Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan bütün ermənilərin katolikosu II Qareginin vəzifəsini tərk etməsinin vacibliyini bir daha bəyan edib: “Erməni Apostol Kilsəsi ilə bağlı mövqeyim dəyişməyib və heç bir halda dəyişə bilməz.
Ktriç Nersisyan (II Qareginin dünyəvi adı) vəzifəsini tərk etməlidir. Bəli, mənim müəyyən planlarım var idi və mənim indi də planlarım var. Amma onlar Ermənistan Respublikasında çoxlarının təsəvvür etdiyi çərçivəyə sığmır”. O, bu məqsədə çatmaq üçün hərəkata rəhbərlik edəcəyini vurğulayıb: “Mənim problemim heç də Ktriç Nersisyanı kilsədən azad etmək və Ktriç Nersisyana bənzər başqa bir adamı ora təyin etmək deyil. Xeyr, bu, mənəvi yenilənmə məsələsidir. Üstəlik, Erməni Apostol Kilsəsinin mənəvi yenilənməsi barədədir, amma ümumilikdə hamımızın məsələsidir, çünki Erməni Apostol Kilsəsi bizim bütün mənəvi dəyərlərimizin episentridir və əgər o episentr zədələnibsə, dəyərlərə söykənən cəmiyyət yaratmaq gündəliyindən danışmaq ən azından ciddi deyil. Biz dəyərlərə söykənən cəmiyyət qurmaq prosesinə mütləq olaraq Eçmiədzin kilsəsindən başlamalıyıq”.
Onun sözlərinə görə, əfsanələr toxunur ki, guya hansısa zorakılıqlar hazırlanır, zorakı metodlar qəbul edilir: “Hörmətli həmkarlar, bizim siyasi prosesimizdə zorakılıq olmayıb, qaldı ki, Erməni Apostol Kilsəsinin prosesləri ilə bağlı zorakılığa müraciət edək. Əminəm ki, mənəvi gücdən böyük qüvvə yoxdur və mənəvi gücün kulminasiyası baş verəndə qalan hər şey saniyələr ərzində baş verəcək. Və bu kulminasiyanın baş verəcəyinə mənim heç bir şübhəm yoxdur. O kulminasiya artıq baş verib”. Ermənistan baş naziri bildirib ki, əslində Ktriç Nersisyanın ailəsinin olması barədə xəbəri hamı bilir və bu xəbəri ictimaiyyət Paşinyandan eşitməyib. Paşinyan vurğulayıb ki, “Kikosun ölümü”nün yeni-yeni işləmələri görünür, müxalifət isə “vay Kikos can” deyir: “Avqustun 8-dən əvvəl də, amma xüsusilə avqustun 8-dən sonra daha aydın görünür ki, “Kikosun ölümü”nün bizim sosial psixologiyamızın və düşüncəmizin formalaşmasında böyük rolu var. Məsələn, indi televizoru açanda və müsahibələri izləyəndə görürük ki, “Kikosun ölümü”nün ən müxtəlif versiyaları, yeni-yeni işləmələri var: “Mərcə getdim, oğlum oldu, adını Kikos qoydum, papağı “popoz” oldu, ağaca çıxdı, daşa düşdü, vay Kikos can, vay oğul can”. Əsasən bu son hissəni deyirlər, hətta əvvəlki hissəni qısa kəsirlər. Əsasən televizoru açanda, bizim müxalifətin və ona yaxın qüvvələrin başlıca dediyi budur: “vay Kikos can”. Beləliklə, Paşinyan kilsəni sıradan çıxarmaqda qərarlıdır. Ermənistan Konstitusiyasına görə, dövlət və kilsə ayrıdır, buna görə də artıq bir çox hüquqşünas və siyasətçi Paşinyanı konstitusiya quruluşunu devirməyə cəhddə ittiham edib. Amma Paşinyan geri çəkilmək niyyətində deyil.
