təmin etmək tam mümkün olar”.
M.Zülfüqarlının sözlərinə görə, elmə aidiyyəti olan şəxsləri hər cür təmin etmək, onların şəraitini yaxşılaşdırmaq daha faydalı olardı.
İradə SARIYEVA
