Günel Fərhadqızı : “İstənilən halda, bu vəziyyət ölkəmizin iqtisadiyyatı və beynəlxalq nüfuzu üçün ciddi əhəmiyyət kəsb edir”
Xəzərin statusuna dair Aktau şəhərində 5 sahilyanı ölkə arasında əldə olunan razılaşmanın yekun nəticəsi olaraq imzalanan Konvensiyadan sonra Azərbaycanın müəllifi olduğu meqalayihələrə region ölkələrinin marağı artıb. Türkiyənin Türkmənistandakı səfiri Mustafa Kapucu bildirib ki, ölkəsi bu marşrutu enerji resurslarını dünya bazarlarına çıxarmaq üçün istifadə edə bilər:
“Bakı-Tiflis-Qars layihəsini uzatmaq planlarımız var. Bu marşrut həm Türkiyə, həm də Türkmənistan üçün strateji əhəmiyyətə malikdir. Aşqabad neft və qaz ixrac edir və onlar gəlirlərini artırmaq istəyirlər. Türkmənistanda qaz ehtiyatları 26 milyard kubmetr qiymətləndirilir”.
Qeyd edək ki, 2017-ci il oktyabrın 30-da istifadəyə verilən Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun ümumi uzunluğu 846 km təşkil edir ki, bunun da 504 km-i Azərbaycanın, 263 km-i Gürcüstanın və 79 km-i Türkiyənin payına düşür.
Digər region ölkəsi olan Özbəkistan da belə bir təşəbbüslə çıxış edib. Rəsmi Daşkənd “Şimal-Cənub” beynəlxalq nəqliyyat dəhlizində iştirak etməkdə maraqlıdır. Məlumatlara görə, bunu Özbəkistan baş nazirinin müavini Suhrob Xolmuradov Özbəkistan-Hindistan hökumətlərarası komissiyasının 11-ci iclası zamanı deyib.
O bildirib ki, bu nəqliyyat layihəsi regionun nəqliyyat-tranzit potensialını artıra bilər.
S.Xolmuradov, həmçinin, vurğulayıb ki, Hindistan Özbəkistan,Türkmənistan, İran və Omanın iştirak etdiyi Aşqabad sazişinə də qoşulub. O əlavə edib ki, bu layihə Hindistanla Özbəkistan və Mərkəzi Asiyanın digər ölkələri ilə ticarət dövriyyəsinin artmasına xidmət edəcək.
Qeyd edək ki, “Şimal-Cənub” beynəlxalq nəqliyyat dəhlizi Hindistan, İran, Azərbaycan, Rusiya və Qazaxıstanı əlaqələndirir.
Xəzər Konvensiyasının imzalanmasından sonra region ölkələrinin bizim layihələrə göstərdiyi maraq nə vəd edir?
İqtisadçı Günel Fərhadqıznın sözlərinə görə, sözügedən hər iki layihə qlobal əhəmiyyət kəsb edir: “Azərbaycan bu layihələrlə bağlı işləri başlayanda da hədəfi açıq bəyan edib və bildirib ki, bu layihələr qitələri bir-birilə birləşdirəcək və region ölkələrinin malik olduğu enerji resurslarını dünya bazarına çatdırmaqda önəmli rola malik olacaq. BTQ Mərkəzi Asiya, Xəzər və Qara dəniz regionları arasında yeni nəqliyyat marşrutlarının yaradılmasına müsbət təsir göstərir. BTQ irimiqyaslı dəmir yolu layihəsinin reallaşdırılması region ölkələrilə yanaşı, Avropa ölkələrinin də Azərbaycana marağını artırır. Artıq bu dəmir yolu vasitəsilə həyata keçirilən sınaq testləri də göstərdi ki, qitələrarası yukdaşımalarda mənzil başına ucuz və tez çatmaq baxımından bunun analoqu yoxdur. Özbəkistanın da “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizinə göstərdiyi maraq bu kontekstdən dəyərləndirilə bilər. Xüsusilə də belə təşəbbüslərin Xəzəryanı 5 ölkənin əldə etdiyi razılaşmadan sonra meydana çıxması təsadüfi deyil. Çünki Xəzər ətrafında olan bir çox ziddiyyətlər aradan qaldırıldı ki, bu da ölkələrə rahat manevr imkanları verdi. İstənilən halda, bu vəziyyət ölkəmizin iqtisadiyyatı və beynəlxalq nüfuzu üçün ciddi əhəmiyyət kəsb edir. Ölkələrin verdiyi bu qərarlar logistik baxımdan da həm onlar, həm də ölkəmiz üçün sərfəlidir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
