İnsanın sağlamlığının dayanıqlı olması məsələsində qidanın, xüsusən də gündəlik istifadə edilən qida məhsullarının xüsusi yeri var. Nəzərə alsaq ki, qida rasionumuzda kartof üstünlük təşkil edir, bu üzdən də bu məhsula tələbatımız çoxdur.
Bir çox halda daha ucuz qiymətə kartof almaq istəyirik, bəzən 50-55 qəpiyə də almaq mümkün olur, amma onun necə becərilməsindən, haradan gətirilməsindən, qida üçün yararlı olub-olmamasından heç xəbərimiz olmur.
Sosial şəbəkələrdə yayılan iddialara görə, yerli bazarlarda əhalinin alıb istifadə etdiyi kartofun böyük hissəsi texniki sort kartofdur ki, onun da insan sağlamlığına ziyanı böyükdür. İnsan qidası üçün nəzərdə tutulmayan texniki sort kartofun bazarlara yol açması həqiqətən də təəssüf doğurur. Bəzi işbazlar texniki sort kartofu yenidən bazara çıxarıb satırlar.
Biz niyə texniki sort kartof problemindən hələ də canımızı qurtara bilmirik?
“Konkret olaraq aqrar sektorda dəllal mafiyası fəaliyyət göstərir”
“Altay” Sosial-İqtisadi Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Elçin Bayramlı qeyd etdi ki, bu problemin kökü dərindir və həlli təxirə salınmadan həyata keçirilməlidir. “Bütün ölkəni texniki sort Pakistan və İran kartofu bürüyüb. Bu GMO məhsulların kilosu isə 1 manatdan aşağı deyil. Özü də təkcə kartofda deyil, demək olar ki, bütün meyvə-tərəvəz, paxlalılar, süd məhsulları belədir. Müxtəlif qanunlarla ölkəmizdə GMO məhsulların istehsalı, satışı, idxalı qadağan edilsə də, bu qanunlara məhəl qoyan yoxdur. Nəticədə bazar-dükan xarici və GMO məhsullarla dolur. Yerli təbii məhsullar isə getdikcə sıradan çıxır.
Maraqlıdır ki, yerli meyvə-tərəvəz sahələrdə istehsalçıdan çox ucuz alınır, amma paytaxtda 3-4 qat bahasına istehlakçılara satılır. Konkret olaraq aqrar sektorda dəllal mafiyası fəaliyyət göstərir və bu da həm istehsalçılara, həm də istehlakçılara zərər vurur, qazanan isə yalnız alverçilər, dəllallardır.
Bu gün Bakının ərzaq mağazalarında 2 manatdan aşağı meyvə, 1 manatdan aşağı tərəvəz tapmaq olmur. Qiymətlər heç vaxt ucuzlaşmır, getdikcə də qalxır. Ucuzlaşan və ya bahalaşmayan məhsullar əsasən xaricdən idxal olunan məhsullardır. Lakin yerli istehsal meyvə-tərəvəz bahadır. Elə emal məhsulları da. Həmçinin, “Azərsun”un və “Veysəloğlu”nun məhsullarında bahalaşma var. Doğrusu, yerli məhsulların bahalaşmasının, idxal məhsulların ucuzlaşmasının səbəbini hələ də tam aydınlaşdıra bilməmişəm, bu, aşkar paradoksdur. Güman edirəm, bizimlə qonşu ölkələrin hamısında milli valyutaların ucuzlaşması, manatın isə sabit qalmasının buna təsiri var. Həmin məhsullar bizim idxalçılar tərəfindən o ölkələrdə əvvəlkindən daha ucuz alınır. Buna baxmayaraq, yerli istehsal məhsulları heç bir halda xarici məhsullardan baha ola bilməz. Çünki nə qədər ucuz alınsa da, idxal məhsulların dəyərinə gömrük rüsumları, vergi ödənişləri, nəqliyyat xərcləri və s. əlavə olunur. Kiçik fermerlərin isə belə ödənişləri yoxdur. Üstəlik, pandemiya ilə bağlı ölkədən məhsul ixracı da azalıb. Bu halda, yerli məhsullar ucuzlaşmalı idi. Görünür, bu il daha az adam məhsul əkib-becərib. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yerli istehsalın məhv olmasının qarşısını ala bilmir, əskinə, öz yarıtmaz fəaliyyəti ilə buna rəvac verir. Başqa səbəb tapa bilmirəm”.
E.Bayramlının qeyd etdiyinə görə, ölkədə məhsul bolluğu və ucuzluq yaratmaq üçün sadə yol var. “Nazirlik bütün şəhərlərdə daimi yarmarkalar təşkil etməli və məhsul istehsal edən kəndliləri ora maneəsiz və pulsuz buraxmalıdır. Hazırda bazarlarda alverçilər at oynadırlar, elə yarmarkalarda da az deyillər. Bu məsələ həll olunsa, qısa müddətdə bolluq və ucuzluq yaranacaq. Məhsulunu rahat və normal qiymətə sata bilən kəndli daha çox əkib-becərəcək. Ərzaq təhlükəsizliyi çox strateji məsələdir, bunu gözardı etmək olmaz. Bəzi elmi mərkəzlərin proqnozlarına görə, qarşıdan qlobal quraqlıq və ərzaq böhranı gəlir. Biz isə buna hazırlıqsız vəziyyətdəyik” - deyə E.Bayramlı vurğuladı.
İradə SARIYEVA
