ABŞ-da belə toplantılar nadirdir və fövqəladə hallar üçün çağırılır, Amerika tarixində oxşar statislu 6-cı toplantıdır
ABŞ-ın müdafiə naziri Pit Heqset ölkənin, demək olar ki, bütün yüksək səviyyəli hərbi məmurlarına sentyabrın 30-da Virciniyadakı Dəniz Piyadaları Korpusunun bazasında təcili toplaşmağı əmr edib. Bu əmr bütün dünyada yüzlərlə ABŞ generalı və admiralına göndərilib.
Ondan çox mənbə "The Washington Post" (WP) nəşrinə dəvətin “son dərəcə qeyri-adi” olduğunu bildirib. Bununla belə, heç bir WP mənbəsi hərbi toplaşmanın məqsədini izah edə bilməyib.
WP-nin məlumatına görə, ABŞ-da və dünyanın onlarla başqa ölkəsində 800-dən çox amerikalı general və admiral xidmət edir. Heqsetin əmri briqada generalı və ondan yuxarı rütbəli bütün yüksək rütbəli zabitlərə, onların dəniz ekvivalentlərinə və baş məsləhətçilərə şamil edilir. Ona görə də görüşdə 1000-dən çox hərbiçi iştirak edə bilər. WP-nin mənbələri bu miqyasda görüşləri xatırlamadıqlarını bildiriblər.
WP-nin bir çox mənbələri görüşdə Heqsetin əvvəllər çağırdığı ABŞ ordusunda genişmiqyaslı ixtisarların müzakirə oluna biləcəyini irəli sürdü. Bir neçə mənbə yeni milli müdafiə strategiyasının və ya digər məsələlərin müzakirə ediləcəyini irəli sürüb.
Səbəb nə ola bilər, Heqset generalları bütün dünyadan Virciniyaya hansı səbəbdən çağırır?
Baki-xeber.com nəşrinə görə, ABŞ Müdafiə naziri Pit Heqsetin sentyabrın 30-da Virciniyadakı Dəniz Piyadaları Korpusunun bazasında yüksək rütbəli zabitləri - general və admiralları - təcili toplantıya çağırmasının bir neçə ehtimalı var. Qeyd etmək lazımdır ki, hazırda rəsmi səbəb açıqlanmayıb, amma hərbi təhlilçilərin və mənbələrin irəli sürdüyü ehtimallar mövcuddur.
WP mənbələri bu görüşün Heqset tərəfindən əvvəllər çağırılmış genişmiqyaslı ixtisarlarla bağlı ola biləcəyini qeyd edir.
ABŞ ordusunda hərbi büdcə və strukturun yenidən tənzimlənməsi ehtiyacı ola bilər. Bu, briqada generalı və daha yüksək rütbəli bütün zabitləri əhatə etməsi səbəbindən ciddi qərarların müzakirəsi üçün əlamətdar ola bilər.
Bir neçə mənbə isə görüşdə ABŞ-ın yeni milli müdafiə strategiyasının açıqlanacağı və ya müzakirə ediləcəyini qeyd edir. Bu strategiya yeni geosiyasi və hərbi təhlükələrə cavab olaraq ABŞ-ın prioritetlərini, qüvvə bölgüsünü və modernləşmə planlarını göstərə bilər.
Görüş təcili çağırıldığı üçün, hərbi əməliyyatlar, beynəlxalq böhran və ya ABŞ-ın strateji maraqlarına ciddi təsir göstərə biləcək hadisələr də bu toplantıda müzakirə oluna bilər.
Bu cür toplaşmalar adətən fövqəladə təhlükəsizlik vəziyyətlərində və ya kritik planların açıqlanması zamanı baş verir.
ABŞ-ın dünyanın müxtəlif ölkələrində xidmət edən 800-dən çox yüksək rütbəli zabitini bir yerə toplamaq çox nadir hadisədir. Bu, həm strateji koordinasiya, həm də hərbi rəhbərlik arasında vahid mesaj və istiqaməti təmin etmək üçün edilə bilər.
