Koronavirus pandemiyası zamanı elan edilmiş karantin dövründə dünyanın müxtəlif ölkələrində ailə zorakılığı halları 30 faizədək artıb. Analoji hal ölkəmizdə də müşahidə olunur.
Beynəlxalq təşkilatların hesabatlarına əsasən, Avropa ölkələrində, habelə Çində karantin elan edildikdən sonra ailə zorakılığının artması qeydə alınıb. Böhran, karantın, artmış stress, çətin yaşayış şəraiti, habelə ictimai institutların daha az əlçatan olması ailə-məişət zorakılığına təsirini göstərib.
Mütəxəssislərə görə, məişət zorakılığı halları daha çox sosial izolyasiya rejimindən də əvvəl zorakılıq halları qeydə alınan və müşahidə edilən münaqişəli ailələrdə baş verir. Bu hallar əsasən pandemiyadan irəli gələrək həyat səviyyəsi pisləşən ailələrdə (bir çox halda ailənin iqtisadi vəziyyəti qarşılıqlı münasibətlərdə zəiflik yarada, həmin insanların davranışlarında aqressiyanı artıra bilər ki, bu, zorakılıq üçün bir əsasa çevrilə bilər); xüsusi qayğıya ehtiyacı olan, sağlamlıq imkanları məhdud ailə üzvü ilə birgə yaşayan ailələrdə (belə şəxslərin immun sisteminin nisbətən zəif olması ailənin digər üzvlərində narahatlığı artırır, nəticədə zorakı davranışlar, bir-birini qarşılıqlı ittiham etmələr baş verir) və psixoloji xəstəlikdən əziyyət çəkənlər, yaxud belə problemi olan ailə üzvünün olduğu ailələrdə olur.
Araşdırmalara görə, karantin rejimi fonunda ağır cinayət hadisələrinin sayı azalıb.
Məişət zorakılığı qurbanlarının sayının artmasını ekspertlər karantin rejimi ilə əlaqələndirirlər. Onların fikrincə, insanların uzun müddət evdə qalması şəxslərin psixologiyasına mənfi təsir edib. Nəticədə insanlar aqressivləşib.
“Məişət zorakılığı qurbanı olan qadının vəziyyəti koronavirus pandemiyası ilə mübarizə üçün tətbiq edilən karantin rejimi nəticəsində daha da pisləşib”
“Vəfa” Sosial-İctimai Birliyinin sədri Fatimə Hacıbəyli qeyd etdi ki, məişət zorakılığı qurbanı olan qadının vəziyyəti koronavirus pandemiyası ilə mübarizə üçün tətbiq edilən karantin rejimi nəticəsində daha da pisləşib: “Belə ki, bir yandan qazancı müəyyən qədər azalıb. Bu halda yoldaşının ona qarşı qəzəbini bir qədər də artırıb. Digər tərəfdən, dörd divar arasına qapanmış ailə evin içində tüğyan edən gərginliyə psixoloji olaraq tab gətirə bilməyib. Kişi evdə hər xırda məqama qıcıqlanaraq, həmçinin, uşaqlarına qarşı daha kobud davranmağa başlayıb. Qadın ümidsizdir, təəssüf ki, bu situasiyadan çıxış yolu görmür. İllərlə əri tərəfindən zorakılığa məruz qalan, qorxu, təhdid içində yaşayan qadın özünə əminliyini itirib”.
Həmsöhbətimiz onu da vurğuladı ki, məişət zorakılığının kökündə dərin psixoloji səbəblər mövcuddur: “Zorakılıqla bağlı məsələlərin həllində intellektual səviyyə, dünyagörüşü, tərəflərin bir-birilə həm ruhi, həm də fiziki cəhətdən uyğunluğu və digər hallar böyük rol oynayır. Ancaq demək olmaz ki, müəllimlər, pedaqoji təhsili olan insanlar zorakılıq törətmirlər. Məişət zorakılığının səbəbləri psixoloji problemlərdən də qaynaqlana bilər. Məsələn, ailə daxilində zorakılıq tətbiq edən şəxs şiddətə meylli və ya emosional davamsız şəxsiyyət ola bilər. Psixologiyada zorakılığın məişət, fiziki, iqtisadi, ruhi zorakılıq kimi növləri var. Bir ailədə məişət zorakılığı varsa, onlar bunu aradan qaldırmaq üçün addım atmalıdırlar”.
Günel CƏLİLOVA
