Şimal qonşumuzun postsovet məkanında mövcud münaqişələrin, o cümlədən Dağlıq Qarabağ konfliktinin həllində mühüm təsir imkanlarına malik olduğu birmənalı həqiqətdir. Amma indiyə qədər həmin münaqişələrin həllində Moskva hansısa ciddi təsirə malik əməli addımlar atmayıb. Lakin xarici siyasətlə bağlı ölkənin qəbul etdiyi yeni doktrina fonunda Kremlin fərqli siyasətə başlaması istisna olunmur.
Xatırladaq ki, 2017-ci il ərəfəsində Rusiya xarici siyasətlə bağlı yeni doktrina qəbul edib. "Rusiya Federasiyasının xarici siyasət konsepsiyası" adlanan sənədin 36-cı səhifəsində Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə toxunulur və vurğulanır ki, Moskva ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri ilə birgə Qarabağ münaqişəsini 2009-2013-cü illər ərzində Rusiya, Amerika və Fransa prezidentlərinin birgə bəyanatlarında ifadə olunan prinsiplər çərçivəsində həll etməyi dəstəkləyir. Rəsmi Bakı artıq bu xüsusda Moskvanın mövqeyini alqışladığını bəyan edib. Xarici İşlər Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəhbəri Hikmət Hacıyev bununla bağlı bildirib: "Yeni xarici siyasət konsepsiyasında Rusiya Federasiyasi tərəfindən digər həmsədr ölkələrlə qarşılıqlı fəaliyyət şəraitində Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinin prioritet vəzifələr sırasında müəyyən olunmasını alqışlayır və təqdir edirik. Konsepsiyada münaqişənin həlli prosesində ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədr ölkələrinin dövlət başçılarının 2009-2013-cü illərdə verdikləri bəyanatlarda ifadə olunan prinsiplərin əsas götürüldüyü qeyd olunur. Qeyd etmək lazımdır ki, bu bəyanatlarda ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədr ölkələri dövlət başçıları səviyyəsində xüsusilə mövcud status-kvonun qəbuledilməzliyini və qeyri-davamlı olduğunu vurğulayır. Azərbaycan tərəfi prezidentlərin Sankt-Peterburq görüşündə aparılmış müzakirələrə uyğun olaraq, Rusiya və ATƏT Minsk Qrupunun digər həmsədrləri ilə birlikdə münaqişənin substantiv danışıqlar yolu ilə həlli, qəbuledilməz və qeyri-davamlı olan mövcud status-kvonun tezliklə dəyişdirilməsi istiqamətində konstruktiv addımlarını davam etdirəcək".
Rusiyanın "Kommersant" qəzetinin şərhçisi Sergey Strokan da məsələ ilə bağlı maraqlı məqamlara toxunub: "Sənəddə ilk baxışdan heç bir sensasiya görünmür. Moskva ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri ilə birgə Qarabağ münaqişəsini 2009-2013-cü illər ərzində Rusiya, Amerika və Fransa prezidentlərinin birgə bəyanatlarında ifadə olunan prinsiplər çərçivəsində həll etməyi dəstəkləyir. Faktiki olaraq, Rusiya həmin sənədlərə ikinci nəfəs verməyi təklif edir. Misal üçün, 2011-ci ildə "Böyük səkkizliy"in Fransanın Dovil şəhərində keçirilən toplantısında həmsədr dövlətlərin prezidentləri Dağlıq Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı birgə bəyanatla çıxış etdilər". Barəsində bəhs edilən bəyanatda isə deyilirdi ki, Minsk Qrupunun həmsədr dövlətləri - ABŞ, Rusiya və Fransa əmindir ki, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə nizamlanması üçün bütün iştirakçıların qətiyyətli addımlar atmasının vaxtı çatıb. Sergey Strokan xatırladır ki, Dovildə həmsədr ölkələrin rəhbərlərinin Qarabağ münaqişəsi ilə bağlı fikirləri dəqiq və aydın idi: "Onlar, həmçinin, mövcud status-kvonun saxlanmasının münaqişənin həllini mümkünsüz etdiyi haqda da fikirlər irəli sürmüşdü. Təsadüfi deyil ki, rəsmi Bakı bu bəyanatı ciddi şəkildə dəstəkləmişdi. Amma Ukrayna münaqişəsinin başlaması ilə Rusiya "böyük səkkizlik"dən çıxdı. Yeni xarici siyasət doktrinasında yer alan fikirlər isə Rusiyanın Qərblə əməkdaşlığı bərpa etmək istəyindən xəbər verir". Ekspert vurğulayır ki, bu ssenari abstrakt görünmür: "Donald Trampın ABŞ-ın prezidenti seçilməsindən sonra regional münaqişələrin həlli üçün Rusiya-Amerika münasibətlərində yeni səhifə açılır. Bununla yanaşı, gələn ilin yazında Fransanın yeni prezidenti seçiləcək. Proqnozlara görə, yeni prezident Rusiya ilə aktiv işləməyə hazırdır. Rusiyaya gəlincə, o da Qarabağ münaqişəsinin həllini istəyir və status-kvonun dəyişməsinin vacibliyi fikrinə dəstək verir. Tramp Amerikası ilə normal münasibətlər, həmçinin Türkiyə ilə əlaqələrin bərpası Rusiyaya öz layihəsini - böyük Avrasiyanı reallaşdırmaq üçün yeni imkanlar açır. Lakin Azərbaycan olmadan bu layihəni reallaşdırmaq mümkün deyil. Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin mövcud olması isə bütün planları alt-üst edir. Bu baxımdan, münaqişənin həllinin vaxtı çatıb. Rusiyanın yeni xarici siyasət doktrinası da Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllinə yeni impulslar verə bilər". Moskva son dövrlərdə, ümumiyyətlə, Qarabağ münaqişəsinin həlli istiqamətində əməli addımlar atılmasının vaciblyini xüsusi olaraq qabardır. Məhz bu fonda Ermənistanda da narahatlıq artır ki, Moskva və Türkiyənin fəal iştirakı ilə Qarabağ konflikti yaxın tezlikdə Azərbaycanın maraqları çərçivəsində həllini tapacaq.
Nahid SALAYEV