Akif Nəsirli: “...Tamamilə özəl investorlar və şirkətlər tərəfindən maliyyələşdiriləcək”
İran üçün 300 milyard dollarlıq Fondun yarısı artıq toplanıb. Reuters agentliyinin müqavilədən birbaşa xəbərdar olan mənbəyə istinadən verdiyi məlumata görə, ABŞ-İran Çərçivə Sazişinə İrana investisiyaları təşviq etmək üçün 300 milyard dollarlıq özəl fondun yaradılması planları daxildir. Mənbənin sözlərinə görə, fondun yarıdan çoxu artıq ABŞ, Fars körfəzi, Asiya, Cənubi Amerika və Afrikadakı şirkətlərin öhdəlikləri hesabına təmin edilib. Fond yalnız yekun müqavilənin imzalanmasından sonra fəaliyyətə başlayacaq və hökumətin maliyyələşdirməsi olmadan və İranın xaricdəki dondurulmuş suveren aktivləri ilə bağlı danışıqlardan ayrı olaraq özəl mexanizm vasitəsilə idarə olunacaq.
Liberal İqtisadçılar Birliyinin Akif Nəsirli baki-xeber.com-a bildirdi ki, dünya mediasında yayılan məlumatlara görə, ABŞ və İran arasında əldə oluna biləcək razılaşmanın bir hissəsi kimi 300 milyard dollarlıq "Yenidənqurma və İnkişaf Fondu" yaradılması planlaşdırılır: “Bildirilir ki, fondun yarısından çoxu üçün artıq ilkin maliyyə öhdəlikləri götürülüb.
Məlumatlara əsasən, İran əvvəlcə müharibənin vurduğu ziyana görə ABŞ-dan 400 milyard dollar kompensasiya tələb edib. Vaşinqton bu tələbi qəbul etmədikdən sonra tərəflər arasında özəl investisiya fondu yaratmaq ideyası gündəmə gəlib.
Fond dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitlərdən deyil, tamamilə özəl investorlar və şirkətlər tərəfindən maliyyələşdiriləcək. ABŞ, Körfəz ölkələri, Asiya, Afrika və Cənubi Amerikadan olan şirkətlərin layihəyə maraq göstərdiyi bildirilir. İnvestisiyaların əsasən enerji, logistika, sənaye, nəqliyyat və infrastruktur sahələrinə yönəldilməsi nəzərdə tutulur.
Mənbələrin məlumatına görə, Cənubi Koreya, Yaponiya, Sinqapur, Malayziya və ABŞ-dan olan bəzi şirkətlər artıq maliyyə öhdəlikləri götürüblər. Bununla belə, layihədə iştirak edən şirkətlərin və investorların siyahısı hələ açıqlanmayıb”.
A.Nəsirlinin sözlərinə görə, ABŞ rəsmiləri bildirirlər ki, İran bu investisiyalardan yararlanmaq üçün nüvə proqramı ilə bağlı müəyyən şərtləri yerinə yetirməli, beynəlxalq yoxlamalara razılıq verməli və öhdəliklərini icra etməlidir: “Yalnız bundan sonra sanksiyaların yumşaldılması və iqtisadi imkanların genişləndirilməsi mümkün ola bilər.
Reuters-ə danışan mənbələrin sözlərinə görə, regional ölkələr layihədə müxtəlif formalarda iştirak edə bilərlər. Bunlara kreditlərin ayrılması, kredit xətlərinin açılması və ya müharibədən zərər çəkmiş zavodların, neft emalı müəssisələrinin, hava limanlarının və digər infrastruktur obyektlərinin yenidən qurulmasının maliyyələşdirilməsi daxildir.
Bununla yanaşı, ABŞ Konqresində bəzi siyasətçilər layihəyə ehtiyatla yanaşırlar. Onlar 300 milyard dolların konkret olaraq kimlər tərəfindən ödənəcəyinin və hansı şirkətlərin iştirak edəcəyinin hələ tam açıqlanmadığını bildirirlər. Hazırda layihədə yer alan şirkətlərin adları rəsmi şəkildə ictimaiyyətə təqdim olunmayıb. Yəni əvvələ bu vəsait hələ toplanmayıb, bir sıra şirkətlər buna razılıq verib. İkincisi, hələ ABŞ qanunvericiləri tərəddüd edir. Üçuncusu, hələ ABŞ və İran arasinda sülh müqaviləsi imzalanmayıb. Fondun fəaliyyəti bütün bu baryerlər aşılandan sonra mümkündur”.
İradə SARIYEVA
