Şimal qonşumuzla Qərb ölkələri arasında kəskinləşən ziddiyyət iqtisadi müstəvidə özünü getdikcə daha qabarıq formada büruzə verməkdədir. Artıq məlum olduğu kimi, ABŞ-ın yeni sanksiyalarına cavab olaraq Kreml də analoji addımlar atmağa hazırlaşır. Belə ki, bir neçə gün əvvəl Rusiya Dövlət Duması ABŞ-ın Moskvaya qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalara cavab tədbirlərini nəzərdə tutan qanun layihəsi hazırlayıb.
Qanun layihəsi bu ayın əvvəlində ABŞ-ın Rusiyaya qarşı tətbiq etdiyi növbəti sanksiyalara cavab tədbiri kimi hazırlanıb. Vaşinqtonun yeni məhdudiyyətləri 7 rusiyalı oliqarx və onların sahibi olduğu 12 şirkətə, həmçinin 17 yüksək vəzifəli rusiyalı şəxsə qarşı yönəldilib. Dövlət Duması Birləşmiş Ştatlara qarşı cavab sanksiyalarını müzakirə edəcək dinləməni mayın 15-də keçirəcəyini bildirib. Rusiya tərəfi bu sənədin ortaya çıxmasını Birləşmiş Ştatların düşməncəsinə münasibəti ilə izah edir.
Layihədən belə məlum olur ki, Rusiya ABŞ dərmanlarına, siqaretlərinə, spirtli içkilərinə, aqrar məhsullarına qadağa qoyur, eyni zamanda Rusiya zavodlarında istehsal olunan raket mühərriklərinin ABŞ-a çatdırılması dayandırılır. Dumanın birinci vitse-spikeri İvan Melnikov bildirib ki, qanun layihəsində, həmçinin, nüvə sənayesində və aviatikinti sahəsində beynəlxalq münasibətləri dayandırmaq da təklif olunur. ABŞ-la yanaşı, onun mövqeyini dəstəkləyən digər ölkələrdən kənd təsərrüfatına aid mal və məhsulların Rusiyaya idxalının qadağan edilməsi nəzərdə tutulur. Belə vəziyyətdə Moskvanın digər mənbələrdən aqrar sahə üzrə məhsul idxalını daha da atırması gözlənir ki, bu sırada ilk yer alan dövlətlərdən biri də Azərbaycandır. Əslində, son proseslər Moskvanın bu istiqamətdə əməli addımlar atmaqda olduğunu göstərir. Rusiyanın iqtisadi inkişaf naziri Maksim Oreşkinin Azərbaycana səfəri məhz bu fonda böyük diqqət çəkir. Maksim Oreşkin vurğulayır ki, Azərbaycan məhsullarının Rusiyaya idxal həcmi yaxın tezlikdə bir neçə dəfə artacaq: “Ticari-iqtisadi münasibətləri inkişaf etdirmək üçün Rusiya ilə Azərbaycanın böyük potensialı var. Bu potensialı reallaşdırmaq üçün biz hər bir istiqamətdə çox sıx çalışmalıyıq”.
M.Oreşkin qeyd edib ki, Azərbaycana əvvəlki səfərində ticari-iqtisadi əməkdaşlığa mane olan məsələlərin həlli ilə məşğul olacaq işçi qrupun yaradılması barədə razılaşma əldə olunmuşdu: “Ticarət həcminin, Rusiya məhsullarının Azərbaycana, Azərbaycan məhsullarının Rusiyaya ixrac həcminin xeyli genişlənməsində təzahür edən yaxşı nəticələr var”. Rusiyalı nazirin sözlərinə görə, Azərbaycandan Rusiyaya məhsul idxalı 2018-ci ilin əvvəlindən 50 faiz artıb, halbuki, digər MDB ölkələrindən idxal yalnız 6 faiz artır.
Azərbaycan məhsullarının Rusiyaya idxal həcminin bir neçə dəfə artacağını proqnozlaşdıran nazir vurğulayıb: “Bunun üçün potensial var. Biz qarşılıqlı ticari-iqtisadi fəaliyyətin sadələşdirilməsi, Azərbaycanın tranzit potensialından, habelə texnologiyalardan birgə istifadə olunması, Azərbaycan ərazisində birgə istehsalın yaradılması məsələləri istiqamətində də planauyğun şəkildə hərəkət etməyə hazırlaşırıq”. Azərbaycanın iqtisadiyyat naziri Şahin Mustafayev isə qeyd edir ki, qarşıdakı 5 il ərzində Rusiyaya məhsul ixracını 3 dəfə artırmaq nəzərdə tutulur: "Biz Rusiya tərəfinə Azərbaycanın 5 illik istehsal planları ilə bağlı məlumat vermişik ki, onlar da öz idxal-ixrac əməliyyatlarında nəzərə alsınlar. Azərbaycanın çox böyük proqramları var. Biz qarşıdakı illərdə ixracın artırılması istiqamətində böyük işlər aparırıq. Biz məhsuldarlığın artırılması hesabına məhsul istehsalını artırmaq niyyətindəyik. Qarşıdakı 5 il ərzində Rusiyaya məhsul ixracını 3 dəfə artırmaq niyyətindəyik. Bu bizim üçün hədəfdir".
Şahin Mustafayev bildirib ki, gömrük-sərhəd prosedurlarının sadələşdirilməsi istiqamətində də işlər aparılır: "Qısa müddətdə Rusiya aksiz mallarının rəsmiləşdirilməsi üçün aksiz postunun yaradılmasına razılıq verib. Bu bizim üçün çox vacibdir. Azərbaycan sahibkarları, xüsusilə tütün məmulatlarının, spirtli içkilərin Rusiyaya ixrac zamanı rəsmiləşdirmə üçün Gürcüstanın Yuxarı Lars məntəqəsinə gedir, oradan Bakıya qayıdır və buradan da Dərbəndə gedərək mallarını ixrac edirdilər. Bu proseslərə artıq ehtiyac olmayacaq. Qısa müddətdə bu problemin həllinə nail olacağıq".
Hazırda Azərbaycanın qeyri-neft ixracatında Rusiya pay nisbətində birinci yeri tutur. Azərbaycan ixrac etdiyi aqrar məhsulunun 90 faizindən çoxunu məhz Rusiyaya göndərir. Eyni zamanda, Rusiya üçün Azərbaycan investisiya qoyuluşu baxımından cəlbedici ölkədir. Rusiya sərmayəsinin cəlb edilməsinin digər səbəbi həmin əsasda istehsal edilən məhsulların sonradan digər ölkələrə ixrac olunması ilə də bağlıdır. Nəticədə investisiyanın ixrac potensialı yaranır ki, bu da Azərbaycan iqtisadiyyatına müsbət təsir göstərən məqamlardandır.
Tahir TAĞIYEV
