Saleh Cəfərov redaksiyamıza yazır: “1926-cı ildə Maksim Qorki ilk dəfə Bakıya gəlir, heç kimə xəbər vermədən hər şeyə fikir verə-verə Bakı Sovetinə piyada gəlir və qayıdandan sonra öz acı təəssüratını belə yazır: “Bakı, Bakı deyirlər, bura cəhənnəm diyarıymış ki.... Bir yaşıl ağac tapmazsan ki, yazın yağışından, yayın istisindən qorunmaq üçün çətirinin altına girib qorunasan”. İndi də zəhmətkeş xalqımız ağır zəhmət hesabına Bakını yaşıllıqlar şəhərinə çevirib. Əfsuslar olsun ki, yaşıllıqlara qənim kəsilən insafsızlar hələ də bəd əməllərindən əl çəkməyib. Bunlara qarşı mübarizəmdən əl çəkməmişəm. “Hüriyyət”, “Olaylar”, “Şərq” və s. Qəzetlərdə buinları tənqid etmişəm ki, bunları bəd əməllərindən çəkindirə biləm.
Binamızın qarşısında cərgə ilə tut ağacları əkmişdilər. Deyilənlərə görə onları Məhəmməd kişi əkmişdi. Allah ona qəni-qəni rəhmət eləsin! Mən də bu Baki şəhərində çox ağac əkib-becərmişəm. O əməlimi bu gün də davam etdirirəm. Qapıda 3 ədəd cərgə ilə tut ağacı əkmişdim. O ağaclar bitib, yaxşı da meyvə verirdi. Bir səhər durub gördüm ki, bu bədbəxt ağacların ikisini yaz vaxtı qoparıb zibil yeşiyinə atıblar. Indi onun biri qalıb. Yaxşı da bar verir. Hamı onun barından qidalanır. Bunlar əla və 3 ədəd heyva ağacı vardı. Yaz gələndə çiçək açardı, yaxşı da meyvə götürərdim. Hər dəfə onlara baxanda insana mənəvi zövq verirdi. Bir gün ağacın ətrafına yığılmış qurumuş çıl-çırpıya kimsə od vurdu. O bədbəxt heyvanın yarpaqları yandı və qurudu. 2-ci ağacı isə maşın vurub köhlü yerə yıxdı. Altı aydan artıq o ağac yıxılı qaldı və yox oldu. Hansı ki, mən Mənzil İstismarı Kontoruna vaxtında xəbər vermişdim ki, ağır yük maşınlarının həyətə yaşıllıqların arasına girməyə imkan verməyin. Çünki ağacları məhv edir. Bu barədə “Hürüyyət” qəzetində də yazmışdım ki, şəxsi maşınlar yaşıllıqları məhv edir. 26-cı JEK-in mühəndisi mənə deyir: “Get o qapıda dur. Hansı maşınlar eləyib, nömrəsini yaz gətir ver mənə”. Mühəndis cavan olduğu halda vaxtında zəhmət çəkib tədbir görsəydi bu hallar baş verməzdi, əksinə mən Qarabağ əlili, yaşlı adamı buyurur. Bununla belə, mən onun buyuruğuna baxdım və nömrələri yazıb verdim. Bunun da heç bir əhəmiyyəti olmadı. 3-cü heyva ağacını isə yenə maşın vurub yere yıxdı. Gedib Dərnəgüldə 3 metr bir durba düzəltdirdim, qapıya gətirdimvə dərs dediyim oğlan uşaqlarından gətirib, onu qaldırıb, həmin durbanı altına söykək verdim. Heyva ağacı əmələ gəldi və əvvəlki kimi çiçək açıb, bar verdi. Bu barədə Nizami Rayon bələdiyyəsinə də xəbər vermişdim ki, yaşıllıqlara şəxsi maşınlar ziyan vurur. Bunların qarşısını alın. Bələdiyyənin sədr müavini pəncərədən qonşu həyətləri mənə göstərərək deyir: “maşınlarınız gözümüzün qabağında durmalıdır!” Halbuki, binamızın dörd