Ermənistanda keçirilən kütləvi etiraz aksiyalarına müvəqqəti fasilə verilsə də, ölkədə vəziyyət hələ də gərgin olaraq qalır. İlk baxışda belə bəlli olur ki, mayın 8-də parlament “Yelk” fraksiyasının başçısı, etiraz hərəkatının lideri Nikol Paşinyanı baş nazir seçəcək və bununla gərgin vəziyyətə son qoyulacaq. Amma pərdə arxasında cərəyan edən hadisələr ortaya tamam fərqli mənzərənin çıxacağını deməyə əsas verir.
Hələlik isə diqqət cəlb edən başlıca məqamlardan biri budur ki, Nikol Paşinyan yenidən baş nazir postuna namizəddir. Ölkə parlamentinin mətbuat xidməti bu xüsusda bildirib: “Nikol Paşinyanın Ermənistanın baş naziri postuna namizədliyi irəli sürülüb. Onun namizədliyi parlament heyətinin üçdə birindən çoxu tərəfindən təklif olunub”. Xatırladaq ki, iqtidarda olan Ermənistan Respublikaçılar Partiyası da mayın 8-də “xalq namizədi”ni dəstəkləyəcəyini təsdiqləyib.
Nikol Paşinyan isə indidən özünü baş nazir rolunda təsəvvür edir: “Baş nazir seçildikdən sonra hansı iqamətgahda qalacağımı müəyyən etməmişəm. Hər şey qanun çərçivəsində olacaq“. Paşinyan saqqalını qırxıb-qırxmayacağını da hələ müəyyənləşdirmədiyini bildirib.
O, Respublika Partiyasının ona dəstək verəcəyini vurğulayıb: “Vaqram Baqdasaryan mənimlə görüşdə təsdiq etdi ki, məni dəstəkləyəcəklər. Bunu fakt hesab etmək olar”. Bütün bunlar fonunda isə Ermənistanda etiraz aksiyalarına müvəqqəti fasilə verilib. Amma fikirlər səslənir ki, əslində, mayın 8-də Paşinyan yenə Respublika Partiyasının sürprizi ilə qarşılaşa bilər. Xatırladaq ki, mayın 1-də keçirilən seçkilərdə parlamentdə əsas çoxluğu təşkil edən Respublika Partiyası Paşinyana qarşı çıxdı. Buna etiraz edən əhali mayın 2-dən etibarən kütləvi aksiyaları davam etdirdi və İrəvanda bütün hərəkət bloklandı. Ardınca növbəti seçkilərin 8 mayda olacağı açıqlandı, Respublika Partiyası isə bəyan etdi ki, müxalifətin irəli sürəcəyi namizədi dəstəkləyəcək. Nikol Paşinyanla “Sarukyan” blokunun lideri Haqik Sarukyanın görüşündən sonra müxalifətin namizədinin Paşinyan olduğu açıqlandı. Hər şey mayın 8-də parlamentin xüsusi iclasında həll olunacaq. Paşinyan da bildirib ki, Respublika Partiyasının 1 may iclasını təkrarlmayacağına ümid edir. Mayın 1-də Nikol Paşinyanın baş nazir postuna gedən yolunu bağlayan Respublika Partiyasının 8 may seçkisində güzəşt edəcəyinə dair açıqlamasının səbəbləri maraqlıdır. Əslində, 1 may seçkisində də partiya təxminən eyni mövqe sərgiləmişdi, lakin iclasda əksini nümayiş etdirdi. Mümkündür ki, 8 may seçkisində də hakim partiya eyni xətti izləsin. Erməni şərhçilər Respublika Partiyasının güzəşt açıqlamasını və proseslərin mümkün inkişafını şərh edib. Politoloq Aram Amatuni yazır ki, Respublika Partiyasının 2 maydan başlanan etiraz aksiyasından narahat olaraq geri çəkildiyi görünür: “Lakin mayın 1-də Paşinyanın əleyhinə çıxış edərkən onlar proseslərin belə inkişaf edəcəyini təxmin etməmiş deyildilər. Bu baxımdan, baş verənlərdə hələ də müəmmalı məqamlar qalır. Ola bilsin ki, Sarukyan Paşinyana dəstəyini açıq elan etdiyi üçün Respublika Partiyası geri çəkilir, yaxud ölkədə güc balansının dəyişməsi əsas faktor oldu. Başqa bir versiyaya görə, Respublika Partiyası bununla vaxt qazanmağı düşünür”. Erməni şərhçi qeyd edir ki, Serj Sarkisyan və Robert Köçəryanın Moskvaya səfər etmələri də prosesdə həlledici amil ola bilər: “Əslində, 8 maydan sonra çox şey həll olunacaq. Ya yeni üsyan dalğası başlayacaq, ya da sui-qəsd dalğası”.
Rus politoloq Aleksey Martınov “Vzqlyad” qəzetinə bildirib ki, Ermənistanda durum olduqca risqli, fitnəkar və təhlükəlidir: “Olaylar siyasi böhranın ciddi ağırlaşmasına dönmək təhlükəsindədir, çünki rəngli dövlət çevrilişinin bütün əlamətlərini qazanır. Müxalifətin məqsədi də elə budur. Amma belə vəziyyət Ermənistanı böyük problemlərə düçar edəck. Çünki Ermənistan Qafqazda olduqca qeyri-dost ölkələrlə çevrələnmiş balaca, kasıb bir ölkədir və bundan savayı, Azərbaycanla silahlı münaqişəsi var. Paşinyan vurğulayır ki, hakimiyyətin zorakılıqla dəyişdirilməsinə qarşıdır və etirazçıların bütün hərəkətləri dinc xarakter daşımalıdır. Amma praktika başqa şey göstərir. Təkcə aeroport yolunun bağlanması artıq insanlar üzərində zorakılıqdır, çünki Ermənistan özünün coğrafi durumu üzündən bütün baza logistika yollarından ayrı düşüb. Orada aeroport dünyaya, az qala, yeganə pəncərədir. Bəziləri hesab edir ki, zorakılıq ancaq “yumruqla davranmaq”dır. Amma Ermənistanda hadisələr buna da gedib çıxa bilər”.
ABŞ kəşfiyyatının “kölgəsi” hesab olunan “Stratfor” analitik-kəşfiyyat mərkəzinin Ermənistanda baş verənlərlə bağlı analizi də diqqət çəkir: “Ermənistanda yaranmış siyasi böhranda bundan sonra Rusiya müşahidəçi statusuna malik deyil. Kreml hazırda hadisələrin nəticələrinin necə olacağına baxır və güman ki, proseslər istədiyi kimi getməsə, hərəkətə keçəcək”. Burada nəzərə almaq lazımdır ki, Paşinyan ənənəvi mövqeyini dəyişərək, dəfələrlə “Ermənistan Avrasiya Birliyi və KTMT-də qalacaq” desə də, Rusiyada ona inam yenə güclü deyil. Fikirlər səslənir ki, Nikol Paşinyan ölkənin birinci şəxsi olandan sonra Mixeil Saakaşvili kimi Rusiya ilə bağlı verdiyi vədləri tutmaya da bilər. Bu halda Kremlin İrəvana daha sərt formada müdaxiləsi qaçılmaz sayılır.
Tahir TAĞIYEV
