Cəbhə xəttində davam edən gərginlik fonunda erməni tərəfinin Azərbaycana qarşı istifadə etməyə çalışdığı hərbi vasitələrdən biri də pilotsuz uçuş aparatlarıdır (PUA). Amma hər dəfə ordumuz tərəfindən həmin aparatlar uğurla zərərsizləşdirilir. Eyni zamanda düşmən tərəfindən tətbiq edilən döyüş pilotsuz uçuş aparatlarının keyfiyyəti aşağı olduğundan, onların istifadəsi nəticəsində hansısa zərər qeydə alınmır.
Belə bir vaxtda Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin müdafiə siyasəti idarəsinin rəisi Levon Ayvazyan iddia edir ki, indi Ermənistan zərbə vuran pilotsuz uçuş aparatlarına malikdir. Amma elə erməni mediası onun heç də həqiqəti danışmadığını bildirir. Çünki, əvvəla, Ermənistanın özünün belə pilotsuz uçuş aparatlarını istehsal etmək imkanı yoxdur. Ermənistanın silah aldığı əsas ölkə olan Rusiya da pilotsuz uçuş aparatlarını İrəvana satmır və digər tərəfdən Rusiyanın özündə belə müasir silahların istehsalı həyata keçirilmir. Bunu rusiyalı hərbi ekspert Aleksandr Xramçik də təsdiq edir. O, hətta Moskvanın zərbə endirən pilotsuz təyyarələrə sahib olmadığını deyir: "Ağlasığmazdır ki, Ermənistan zərbə vuran pilotsuz uçuş aparatlarını Rusiyadan alsın. Çünki Rusiyanın özünün bu sferada problemləri var". Xramçik əlavə edir ki, pilotsuz uçuş aparatları ABŞ, İsrail və Çində var. Lakin hər üç ölkə belə silahı Ermənistana satmır. Bütün bunlar Levon Ayvazyanın yalan dınışdığını bir daha təsdiqləyir. Digər tərəfdən faktdır ki, ermənilərin belə silahı olsaydı, onu çoxdan Azərbaycana qarış tətbiq edərdilər.
Ermənistandan fərqli olaraq, Azərbaycan həm özü belə silahlar istehsal edir, həm də İsraildən bu xüsusda xeyli texnika alıb. Ümumiyyətlə, ordumuzda pilotsuz uçuş aparatlarından geniş istifadə olunur. Bunu bir neçə gün əvvəl baş tutan təlimlər də göstərdi. Xatırladaq ki, bu günlərdə Silahlı Qüvvələrin 2017-cı il üçün hazırlıq planına uyğun olaraq Raket və Artilleriya birləşmələrinin döyüş vərdişlərinin təkmilləşdirilməsi məqsədilə təlimlər keçirildi. Döyüş şəraitinə uyğun vəziyyətdə keçirilən təlimlərdə artilleriya bölmələrinin marşı icra etməsi, cəmləşmə rayonlarına çıxarılması, qərarların qəbul olunması, gizliliyə riayət etməklə atəş və start mövqelərinin tutulması, döyüşün gedişində yerdəyişmə və digər tapşırıqlar yerinə yetirildi. Bu zaman təlimlərdə praktiki döyüş atışlarının dəqiqliyini və intensivliyini təmin etmək məqsədilə müasir avtomatlaşdırılmış idarəetmə sistemlərindən, atəşin korrektə edilməsi üçün isə pilotsuz uçuş aparatlarından istifadə olundu.
O da məlumdur ki, düşmənin təxribatlarının qarşısını almaq, onun hərəkətlərini müşahidə etmək məqsədilə də pilotsuz uçuş aparatlardan ordumuz geniş istifadə edir. Həmin apartların əhəmiyyəti gedərək artdığından, onun istehsalına Azərbaycan böyük əhəmiyyət verir. Hətta Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Elm və Texnologiya Parkı multikopter tipli 3 yeni pilotsuz uçuş aparatı istehsal edib. "Caspian Oil&Gas 2017" sərgisində onlar nümayiş etdirilib. Sərgidə nümayiş olunan multikopterlər barədə məlumat verən müəssisə nümayəndəsi məsələ ilə bağlı bildirib ki, bu pilotsuz uçuş aparatları, neft kəmərlərinə nəzarətlə yanaşı, hərbi məqsədlər üçün də istifadə oluna bilər. "Əqrəb", "Universal dron" və "X-Rotor" dron adı verilmiş PUA-lardan "Əqrəb"in maksimal uçuş məsafəsi 10 km, sürəti saatda 80 kilometr, yükgötürmə qabiliyyəti 5-10 kq-dır. PUA-nın maksimum uçuş vaxtı isə 1 saatdır. PUA termal müşahidə kamerası ilə təchiz olunub. "Universal" dronun texniki göstəriciləri, demək olar ki, "Əqrəb" dronu ilə eyni səviyyədədir. Maksimum uçuş məsafəsi 10 kilometr, sürəti saatda 80 kilometr, yükgötürmə qabiliyyəti 5 kq, maksimum uçuş vaxtı 60 dəqiqədir. Hər iki drondan fərqli olaraq, "X-Rotor"un maksimal sürəti saatda 120 kilometr, uçuş məsafəsi 10 kilometr, yükgötürmə qabiliyyəti 5 kq, maksimal uçuş vaxtı isə 40-60 dəqiqə təşkil edir. Bildirilir ki, hər üç dronun prototipləri hazırlanıb və testlərdən keçib. Sifariş olarsa, istehsalına başlamaq olar.
Bundan əlavə, ölkənin müdafiə sənayesində də pilotsuz uçuş aparatlarının istehsalı xüsusi diqqət mərkəzindədir. Bir neçə gün öncə müdafiə sənayesi naziri Yavər Camalov qeyd edilən xüsusda çox maraqlı açıqlamalar verib: "Hazırda kəşfiyyat üçün nəzərdə tutulan pilotsuz uçuş aparatlarından əlavə, yeni nəsil pilotsuz uçuş aparatlarının istehsalına başlamışıq. Bu aparatlar düşmənin həm hərbi texnikasını, həm də canlı qüvvəsini məhv etmək qabiliyyətinə malikdir. İndi son layihənin üzərində işləyirik, kumulyativ başlıqlı pilotsuz hava aparatları da istehsal edəcəyik. Bu aparatlar bizə həm kəşfiyyat aparma, həm də düşmənin sığınacaqlarını, texnikasını, canlı qüvvəsini istənilən anda məhv etmə imkanı verəcək. Yaxın vaxtlarda kumulyativ pilotsuz uçuş aparatlarının da istehsalına başlayacağıq. Biz artıq birinci "Zərbə" aparatlarını vermişik, ordumuzun silahlanmasına qəbul edilib. İlk aparatlarımız kəşfiyyat aparmaqla bərabər, düşmənin canlı qüvvəsini və yüngül texnikasını məhv etmək xüsusiyyətinə malikdir. Kumulyativ başlıqlı aparatların təxminən 3-4 aya istehsalına başlayacağıq". Belə aparatlar isə Azərbaycanın düşmən üzərində üstünlüyünü daha da artıracaq.
Tahir TAĞIYEV