Prezident İlham Əliyev Rusiyanı genetik cəhətdən işğalçı ölkə hesab edərək münasibətləri pisləşdirməkdə ittiham edib. Moskva onun mövqeyinin mahiyyətini hiss etməmiş kimi davranır. Bunu Pravda.ru-da dərc edilən yazıdan oxuyuruq.
Məqalədə daha sonra yazılır - Əliyev hesab edir ki, Rusiya təkcə Ukraynanı deyil, Azərbaycanı da işğal edib.
"Biz (Rusiya Federasiyası ilə) münasibətlərin korlanmasına görə məsuliyyət daşımırıq. Biz konstruktiv və hüquqi cavab veririk. Bizə qarşı heç bir təcavüz və ya hörmətsizlik əlamətinə heç vaxt dözməyəcəyik", - məqalədə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev "Əl-Ərəbiyyə" telekanalına müsahibəsindən sitat gətrilir.
"Əliyev tarixi paralellər apararaq Rusiyanı “təcavüzkar” və “işğalçı” hesab etdiyini açıq-aydın bildirdi. O, Ukraynadakı SVO-nu “Rus işğalı” adlandırıb və Sovet Rusiyasını 1917-ci ildə Rusiya İmperiyasının süqutundan sonra Azərbaycanı işğal etməkdə ittiham edib",- məqalədə qeyd edilir.
Rus mediası İlham Əliyevin tarixə real ekskursiyasını, tarixi həqiqətləri dilə gətirməsini nəyə görə rusafobiya adlandırır? Bütün bunlar tarixi həqiqətlərdir axı...
Rus mediasının belə bir iddiayasını - Prezident İlham Əliyevin tarixi faktların təqdimatını “rusofobiya” kimi adlandırmasının səbəbini bir neçə aspektdən izah etmək mümkündür.
Birincisi, Moskva "rusofobiya" anlayışından siyasi etiket kimi istifadə edir. Rusiyada "rusofobiya" anlayışı bəzən normal müzakirələri, dövlət siyasətlərinə və ya tarixi mövzulara kəskin münasibətləri önləmək üçün “ideoloji silah” olaraq istifadə olunur. Hökumət bu üsulla özünə qarşı olan ittihamları bütün cəmiyyətə şamil etməklə ictimai dəstək qazanmağa cəhd edir Belə bir yanaşma Rusiya hakimiyyətinə yönələn hər hansı tarixi və ya siyasi tənqidi - hətta tutarlı, faktlara əsaslanan olsa da - “rusofobiya” kimi xarakterizə edərək diskursu gözdən salmağa çalışırlar. Prezident İlham Əliyevin tarixi faktları dilə gətirməsinə qarşı da məhz bu gedişdən istifadə edilir. Çünki Əliyevin fikirləri Kremldə çox ciddi narahatlıq doğurur.
27 avqust 2025-ci il tarixli Pravda.ru məqaləsində Əliyevin Rusiya ilə münasibətlərdə bəzi nöqtələri “genetik olaraq ölkənin işğalçısı” kimi qəbul etdiyini ifadə edib. O, Çar Rusiyasının 1917-ci ildə dağılmasından sonra Azərbaycana ayaq açdığını, 1918–1920-ci illərdəki müstəqilliyə Rusiya tərəfindən müdaxilə edildiyini və ölkəsinin işğal olunduğunu bildirib. Bu tarixi faktdır, bütün dünya bunu işğal kimi tanıyır.
Belə ifadələr rus mediası üçün narahatlıq yarada bilər və bu kontekstdə “rusofobiya” kimi bir termin seçimi, siyasi və emosional yükə sahib danışığın qarşısını almaq üçün istifadə etmək məqsədi güdür.
Eyni zamanda, tarixi "reallıqlar"ın siyasi çərçivədə təqdim edilməsi Rusiyada siyasi alət kimi istifadə edilir. Bir sıra tarixçi tədqiqatçılar dövlət göstəriş ilə “tarixi həqiqətlər” yaradıcılığına cəlb edilib. Rusiyanin "tarixi həqiqət"ləri də yenidən yazılıb və yeni nəsil ölkənin tarixini həmin "həqiqətlər"dən oxuyur. Rusiyanın indiki tarix kitablarında rus işğalı "şanlı səhifə" kimi təqdim edilir. Ona görə də rus gənci üçün Əliyevin dedikləri "yenilik" kimi qəbul edilə bilər. Lakin hansı formada təqdim edilməsindən asılı olmayaraq deyilənlər real tarixi həqiqətdir.
Beynəlxalq müşahidəçilər də Rusiyada bu cür yanaşmanı tarixi yanlışlığa aid edirlər və Rusiya mediası bu faktı tənqid kimi təqdim edir, daha sonra isə bu tənqidi “rusofobiya” kimi qiymətləndirməyə cəhd göstərir. Lakin bu bütün dünya üçün tarixi həqiqətlərdir.
Rusiya Federasiyası varisi olduğu bədnam SSRİ və çar Rusiyasının qana boyanmış səhifələrini qızılı rəngləməkləə rus cəmiyyətini aldadır. İlham Əliyev isə onları ifşa edir.
Qısa ifadə etsək rus mediasının İlham Əliyevin bu tarixi arqumentlərini "rusofobiya" adlandırmasının bir neçə əsas səbəbi var.
- Siyasi reaksiya - Rusiyaya yönələn hər hansı müsbət olmayan və ya tənqidi tonda olan ifadə əvvəlcə “rusofobiya” kimi etiketlənir.
- Tarixi diskursun çətin reaksiya doğurması - Əliyevin danışığı sovet və Rusiya tarixinə dair faktlar real nəzəriyyələrlə üst-üstə düşür və bu, Rusiyada emosional reaksiyaya səbəb olur.
Bu məsələnin dialoqu, sadəcə siyasi və ya ideoloji baxışlardan gəlsə də, tarixin müxtəlif yanaşmaları, regionda təhlükəsizlik, hədəflər və münasibətlər çerçivəsində daha həssas bir müzakirə tələb edir. Tarixi faktların rədd edilməsinin və ya yorğun diskurslara tələsik etiketlər yapışdırılmasının heç bir tərəfə faydası yoxdur.
Akif NƏSİRLİ
