Avropa Şurası İllik Penitensiar Statistikasını açıqlayıb. Hesabat 2019-cu il yanvarın 31-dən və 2020-ci il yanvarın 31-dək olan müddəti əhatə edir.
2020-ci il yanvarın 31-dək Avropa Şurasının 48 üzv ölkəsindəki 51 cəzaçəkmə müəssisəsində 1 milyon 528 min 343 məhbus olub. Məhbus sayına görə ilk üçlüyə Rusiya (519 min 618 məhbus), Türkiyə (297 min 19), Britaniya (82 min 868) daxildir. Azərbaycanda hesabat dövründə 21 min 21 məhbus olub. 2019-cu ildə bu rəqəm 21 min 926, 2018-ci ildə 23 min 319 nəfər idi. Ölkədə məhbus sayında azalma olduğu bildirilir.
Bununla belə, açıqlamada qeyd edilir ki, hər 100 min nəfərə düşən məhbus sayına görə Azərbaycan regionda daha yaxşı mövqedədir. Belə ki, Türkiyədə hər 100 min nəfərə 357 məhbus düşür. Azərbaycanda isə 100 min nəfərə 209 məhbus var. Gürcüstanda bu göstərici 264, Rusiyada 356 nəfərdir. Avropada ümumən orta hesabla hər 100 min sakinə 103.2 məhbus düşüb. Bundan başqa, 2010-cu ildən 2020-ci ilədək Azərbaycanda həbsxanada olanların sayında 14.3 faiz azalma qeydə alınıb. Həbsxanalarda sıxlığa gəlincə, 2020-ci ildə Avropada həbsxanalarda hər 100 yerə 90.3 məhbus düşüb. Türkiyədə bu rəqəm 127, İtaliyada 120, Belçikada 117, Çexiyada 105-dir. Azərbaycanın cəzaçəkmə yerlərində, ümumilikdə, 25 min 501 yer var və həbsxana sıxlığı 82.4-dür, yəni Avropadakı orta səviyyədən aşağıdır. 2019-cu illə (86) müqayisədə də azalma var. Digər tərəfdən, Azərbaycan ən az qadın məhbus olan beş ölkədən biridir. Ölkədə cəmi 570 qadın məhbus ümumi məhbusların 2.7 faizini təşkil edir.
Bütün bu göstəriciləri ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
“Cəzaların yüngülləşdirilməsi ilə yanaşı, probasiya xidməti də öz müsbət təsirini göstərir”
Məsələyə münasibət bildirən hüquq müdafiəçisi Səadət Bənənyarlının sözlərinə görə, həyata keçirilən bir sıra kompleks tədbirlər sayəsində Azərbaycan bu cür müsbət üstünlüyə sahib olub: “Bütün bunlar penitensiar sahədə həyata keçirilən islahatların nəticəsidir. Azərbaycanda vaxtından əvvəl şərti azadlığa buraxma tətbiq edildi. Bunun bir səbəbi onunla əlaqədardır ki, Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə cəzaların bir qismi yüngülləşdirildi. Məhkəmə sahəsində aparılan islahatlar çərçivəsində verilən bir sıra fərman və sərəncamlar buna öz müsbət təsirini göstərib. İmzalanan əfv fərmanları məhbusların sayının azalmasına, eyni zamanda, əhalinin hər 100 min nəfərinə düşən məhbus sayının aşağı düşməsinə öz təsirini göstərir. Həmçinin, bir sıra amnistiya qərarlarının verilməsi özü-özlüyündə cəzaçəkmə müəssisələrinin yükünün azalmasına öz təsirini göstərir. Cəzaların yüngülləşdirilməsi ilə yanaşı, probasiya xidməti də öz müsbət təsirini göstərir. Söhbət elektron qandallardan gedir. Onu da qeyd edim ki, elə cinayətlər var, onu digər cəza ilə əvəzləmək mümkün olur”.
Hüquq müdafiəçisi hesab edir ki, bütün bunlar Azərbaycanın imicinə müsbət təsir göstərir.
Vidadi ORDAHALLI
