Koronavirus pandemiyası bir çox ölkədə ölüm hallarının artması ilə yanaşı, doğum göstəricilərinə də təsirsiz ötüşməyib. Bütün bunlar Azərbaycandan da yan keçməyib.
2020-ci ildə Azərbaycanda da həm doğum, həm də ölüm göstəricilərində dəyişikliklər gözə çarpır. Ötən il ölkədə 126 min 571 uşaq dünyaya gəlib. Bu göstərici 2019-cu illə müqayisədə 10 faiz az olmaqla yanaşı, həm də 2003-cü ildən bəri ən aşağı doğum göstəricisidir. Digər tərəfdən, 2020-ci ildə Azərbaycanda qeydə alınan ölüm hallarının sayı 2019-cu ilə baxanda 19 min 731 nəfər və ya 35 faiz artaraq 75 min 647 nəfərə çatıb. Bu, təkcə son illərdə və ümumən müstəqillik dövründə deyil, bütövlükdə, Statistika Komitəsinin hesabatlarında ölüm göstəricisinin qeyd edilməyə başlandığı 1935-ci ildən bu yana bir il boyunca qeydə alınan ən böyük ölüm sayıdır. Bununla belə, ötən il doğum sayının azalması və ölüm hallarının artması nəticəsində təbii artım göstəricisində də ciddi azalma müşahidə olunub. 2019-cu ildə ölkədə təbii artım 85 min 263 nəfər idisə, ötən il bu rəqəm 40 faiz azalaraq 50 min 924-ə enib. Həmçinin, ötən il Azərbaycanda koronavirusdan 2 min 641 nəfər vəfat edib. 44 günlük müharibə ərzində isə toplam 3 minə yaxın hərbçi və mülki şəxs həyatını itirib.
Maraqlıdır, ümumilikdə, bütün bunlar Azərbaycanın demoqrafik durumu ilə bağlı hansısa təhdid yaradırmı, yoxsa məlum səbəblərlə bağlı müvəqqəti, keçici bir mərhələdir? Bütövlükdə, ekspertlər bunu necə dəyərləndirirlər?
“10 milyonluq xalq üçün bu fərqi ortadan götürmək çətin olmayacaq”
Məsələyə münasibət bildirən sosioloq Əhməd Qəşəmoğlunun sözlərinə görə, ötən il qeydə alınan bu cür fərq Azərbaycanın demoqrafik vəziyyətinə təhlükə yaratmır: “Hesab edirəm ki, bu, keçici bir mərhələ olduğuna görə qorxulu bir hal deyil. Düzdür, ölənlərin sayının çox olmasının özü faciədir. Ancaq, bütövlükdə, ümumi demoqrafik vəziyyət üçün bu, çox qorxulu vəziyyət deyil. Çünki Azərbaycan əhalisinin sayı kifayət qədərdir. Ölkə əhalisinin sayı 10 milyon nəfərdən çoxdur. Ötən il Azərbaycanda əhalinin sayının azalması pandemiyanın yaratdığı vəziyyətlə bağlı olub. Bu səbəbdən ölkədə nikahların sayı çox az olub. Minlərlə toy olacaqdı, amma məlum səbəblərdən bu baş vermədi. Nəticədə minlərlə uşaq dünyaya gəlmədi. Ancaq get-gedə insanlar anlamağa başlayıblar ki, məhdudiyyətlərin götürüləcəyini gözləmək doğru deyil. Bir çoxu toy etmədən nikaha girir və artıq bu proses genişlənməyə başlayıb. İnsanlar başa düşürlər ki, evlənmək lazımdır. Bunu ki, heç kimə qadağan etməyiblər. Artıq toyların yeni formatı axtarılır. Hesab edirəm ki, get-gedə insanlar yeni şəraitə adaptasiya olunacaqlar və toylar da çox olacaq. Nəticədə doğulan uşaqların sayı da artacaq. Fikrimcə, 10 milyonluq xalq üçün bu fərqi ortadan götürmək çətin olmayacaq. Bununla belə, ötən il 44 günlük müharibədə şəhid olanlar oldu. Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin! Bu il müharibə olmayacaq və bu, əhalinin artımına müsbət təsir edəcək. Başqa bir tərəfdən, get-gedə vaksinasiya prosesi genişlənir. İnsanlar artıq virusdan qorunma qaydalarını öyrənirlər. Bütün bunların sayəsində koronavirusdan ölənlərin sayı azalacaq. Nəticədə doğum yenidən artacaq”.
Bir sözlə, sosioloq hesab edir ki, ciddi narahatlığa elə bir əsas yoxdur.
Vidadi ORDAHALLI
