Donald Trampın ABŞ-da prezident seçilməsindən sonra Vaşinqton və Moskva arasında münasibətlərin düzələcəyinə dair verilən proqnozlar özünü doğrultmur. Əksinə, proseslərin gedişi tərəflərin iqtisadi müstəvidə çəkişməsinin davam edəcəyini, hərbi sahədə ziddiyyətlərin daha da dərinləşəcəyini göstərir. Artıq ABŞ dövlət katibi Reks Tillerson Rusiyaya qarşı sanksiyaların qüvvədə qalacağını qeyd edib. Onun sözlərinə görə, ABŞ Ukraynanın dəstəklənməsi siyasətini də davam etdirəcək.
Bakıdan sonra Antalya şəhərində Rusiya və ABŞ silahlı qüvvələrinin nümayəndələri arasında baş tutan görüş isə tərəflərin hərb sahəsində də ziddiyyətlərinin dərinləşməkdə olduğunu üzə çıxarır. Görüş zamanı Suriya və İraqda regional təhlükəsizlik məsələləri üzrə fikir mübadiləsi aparılıb. Xüsusilə gələcəkdə bütün terror təşkilatlarına qarşı mübarizənin səmərəliliyinin artırılması kontekstində Suriyada terror təşkilatları ilə mübarizə üzrə cari vəziyyət müzakirə olunub. Amma bu hal da ümumi hərbi fikir ayrılıqlarına son qoymayıb. ABŞ prezidenti Donald Tramp isə bu durumda öz sələfi Barak Obamanı Rusiyanın güclənməsinə imkan verməkdə ittiham edib: "Səkkiz il ərzində Rusiya Obamanı sığalladı, daha güclü oldu. Nəticədə Krımı ilhaq etdi və raketlərin sayını artırdı. Rusiya Obamanın dövründə Krımı tutdu. O, Rusiya ilə çox yumşaq deyildimi?".
Bütün bunların ardınca Birləşmiş Ştatlar Rusiyanı ilk dəfə silahlara nəzarətə dair 30 ildir qüvvədə olan müqaviləni pozaraq raket yerləşdirməkdə ittiham edib. Birləşmiş Qərargah Rəisləri Komitəsinin sədr müavini, general Pol Selva Rusiyada yeni yerüstü qanadlı raketlərin yerləşdirilməsini 1987-ci ildə imzalanmış silahlara nəzarətə dair müqavilənin ruhu və məramının pozulması adlandırıb. General raketlərin ABŞ-ın Avropada obyektlərinin çoxu üçün risq təşkil etdiyini deyib. O, bu addımın Rusiyanın NATO-nu hədələmək cəhdi olduğunu da xüsusi vurğulayıb. Rusiya isə ötən ay həyata keçirdiyi raket əməliyyatlarının ölkənin daxili işi olduğunu bildirib. "The New York Times" qəzeti yazır ki, Rusiya uzun müddətdir sınadığı özü idarə edilən qanadlı nüvə raketlərindən birini gizli şəkildə hərbi bazaya yerləşdirib. İddiaya görə, Azərbaycanın şimal qonşusu orta mənzilli qurudan atılan raketləri qadağan edən anlaşmanın şərtlərini pozub. Məlumatda qeyd edilir ki, Rusiya son bir neçə ildir üzərində çalışdığı, testlərdən keçirdiyi "SSC-8" nüvə başlıqlı qanadlı raket batareyasını Volqoqrad yaxınlığındakı raket test bazası olan "Kapusting Yar"dan çıxararaq hərbi bazaya yerləşdirib. "Kapusting Yar"da "SSC-8" batareyasından iki ədəd var. Onlardan biri ötən ilin dekabr ayında köçürülüb.
5500 km uçuş məsafəsinə malik olan qanadlı X-101 strateji raket ABŞ-ın özü üçün də birbaşa təhdid yaradır. Bu durumda ABŞ-ın Avropaya əlavə raket bazaları yerləşdirmək niyyəti isə iki ölkə arasında raket qalmaqalını və silahlanma yarışını yenidən başlatmaq iqtidarındadır. Strateji və Beynəlxalq Araşdırmalar Mərkəzinin mütəxəssisi Tomas Karako bildirir ki, Rusiyanın 30 illik müqaviləni pozaraq "SSC-8" nüvə başlıqlı qanadlı raket batareyasını hərbi bazaya yerləşdirməsindən sonra Qərb müdafiə sistemini genişləndirməlidir: "Düşünürəm ki, indiki zamanda həm Polşa, həm də digər ərazilər üçün raket əleyhinə müdafiə proqramlarının dondurulması çox uğursuz addımdır. Biz işlərimizi plana uyğun davam etdirməli, tezliklə Polşadakı Redzikovo müdafiə sahəsini istifadəyə verməliyik. Biz, eyni zamanda, əlimizdə olan bütün imkanlarla yeni təhlükələrə cavab verməyə hazır olmalıyıq". ABŞ Senatının Silahlı Qüvvələr Komitəsinin sədri Con Makkeyn isə Rusiyanın
"SSC-8" raketlərini istifadə etməklə Tramp administrasiyasını imtahana çəkdiyini və bu cür addımlara adekvat cavab verilməli olduğunu düşünür. "Plauşers" Fondunun verdiyi məlumata görə, hazırda Rusiyanın 7000, ABŞ-ın isə 6800 nüvə başlığı var. Tərəflər arasında 2011-ci ildə imzalanmış silahların məhdudlaşdırılması müqaviləsinə əsasən, növbəti ilə qədər Rusiya və ABŞ nüvə silahları sayını bərabər etməli və növbəti on il ərzində bu sayı eyni miqdarda saxlamalıdır. Lakin son vəziyyət müqavilənin şərtlərinin pozulduğunu göstərir. ABŞ-ın Avropada yaratdığı raketdən müdafiə sistemi də ciddi effektə malik deyil. Rusiya baş nazirinin birinci müavini Dmitri Roqozin bildirir ki, hazırda Rusiya tərəfindən hazırlanan yeni qitələrarası ballistik raketlər ABŞ-ın istənilən raket əleyhinə müdafiə sistemini yarmaq iqtidarındadır. Nazir müavininin sözlərinə görə, Rusiyanın nüvəsaxlama qüvvələri müxtəlif raketlərdən, o cümlədən "köhnə Sovet klassik raketləri"ndən olan və Qərbdə "Şeytan" adlandırılan "Voyevoda"dan ibarətdir. Lakin artıq yeni raketlər hazırlanır: "Voyevoda"lardan çox qorxurlar, onlar çox etibarlıdır, onların müddəti yeni silahlar istehsal olunana qədər uzadılıb. Yenisi üzərində iş plan üzrə gedir. Bu silah da tezliklə ordumuzun ixtiyarında olacaq. Bu silah ABŞ-ın bugünkü, sabahkı və birisigünkü raket əleyhinə müdafiə sistemini yarmaq iqtidarındadır".
Tahir TAĞIYEV