Ötən ilin yekunlarına dair demoqrafik göstəricilər açıqlanıb. Rəsmi rəqəmlərdən məlum olur ki, Azərbaycanda ölümlərin sayı ötən il də yüksək olaraq qalıb. Doğum isə azalıb, təbii artım səviyyəsi bir az da aşağı düşüb. 2020-ci ildə Azərbaycanda ölənlərin sayı əvvəlki illərlə müqayisədə 20 min nəfər artaraq 55 mindən 75 min nəfərə çatmışdısa, 2021-ci ildə bu rəqəm 76 min 878 nəfərə çatıb. Nəticədə, son 10 ilin sabit ölüm statistikasından (55-56 min) 16 min artıq ölüm baş verib.
Ölkədə doğum sayında azalma ölüm sayını azı iki dəfə qabaqlayır. Burada diqqətçəkən problem odur ki, Azərbaycanda doğum sayı son 10 ildə davamlı şəkildə azalıb. Məsələn, 2011-ci ildə ölkədə doğulanların sayı 176 min 72, vəfat edənlər 53 min 762 nəfər təşkil edib. Təbii artım 122 min 310 nəfər olub. 2021-ci ildə doğulanların sayı 112 min 284, ölənlər 76 min 878 min nəfər, təbii artım cəmi 35 min 348 nəfər təşkil edib. Pandemiya dövründə azalma daha qabarıq görünüb. 2019-cu ildə ölkədə 141 mindən çox uşaq doğulmuşdusa, bir il sonra bu rəqəm 15 minədək azalıb. 2021-ci ildə də doğum sayında ondan öncəki illə müqayisədə daha 14 mindən çox azalma qeydə alınıb.
Ötən ilin sonunda əmək və əhalinin sosial müdafiəsi naziri Sahil Babayev bəyan etdi ki, əhali artımında 2045-ci ilədək problem olmayacaq: “Çünki ölkədə demoqrafik vəziyyət yaxşıdır. Proqnozlara əsasən, 2045-ci ilə qədər əhalinin sayı stabil olaraq artacaq. Bunun əlavə stimullaşdırılmasına ehtiyac görmürük”.
Bu necə artımdır ki, 10 ildən çoxdur doğulanların sayı davamlı şəkildə azalır? Rəqəmlər tam bunun əksini göstərir.
“Bunun başlıca səbəblərindən biri uşaqların sosial təminatının aşağı düşməsidir”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru Firdovsi Şsahbazovun fikrincə, Sahil Babayevin dəyərləndirmələri reallıqdan tamam uzaqdır: “Azərbaycanda əhali artımı ilə bağlı problemlər get-gedə daha çox özünü göstərir. Sahil Babayevdən soruşsan bunu pandemiya ilə əlaqələndirər. Məgər 10 il əvvəl pandemiya var idi? Pandemiya 2 ildir mövcuddur. Əhalinin 122 min nəfər artması hara, bunun 35 minə düşməsi hara? Bunun başlıca səbəblərindən biri uşaqların sosial təminatının aşağı düşməsidir. ƏƏSMN uşaqpulunu körpələrə çox görür. Digər tərəfdən, həyat bahalaşır. Bahalaşma artdıqca, bu, doğum səviyyəsinə öz mənfi təsirini göstərir. O üzdən, ilbəil doğulanların sayı azalır. Pandemiya səbəbindən isə azalma daha da güclənib. Virusun yayılması ilə səhiyyə sistemində ciddi problemlər yarandı. Bunun nəticəsində insanlar keyfiyyətli tibbi xidmətlərdən məhrum olub. Virusun qorxusundan həkimə gedə bilmirlər. Ona görə də bütün bunlar ölümlərin sayının artmasına ciddi təsir edib. Sərt karantin dövründə toylar qadağan edildi. Bu səbəbdən nikahlar azaldı. Bizdə uşaqların doğulması, əsasən, nikahın birinci ilində baş verir. Nikah az olduğuna görə, doğulan uşaqların sayının az olması qaçılmaz idi. Vəziyyətin daha da pisləşəcəyi gözlənilir. Ona görə ki, gənclərin çoxu gec evlənir və s”.
Bu və digər səbəblərdən çıxış edən ekspert hesab edir ki, doğum daha da azala bilər.
Vidadi ORDAHALLI