Qeyd edək ki, İkinci Qarabağ müharibəsində məğlubiyyətdən sonra bütün ermənilərin katolikosu II Qaregin Paşinyanın istefasına çağırdı və münasibətlər tamamilə pozuldu. Amma dünyəvi və dini hakimiyyət birgə yaşamağı öyrəndi və müəyyən dərəcədə yola gedirdi. Lakin bu, uzun sürmədi. Paşinyanla katolikos arasındakı münaqişə Ermənistan cəmiyyətini daha da parçalamaq, gələn il keçiriləcək seçkilərin nəticələrinə təsir göstərmək və Azərbaycanla aparılan sülh danışıqlarına mənfi təsir etmək riski daşıyır. Qeyd edək ki, Ermənistanda növbəti parlament seçkiləri 2026-cı ilin iyun ayında keçiriləcək və erməni politoloqları kilsəyə qarşı ritorikanın kəskinləşməsini səsvermənin yaxınlaşması ilə əlaqələndirir, bunu konservativ müxalifətin son dayağına qarşı qabaqlayıcı zərbə kimi qiymətləndirirlər. Hakimiyyəti narahat edən başqa bir məqam da kilsənin xarici siyasət məsələlərinə müdaxiləsidir. İyun ayının əvvəlində II Qaregin Qarabağ ermənilərinin öz evlərinə geri dönməsini tələb etdi ki, bu da rəsmi İrəvanın Azərbaycanla danışıqlardakı mövqeyinə ziddir. Paşinyanın məqsədi mümkün qədər tez sülh müqaviləsi imzalamaq və bir-birinə qarşı bütün iddialardan imtina etməkdir.
Kilsə ilə yanaşı, Paşinyan digər rəqiblərini də sıradan çıxarmaqda israrlı görünür. Bunu Paşinyanın etirafları da təsdiq edir: “Məni tez-tez ittiham edirlər ki, keçmiş prezidentlər hələ də siyasi həyatımızda mövcuddurlar. İnanıram ki, qarşıdan gələn seçkidə xalqımız həm Serj Sarkisyanın, həm də Robert Köçəryanın siyasi dillərini birdəfəlik kəsmək və kökündən silmək imkanı əldə edəcək”. Erməni politoloq Alen Gevondyan bütün bunların təsadüfi olmadığını bildirir: “Regionda Azərbaycanın statusu artır, Azərbaycanın artıq Ermənistanla münaqişə olmayacağı barədə bəyanatı ən azı bir neçə məqamı təsdiqləyir ki, Ermənistan tamamilə və bütövlükdə kapitulyasiya edib, Ermənistan açıq və gizli şəkildə İlham Əliyevin bütün şərtləri ilə razılaşıb, bunlara azərbaycanlıların qayıdışı, anklavlar məsələsi daxildir”.
O qeyd edib ki, bəli, ola bilər, azərbaycanlılar Ermənistana gələcək və burada yaşayacaqlar: “Bütün hakimiyyətpərəst populist qüvvələr sənəddə belə müddəalar olmadığını deyir, əmin edirəm ki, həmin razılaşmalar çoxdan mövcuddur. Burada amerikalıların monitorinq və ya müşayiətçi, mühafizəçi xidmətinin nümayəndələri olacaq, ya onların yanında türklər, ya da üçüncü, dördüncü Avropa və ya başqa ölkələrin nümayəndələri olacaq, fərqi yoxdur, toqquşma hər zaman baş verə bilər. Bu, texniki məsələdir”. Gevondyan bildirib ki, Paşinyan cəmiyyəti, müxalifəti çox yaxşı tanıyır və yaxşı idarə edə bilir: “O, müxalifəti də çox yaxşı tanıyır. O çox yaxşı anlayır ki, kim nə edə bilər. Digər tərəfdən isə hakimiyyət çox güclüdür, o, repressiv, güc, legitim, leqal sistemə – polis, Milli Təhlükəsizlik Xidməti və güc strukturlarına malikdir, onların vasitəsilə müəyyən addımlar ata bilir, öz kreslosunun təhlükəsizliyini təmin etmək üçün hücumkarlıq göstərə bilir”.
Samirə SƏFƏROVA
