Prezident İlham Əliyevin İslam İnkişaf Bankı Qrupunun tədbirində səsləndirdiyi "iqtisadi inkişafımızla bağlı hər hansı çətinlik gözləmirik" fikri Azərbaycanın iqtisadi vəziyyəti və gələcək inkişaf perspektivləri ilə bağlı mühüm mesaj kimi qiymətləndirilə bilər. Bu bəyanat təkcə cari iqtisadi göstəricilərə deyil, həm də son illər ərzində formalaşdırılmış maliyyə ehtiyatlarına, həyata keçirilən iqtisadi islahatlara və strateji inkişaf layihələrinə əsaslanır. Son onilliklər ərzində Azərbaycan enerji resurslarının ixracından əldə etdiyi gəlirləri yalnız cari xərclərin maliyyələşdirilməsinə deyil, həm də uzunmüddətli maliyyə dayanıqlığının təmin edilməsinə yönəldib. Dövlət Neft Fondu və digər maliyyə mexanizmləri vasitəsilə toplanmış ehtiyatlar ölkənin iqtisadi təhlükəsizlik yastığı rolunu oynayır. Bu ehtiyatlar qlobal iqtisadi qeyri-müəyyənliklər və maliyyə şokları zamanı dövlətə əlavə manevr imkanları verir. Məhz buna görə də hökumət beynəlxalq bazarlarda baş verə biləcək mənfi proseslərin ölkə iqtisadiyyatına təsirini minimuma endirə biləcəyinə inanır. Azərbaycanın iqtisadi üstünlüklərindən biri də xarici dövlət borcunun idarəolunan səviyyədə saxlanılmasıdır. Bir çox ölkələr büdcə gəlirlərinin əhəmiyyətli hissəsini xarici borcların ödənilməsinə yönəltmək məcburiyyətində qaldığı halda, Azərbaycan daha çevik maliyyə siyasəti həyata keçirmək imkanına malikdir. Xarici borcun aşağı olması ölkənin beynəlxalq maliyyə qurumları qarşısında öhdəliklərini azaltmaqla yanaşı, yeni investisiyaların cəlb olunması baxımından da müsbət amil hesab edilir. Prezidentin optimist yanaşmasının digər mühüm səbəbi iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi istiqamətində görülən işlərlə bağlıdır. Uzun illər ərzində neft-qaz sektoru iqtisadi inkişafın əsas hərəkətverici qüvvəsi olsa da, son dövrdə qeyri-neft sektorunun inkişafına xüsusi diqqət ayrılır. Kənd təsərrüfatı, sənaye, logistika, informasiya texnologiyaları, turizm və yaşıl enerji kimi sahələrə yatırılan investisiyalar iqtisadiyyatın gələcəkdə daha dayanıqlı olmasına xidmət edir. Azərbaycanın geostrateji mövqeyi də iqtisadi inkişaf üçün mühüm üstünlük yaradır. Ölkə Avropa ilə Asiyanı birləşdirən əsas nəqliyyat marşrutlarının üzərində yerləşir. Son illərdə həyata keçirilən nəqliyyat və logistika layihələri Azərbaycanın regional tranzit mərkəzinə çevrilməsinə şərait yaradıb. Orta Dəhlizin əhəmiyyətinin artması, yükdaşımaların genişlənməsi və beynəlxalq ticarət əlaqələrinin inkişafı ölkəyə əlavə gəlirlər qazandırır və iqtisadiyyatın neftdən asılılığını azaltmağa kömək edir. İnvestisiya mühitinin yaxşılaşdırılması istiqamətində atılan addımlar da iqtisadi inkişaf perspektivlərini gücləndirən amillər sırasındadır. Sənaye parklarının yaradılması, sahibkarlığın dəstəklənməsi, infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsi və biznes mühitinin təkmilləşdirilməsi ölkəyə həm yerli, həm də xarici investorların marağını artırır. Yeni investisiyalar istehsalın genişlənməsinə, yeni iş yerlərinin yaradılmasına və iqtisadi fəallığın yüksəlməsinə səbəb olur. Bununla yanaşı, iqtisadi inkişafla bağlı optimist proqnozlar müəyyən risklərin mövcudluğunu istisna etmir. Dünya iqtisadiyyatında baş verən proseslər bütün ölkələr kimi Azərbaycana da təsir göstərə bilər. Enerji qiymətlərinin dəyişkənliyi, qlobal inflyasiya, beynəlxalq maliyyə bazarlarındakı qeyri-sabitlik, geosiyasi gərginliklər və regional münaqişələr iqtisadi inkişaf tempinə təsir edə biləcək amillərdir. Xüsusilə enerji gəlirlərinin dövlət büdcəsində mühüm yer tutması neft və qaz bazarındakı dəyişikliklərin diqqətlə izlənilməsini zəruri edir. Lakin mövcud reallıqlar göstərir ki, Azərbaycan son illərdə iqtisadi sabitliyin qorunması üçün kifayət qədər güclü maliyyə və institusional baza formalaşdırmağa çalışıb. Valyuta ehtiyatlarının yüksək olması, dövlət borcunun aşağı səviyyədə saxlanılması, qeyri-neft sektorunun inkişafı və beynəlxalq nəqliyyat layihələrinin genişlənməsi ölkənin iqtisadi dayanıqlığını artıran əsas amillər kimi çıxış edir. Nəticə etibarilə Prezident İlham Əliyevin iqtisadi inkişafla bağlı çətinlik gözləmədiyini bildirməsi hökumətin mövcud iqtisadi göstəricilərə və maliyyə imkanlarına əsaslanan qiymətləndirməsidir. Bu mövqe Azərbaycanın topladığı ehtiyatlara, həyata keçirdiyi iqtisadi siyasətə və uzunmüddətli inkişaf strategiyasına söykənir. Bununla belə, iqtisadiyyatın gələcək nəticələri həm daxili siyasətin effektivliyindən, həm də qlobal iqtisadi mühitdə baş verəcək proseslərdən asılı olaraq formalaşacaq. Azərbaycanın qarşısında duran əsas vəzifə mövcud üstünlükləri qorumaqla yanaşı, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsini daha da sürətləndirmək və xarici risklərə qarşı dayanıqlılığı artırmaqdan ibarətdir. Dəniz NƏSİRLİ
