Son bir ildə bələdiyyə qurumları vətəndaşlara bildirişlər göndərir və onlardan ödəniş etməyi tələb edir. Vətəndaş isə bu ödənişi nə üçün, hansı səbəbə etməli olduğunu bilmir və ona sosial xidmət göstərməyən quruma vəsait ödəmək istəmir. Bu barədə vətəndaş narazılıqları yerli kütləvi informasiya vasitələrində çox yayılıb.
Yeni yayılan məlumata görə isə, Yasamal Bələdiyyəsi tərəfindən rayon ərazisində yerləşən yeni tikilən binaların sakinlərinə bildiriş göndərilərək ildə bir dəfə əmlak vergisi ödənilməli olduğu bildirilir. Bildirişdə həmçinin qeyd olunub ki, vətəndaş əmlakın müvafiq sənədlərini Yasamal Bələdiyyəsinə təqdim edib, yerli vergi ödəyicisi olaraq uçota düşməlidir. Yasamal Bələdiyyəsindən mətbuata bildirilib ki, bildirişlər əmlak vergisi ilə bağlı qanunvericiliyə uyğun olaraq göndərilir. Trend.az-ın məlumatına görə, əmlak vergisi ilə bağlı qanunvericilikdə qeyd olunub ki, fiziki şəxslərdən mülkiyyətində olan mənzilə görə əmlak vergisi yaşayış sahəsinin hər kvadratmetrinə əsasən hesablanır. Bu hesablama həmin əraziyə nəzarət edən bələdiyyə tərəfindən həyata keçirilir. Bələdiyyə ərazisində yerləşən əmlaka mülkiyyət hüququnu təsdiq edən sənədləri əldə etdikdən sonra fiziki şəxs 1 ay ərzində əmlakın yerləşdiyi bələdiyyənin vergi xidməti orqanında uçota durmalıdır. Fiziki şəxs yuxarıda göstərilən müddətdə uçota durmadıqda bələdiyyənin vergi xidməti orqanı tərəfindən aparılan müşahidə-baxış tədbirlərinin nəticəsi üzrə tərtib olunan pasport qeydiyyatı aktı əsasında uçota alınır və ona 5 gün müddətində müvafiq olaraq şəhadətnamə və ya bildiriş göndərilir. Fiziki şəxsin hər bir əmlakı yerləşdiyi bələdiyyənin vergi xidməti orqanında ayrı-ayrılıqda uçota alınır. Bakı üzrə isə bu vergi hər kvadratmetr üçün 40 qəpikdir. Həmin əmlak yaşayış sahəsidirsə, bu sahənin 30 kvadratmetri vergidən azad edilir. Yəni mənziliniz 100 kvadratmetrdirsə, ödəniş bu qayda da hesablanır: (100-30)x0,4= 28 manat. Bu vergi isə ildə bir dəfə olmaqla toplanır. Bu rəsmi məlumatdır. Bəs görək ekspertlər bu barədə nə düşünür? Doğrudanmı vətəndaşlar bu qaydada vergi ödəməlidir, özü də heç bir faydasını görmədyi bələdiyyə qurumlarına?
“Vətəndaşlar da haqlı olaraq bələdiyyələr rüsum toplamağa gələndə narazılıqlarını ifadə edirlər ki...”
