Rusiya və ABŞ arasında siyasi, hərbi müstəvidə ziddiyyətlərin tam aradan qalxmaması fonunda dünyanın diqqəti Azərbaycan paytaxtına yönəlib. Bunun əsas səbəbi ABŞ Silahlı Qüvvələrinin Birgə Qərargahlar Rəisləri Komitəsinin sədri, general Cozef Danfordla Rusiya Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi, ordu generalı Valeri Gerasimovun Bakı görüşüdür.
Tərəflər arasında son illər ərzində hərbi müstəvidə bu, ən yüksək təmas sayılır. Məhz Bakıda aparılan müzakirələrin nəticələrindən sonra Rusiya və ABŞ arasında hərbi müstəvidə ziddiyyətlərin aradan qalxıb-qalxmayacağı bəlli olacaq.
Görüşün detalları barədə dəqiq məlumatlar verilməsə də, rəsmi məlumatlar müəyyən nəticələr çıxarmağa əsas verir. Xatırladaq ki, görüş haqda ilk rəsmi məlumatı ABŞ-ın Birgə Qərargahlar rəisinin ofisi yayıb. Burada qeyd olunur: "Hərbi liderlər hazırda Amerika-Rusiya hərbi münasibətləri və iki ölkə arasında səhvlərə və potensial böhranlara yol verilməməsi məqsədilə daimi və dəqiq kommunikasiyaların əhəmiyyətini müzakirə edəcək". Daha sonra Rusiya Müdafiə Nazirliyi tərəflərin Bakıda görüşü barədə məlumat yayıb: "Razılaşdırılmış gündəlikdə duran məsələlərə Rusiya və ABŞ arasında qarşılıqlı hərbi fəaliyyətin hazırkı vəziyyəti və perspektivləri, eləcə də tərəflərin hərbi fəaliyyəti ilə bağlı insidentlərin qarşısının alınmasının müzakirəsi daxildir. Bundan əlavə, dünyanın böhranlı regionlarında təhlükəsizlik sahəsində vəziyyət barədə fikir mübadiləsi aparılacaq". Beləliklə, rəsmi məlumatlardan göründüyü kimi, görüşdə əsas diqqət mərkəzində Rusiya və ABŞ arasında hərbi ziddiyyətlərə son qoyulması durur. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi bu, ABŞ və Rusiya hərbi komandanlıqları arasında son illərdə baş tutan ən yüksək səviyyəli görüşdür. Onu da xatırladaq ki, ABŞ-la Rusiya arasında hərbi əlaqələr Obama administrasiyası dövründə tamamilə dayandırılmışdı. Tərəflər yalnız Suriya səmasında reydlər keçirən hərbi təyyarələrinin toqquşmaması və digər mümkün insidentlərin qarşısının alınması üçün əlaqələndirici zabitlər səviyyəsində təmas saxlayırdı. İndi isə ABŞ-da məlum hakimiyyət dəyişikliyindən sonra tərəflər daha yüksək səviyyədə əlaqə yaratmağa qərar verib. Gözlənir ki, ilk mərhələdə tərəflər Suriyada birgə hərəkət edəcək. Qeyd edək ki, Tramp administrasiyası Suriyaya dair kursun dəyişdirilməsini planlaşdırır. Tramp artıq Suriyada təhlükəsizlik zonalarının yaradılması və terrorçuların məhvinə dair planın hazırlanması ilə bağlı Pentaqona müvafiq fərmanla göstəriş verib. Burada Rusiya ilə birgə hərəkət edilməsi istisna olunmur. Digər əsas məqam ABŞ-ın Şərqi Avropada möhkəmlənməsidir. Hazırda Obama administrasiyası dövründə qəbul edilmiş qərara uyğun olaraq, ABŞ tankları və digər hərbi texnikası Şərqi Avropa, Baltik ölkələrində cəmləşdirilir. Amma NATO müdafiə nazirlərinin Brüssel toplantısında ABŞ müdafiə naziri, "quduz köpək" ləqəbli general Ceyms Mattis bildirir ki, NATO-nun Avropa ölkələri müdafiələrini özləri təşkil etməlidir. O, NATO ölkələrinə müraciət edərək, onları müdafiə xərclərini artırmağa çağırıb. Əks təqdirdə o, Vaşinqtonun alyans öhdəliklərinə münasibətinin dəyişə biləcəyi haqda xəbərdarlıq edib: "Mən sizin qarşınızda ABŞ-dakı siyasi reallığa aydınlıq gətirməyi və mənim həmvətənlərimin ədalətli tələbini konkret şərtlərlə səsləndirməyi özümə borc bilirəm. Amerika öz məsuliyyətinin yükünü çəkəcək, ancaq siz Amerikanın alyansa öz öhdəliklərini dəyişməsini istəmirsinizsə, paytaxtlarınız ümumi müdafiəmizə sədaqətini nümayiş etdirməlidir. Qərb dəyərlərinin müdafiəsi üçün amerikalı vergi ödəyənlərdən xərclərin disproporsional payını öz üzərlərinə götürməyi gözləmək olmaz. Amerikalılar sizin uşaqlarınızın təhlükəsizliyinin qeydinə sizdən çox qala bilməz. Hərbi hazırlığa laqeydlik özümüzə, alyansa və bizə miras qalmış azadlıqlara hörmət bəsləmədiyimizi nümayiş etdirir". Prezident Tramp hələ seçki kampaniyasında dəfələrlə alyansın "köhnəldiyi" və üzvlərin öz xərclərini ödəmədiyi barədə narazılıq edirdi. Hazırda 28 NATO üzvü arasında yalnız beş ölkə - ABŞ, Böyük Britaniya, Yunanıstan, Polşa və Estoniya ÜDM-lərindən minimum 2 faizi müdafiə xərclərinə sərf edir. İndi hesab olunur ki, NATO-nun Avropa ölkələri müdafiə xərclərini artırsa, ABŞ-ın Şərqi Avropa, Baltik ölkələrində hərbi texnika cəmləşdirməsinə ehtiya qalmayacaq. Bu da ABŞ və Rusiya arasında ziddiyyətlərin aradan qalxması deməkdir.
Nahid SALAYEV