yerində 30-40 metrliyində maşın dayanacaqları var. Lakin maşınları orada saxlamırlar. O həyətdə dəfələrlə mən ağac əkmişəm və vedrəylə su daşıyıb böyütmüşəm. Binamızın qabağına düşən pilləkənin yanından cərgə ilə 2 metr yarım, 3 metrə qədər gül ağacları vardı. Onları da məhv edirdilər. Buna imkan verməmək üçün bazardan 50-60 sm. uzunluğunda trubalar kəsdirib, ətrafına cərgə ilə basdırdım və bazardan dirəklər alıb məftillə onları bağladım. Onları hasara aldım və hasara qırmızı lentler bağladım ki, ağacdan bir az kənarda saxlayın maşını. Ağaclar gül açıb, insanlara zövq verirdi. O hasarın kənarına da betonlar qoydum ki, təhlükədən sovuşsunlar. Məni tanıyanlar deyirdilər çox sağ ol, halal olsun sənə ki, onları qoruyursan. Gül açanda, hər baxdıqca, adamda xoş əhval-ruhiyyə yaradardı. Şəxsi maşın sahibləri dəfələrlə o hasarı dağıtdılar. Mən yenidən xərc çəkib, onları bərpa etdimsə də, nə faydası? Polisə xəbər verdim, polis dedi: “Bizlik deyil, Ekologiyanın işidir”.
Əvvəldən yazmışdım ki, təbiəti qorumaq hər bir kəsin işidir. Hansı ki, Ekologiya Nazirliyinə də dəfələrlə xəbər vermişdim ki, yaşıllıqları məhv edənlərə qarşı cəzanızı gücləndirin. Görün, oradan gələn nümayəndə mənə nə sual verib: “Sən bu ağacları məhv edənlərin ad-familyalarını bizə de”. İnsafsızlar gecələr boyu da bəd əməllərini davam etdirirlər. Məgər mən qarovulçuydum, baxam görəm kimdi? 2-ci belə bir sədəyərəm sual verir: “Bu ağac hardan qopub? Çalasını göstər”. Bakı torpağı da qumsal olduğu üçün o çala gec-tez dolur və xadimə qadınlar həmin yeri süpürəndə torpağı da o calaya tökür, çala dolur. 3-cü bir sual da verir: “Bu yıxılan heyva ağacını haradan sürüyüb gətirmisən ora?” Hansı ki, o yıxılan ağacı 3-4 nəfər adam güclə qaldırardı. Mən də ki əlil, yaşlı adam olduğum üçün o yıxılan ağacı necə sürüyüb gətirərdim ora?!
Nə bilim, heç kimi təbiətimizə qarşı bəd əməllər törədənlərin qarşısını almağı yönəldə bilmirəm.
Həyətimizdəki yaşıllıqlara vurulan ziyanlar tükənmir. Həyətimizdə 8 ədəd oturacaq var idi. Kimsə bir oturacağı maşınla əzib, taxtaları da qırmışdı. Onu bir köməkçi ilə qapıya gətirdim və Sədrəddin adlı bir dülgər kişi yaşayırdı, ona pul verdim ki, bunu düzəldək qoyaq həyətə. Yenə bazardan mismar, taxta alıb gətirdim. Ona pul verdim. Bir gün o, stolu düzəldib, yenidən həyətə qoydu. Oldu 9 ədəd. Yazar olduğum üçün 10 manat verib, bir yazı stolu aldım, ev şəraitim olmadığı üçün işləyəndə onu gətirib, öz yazımla məşğul olurdum. Indi oldu 10 ədəd. Binamıza gələn kirayəkeşlərin uşaqları onları dağıtdı. Qaldı 4 ədəd oturacaq. Bu barədə o uşaqların valideynlərinə dəfələrlə dedim ki, uşaqlarınızı bəd əməllərdən çəkindirin, əhəmiyyəti olmadı.
Saleh CƏFƏROV Qarabağ müharibəsi veteranı və 2-ci dərəcəli əlil