Yəni rəsmi açıqlama yoxdur, amma ehtimallar arasında genişmiqyaslı hərbi ixtisarlar, yeni milli müdafiə strategiyası, strateji əməliyyatların müzakirəsi və yüksək rütbəli zabitlərin koordinasiyası əsas səbəblər kimi görünür. Bu cür toplaşmanın nadirliyi və qlobal miqyasda iştirakçı sayının çoxluğu onu "son dərəcə qeyri-adi" edir.
ABŞ tarixində yüksək rütbəli zabitlərin fövqəladə toplaşması nadir hadisədir və adətən ciddi səbəblərlə bağlı olur. Aşağıda ən məşhur nümunələr və onların səbəblərini təqdim edirik.
- Carter dövrü – 1979-cu ildə İran inqilabı və ABŞ səfirləri.
Səbəb: İran inqilabı zamanı ABŞ səfirliyinə hücum və diplomatların girov götürülməsi
Təsir: ABŞ Müdafiə Nazirliyi fövqəladə hərbi toplantılar keçirərək ABŞ qüvvələrinin müdaxilə planlarını və təhlükəsizlik koordinasiyasını müzakirə etdi.
Xüsusiyyət: Bu cür toplantılar nadir və yüksək rütbəli zabitlərin strateji qərarlara birgə baxması üçün çağırılırdı.
2. Reyqan dövrü – 1983-cü il, Grenada əməliyyatı (Operation Urgent Fury)
Səbəb: Grenadada ABŞ vətəndaşlarının təhlükəsizliyinin təmin olunması və hakimiyyət dəyişikliyi.
Təsir: Müdafiə Nazirliyi və Silahlı Qüvvələr rəhbərliyi sürətli hərbi müdaxilə üçün fövqəladə toplantı keçirdi.
Xüsusiyyət: Toplantıda əməliyyat detalları, iştirak edən qüvvələrin koordinasiyası və risq qiymətləndirmələri müzakirə edildi.
3. Buş dövrü – 2003-cü il, İraq müharibəsi öncəsi
Səbəb: İraqın silah proqramına qarşı planlaşdırılan hərbi əməliyyat.
Təsir: Yüksək rütbəli general və admiralların toplantısı, strateji planların razılaşdırılması və qlobal hərbi qüvvələrin koordinasiyası üçün keçirilmişdi.
Xüsusiyyət: Toplantı həm əməliyyat planı, həm də zabitlərin razılığını təmin etmək üçün kritik idi.
4. Obama dövrü – 2011-ci il, Liviya əməliyyatı
Səbəb: Liviya lideri Müəmmər Qəddafinin devrilməsi əməliyyatı.
Təsir: Havadan və dənizdən əməliyyatların koordinasiyasını müzakirə etmək üçün Müdafiə naziri yüksək rütbəli zabitləri topladı.
Xüsusiyyət: Bu toplantılar fövqəladə strateji qərarların sürətlə qəbul edilməsinə imkan verirdi.
5. Tramp dövrü – 2018-ci il, İran və Şimali Koreya böhranları
Səbəb: ABŞ-ın nüvə və raket təhlükələrinə cavabı, regional əməliyyatların planlaşdırılması.
Təsir: Yüksək rütbəli general və admirallar toplandı, potensial əməliyyat planları və müdafiə strategiyaları müzakirə olundu.
Xüsusiyyət: Toplantı “sürpriz və fövqəladə” xarakter daşıyırdı, rəsmi açıqlama çox məhdud idi.
Yəni ABŞ-da belə toplantılar nadirdir və fövqəladə hallar üçün çağırılır.
Səbəblər adətən strateji planlaşdırma, ixtisarlar, əməliyyat hazırlıqları və ya milli təhlükəsizlik böhranları ilə bağlı olur.
Yüksək rütbəli zabitlərin hamısını bir yerdə toplamaq həm koordinasiyanı artırır, həm də strateji mesajı vahid və təsirli şəkildə verməyə imkan yaradır.
Akif NƏSİRLİ