Sosial sahə üzrə ekspert İlqar Hüseynli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu olduqca aktual bir məsələdir və ona geniş şərh verilməlidir: “Bu çox maraqlı bir məsələdir və geniş araşdırma mövzusudur. Əslinə baxanda, bizim içimizdə həmişə bir narahatlıq olur. Bu narahatlıq nədən ibarətdir? Vətəndaşlara sosial xidmətləri yerinə yetirməkdə bilavasitə öhdəliyi olan bələdiyyə qurumları hər hansı bir sosial xidmətləri yerinə yetirmək gücündə deyil. Hər hansı bir sosial abadlaşma işinin, həyətyanı ərazilərin abadlaşdırılması, yol infrastrukturunun, məhəllədaxili yolların yaxşılaşması işinin həyata keçirilməməsində problemin səbəbini bələdiyyələrin maliyyə qaynağının olmamasında görmüşük. Məsələnin bir başa tərəfidir ki, normal bələdiyyə seçkiləri keçirilmir, bələdiyyədəkilər təyinatlı bələdiyyə üzvləridir, onlara etimad yoxdur. Bu başqa bir məsələdir. Amma faktiki olaraq mövcud olan qurumun həm də vəsaiti yoxdur. Bələdiyyələrin nizamnaməsində, əsasnaməsində maliyyə qaynaqlarını göstərən iki növ yığım müəyyənləşdirilib. Bu yığım növünün biri torpaq vergisidir, o biri isə əməlak vergisidir. Həqiqətən də bələdiyyələrin ildə bir dəfə ərazinin sakinlərindən əmlak vergisi yığmaq səlahiyyəti var. Bu, yaşayış mənzilinin kvadratına görə hesablanır. Təbii ki, burada mülkiyyət hüququna malik olan şəxslərin vergi ödəyicisi olması vacibdir. Onlar bələdiyyədə vergi ödəyicisi kimi uçota alınmalıdır. Bu, prosedura və mövcud qanunvericiliyə uyğundur. Amma bütün mənzillərə ucdantutma 28 manat müəyyənləşdirilməsinin özündə problem var. Ola bilsin ki, bir vətəndaşın bir otaqlı mənzili var, ona 12 manat 50 qəpik əmlak vergisi hesablana bilər. Ola bilər ki, sahəsi 150 kvadrat metrə yaxın olan 4 otaqlı mənzili var, onun əmlak vergisi, tutaq ki, 30, 35 manat hesablana bilər. Yəni burada standart bir rəqəmin müəyyənləşdirilməsi, təbii ki, prosedura və qanunvericiliyə uyğun deyil. Burada iki məsələ var. Birinci məsələ odur ki, doğrudan da əmlak vergisi toplamalıdırlar, vətəndaşlar əmlak vergisi verməlidirlər. Bu başqa məsələdir ki, bələdiyyələr də topladığı həmin rüsumların, vəsiatlərin 6 aydan bir seçicilər qarşısında açıq və şəffaf şəkildə hesabatını verməlidirlər. Yəni əhalidən topladıqları pulu hara xərcləyiblər, onu korrupsiya etməməlidirlər, yeməmlidirlər. Bələdiyyələr real olaraq vətəndaşların həmin o sosial infrastruktur problemələrinin həllində iştirakçı olmalıdırlar. Vətəndaşlar niyə bələdiyyələrin pul yığmasını düzgün saymır? Vətəndaşlar bələdiyyələrin pul yığmasını ona görə düzgün saymırlar ki, reallıqda bələdiyyələrin bir faydasını görmürlər”.
Bələdiyyələrin yetərincə səlahiyyətlərə malik olmadığını deyən İ.Hüseynlinin sözlərinə görə, Türkiyə Cumhuriyyətinin bələdiyyə institutlarını biz model kimi qəbul etsək çox yaxşı olar. İ.Hüseynli deyir ki, orada bələdiyyələr çox aktivdir və vətəndaş onun xidmətinin daha çox şahidi olur. Dəfn mərasimlərini bələdiyyələrin təşkil etdiyini, məzarlıqlara xidmət işinin bələdiyyələrin səlahiyyətində olduğunu vurğulayan İ.Hüseynlinin bildirdiyinə görə, yaşayış yeri, ailə tərkibi ilə bağlı müəyyən arayış və sənədlərin verilməsi işi də bələdiyyə tərəfindən yerinə yetirilir. Türkiyədə sosial infrastruktur layihələrini birmənalı şəkildə bələdiyyələrin həyata keçirdiyini deyən İ.Hüseynlinin sözlərinə görə, bələdiyyə öz işinin öhdəsindən mükəmməl gəlir. Bizdə də bu modelin tətbiq olunmasının müsbət nəticə verə biləcəyini qeyd edən müsahibimiz vuğulayır ki, nikah məsələləri də Türkiyədə bələdiyyələrin səlahiyyətindədir. “Azərbaycanda bu səlahiyyətlərin heç biri bələdiyyələrə verilməyib deyə, vətəndaşların xidmətində olması da görünmür. Vətəndaşlar da haqlı olaraq bələdiyyələr rüsum toplamağa gələndə narazılıqlarını ifadə edirlər. Vətəndaşlar bələdiyyənin sosial xidmətlərini görsə, 20-25 manat rüsumu könüllü şəkildə verər. Bələdiyyələri bu xidmətləri yerinə yetirməmək üçün səlahiyyətsiz duruma kim salıb? Hakimiyyət qurumları, parlament salıb, hakimiyyət bu səlahiyyətləri bələdiyyələrə verməyib. Halbuki, uzun illərdir bir sıra səlahiyyətlərin bələdiyyələrə verilməli olduğu deyilir. Vətəndaşla bələdiyyələrin rüsuma münasibətində yaranan antoqonizmin kökündə dayanan məhz bu faktorlardır”- deyə müsahibimiz vurğuladı.
İradə SARIYEVA
