Yeganə Hacıyeva: "Hesab edirəm ki, həmsədrlər və Ermənistan hakimiyyəti hesabatdan ciddi nəticə çıxarmalıdır"
Böhran Qrupunun Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı hesabatında deyilir ki, 2016-cı ilin aprelində Dağlıq Qarabağda vəziyyət gərginləşəndən sonra Azərbaycan və Ermənistan 1994-cü ildə imzalanmış atəşkəs müqaviləsindən bəri müharibəyə ən yaxın vəziyyətdədir.
Bildirilir ki, aprel müharibəsinə səbəb olan siyasi və təhlükəsizliklə bağlı vəziyyət daha ağırdır, hər iki tərəf eskalasiyanın yeni dalğasının başladığını iddia edir: "May ayında təmas xəttində vəziyyət kifayət qədər gərginləşib. Nizamlama prosesi dayanıb, hər iki tərəf qarşıdurmaya hazırdır. Bu gərginlik çoxsaylı dinc əhalinin ölümünə gətirib çıxara biləcək genişmiqyaslı müharibəyə və regional güclərin məsələyə müdaxiləsinə gətirib çıxara bilər. Rusiya, Fransa və ABŞ fikir ayrılıqlarına son qoyaraq, tərəflərə konkret güclü təzyiq göstərməli və zorakılığın yenidən baş qaldırması risqinin qarşısını almalıdır".
Hesabatda deyilir ki, ötən ilin may və iyun aylarında prezidentlər səviyyəsində keçirilən görüşlər nəzərəçarpacaq nəticələr verməyib, əksinə, ötən il yayın sonlarından eskalasiya daha da güclənib və onlarla insanın ölümünə səbəb olub: "Ermənistan və Azərbaycan liderləri bir-birinə inanmır, bir-birinin maraqlarını nəzərə almaq istəmirlər. Onların, habelə hökumət rəsmiləri və ya hərbi vəzifəlilər arasında kommunikasiya mövcud deyil. Nəticədə dayanma baş verib ki, bu da vəziyyətin hər an nəzarətdən çıxa biləcəyi deməkdir. Həmçinin, hər iki cəmiyyətdə belə bir fikir formalaşıb ki, yeni müharibə qaçılmazdır və hətta müharibə bahasına olsa belə, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi həll olunmalıdır".
Hesabata əsasən, rəsmi Bakı ərazilərinin ilhaqının beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən tanınması, Qərbin sanksiyalarının tətbiqi məsələsində daha tələbkar olmağa başlayıb: "O, beynəlxalq subyektlərin Dağlıq Qarabağda fəaliyyətinin qarşısını alır, bu regionda iqtisadi fəaliyyətə və ora səfərlərə mane olur. Gərginlik artdıqca, beynəlxalq vasitəçilik yubanır. Rusiya ən çox təsirə malik xarici oyunçu olsa da, onun bu məsələdə iştirakı qəlizdir. O, Minsk Qrupunda ən böyük marağa sahib ölkədir, eyni zamanda, Ermənistan və Azərbaycana ən çox silah satan ölkədir. Hər ikisindən görünür ki, Rusiya münaqişənin həllindən çox, regionda öz maraqlarını genişləndirməyə çalışır".
Böhran Qrupunun şərhinə görə, güclənməkdə olan qarşıdurma fonunda vasitəçilərin başlıca vəzifəsi Ermənistan və Azərbaycan liderləri arasında mütəmadi təmasları təmin etmək, İrəvan və Bakını mövqelərini yumşaltmağa və ritorikadan əl çəkməyə məcbur etmək olmalıdır: "Onlar hər iki ölkəni məcbur etməlidir ki, etimad və təhlükəsizliyi bərpa etmək üçün təcili tədbirlər barədə razılığa gəlsinlər. Buraya, həmçinin, ATƏT-in monitorinqini həyata keçirən şəxslərin sayının artırılması, ATƏT rəhbərliyi ilə araşdırma mexanizmlərinin işə salınması və ərazilərdə vəzifəli hərbçilər arasında mütəmadi təmasların yaradılması daxildir. Paralel olaraq tərəflər həll olunmamış məsələlərlə bağlı substantiv, o cümlədən Dağlıq Qarabağ ətrafındakı rayonların Azərbaycana qaytarılması, Dağlıq Qarabağın statusu, beynəlxalq təhlükəsizlik təminatı və məcburi köçkünlərin qaytarılması məsələləri ilə bağlı danışıqlar aparmalıdır".
Göründüyü kimi, Böhran Qrupu Qarabağda yeni müharibə xəbərdarlığını edən açıq bəyanatla çıxış edib. Hətta bildirir ki, cəmiyyətdə, müharibə gücünə olsa da, problemin həllini istəyirlər. Bu bəyanatdan hansı nəticəni çıxarmaq olar?
Politoloq Yeganə Hacıyeva qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, Böhran Qrupunun yaydığı bəyanat tam reallığı əks etdirir: "Doğrudan da vəziyyət kritikdir. Sülh danışıqları fayda vermir. Artıq Ermənistan özünə o qədər arxayın olub ki, hətta qeyri-konstruktivlik nümayiş etdirdiyi danışıqlar prosesində belə iştirak etmək istəmir. Münaqişənin həllilə məşğul olan vasitəçilər isə onu doğru mövqeyə gətirmək üçün heç bir ciddi səy göstərmir. Təsəvvür edin ki, uzun əziyyətlərdən sonra əldə olunan Madrid razılaşmasını Ermənistan birmənalı olaraq rədd edir. Belə halın yaşanması, faktiki olaraq, müharibə risqini artırır. Bəlkə də real müharibə atəşkəsdən bəri bu dərəcədə yaxın olmayıb. Azərbaycan dəfələrlə bəyan edib ki, bütün mümkün kompromislərə hazırdır. Hətta Dağlıq Qarabağa Azərbaycanın tərkibində ən yüksək status verməyi belə bəyan etmişik. Bu da Ermənistanı qane etmirsə, deməli, proseslər müharibəyə doğru gedir. Böhran Qrupunun qoyduğu tələblər də obyektiv və qərəzsizdir. Ermənistandan, faktiki olaraq, tələb olunur ki, işğaldan əl çəksin. Ən maraqlısı isə budur ki, hesabatda cəmiyyətlərdə müharibə ab-havasının yüksək olması qeyd edilir. Doğrudan da cəmiyyətlərdə belə bir istək var. Xüsusilə də Azərbaycan cəmiyyəti, müharibə gücünə olsa da, torpaqların azad edilməsinə hazır olduğunu bəyan edir. Bu bizim haqqımızdır. Hesab edirəm ki, həmsədrlər və Ermənistan hakimiyyəti hesabatdan ciddi nəticə çıxarmalıdır".
Məhəmmədəli QƏRİBLİ