Azər Həsrət: "Azərbaycan öz imkanlarından suı-istifadə etmədən sülh prosesini irəlilədir"
Prezident İlham Əliyev Səudiyyə Ərəbistanının “Əl-Ərəbiyyə” telekanalına müsahibəsində deyib ki, Vaşinqtonda paraflanmış sənəd Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin dövlətlərarası çərçivədə necə qurulmalı olduğu barədə Azərbaycanın baxışına əsaslanır:
“Təqribən beş il bundan əvvəl 44 günlük Vətən müharibəsi nəticəsində Azərbaycan ədaləti, beynəlxalq hüququ və öz ləyaqətini bərpa etdi, torpaqlarını geri qaytardı. Bundan sonra prosesdə müəyyən bir boşluq yarandı, çünki o zaman vasitəçilər artıq hansı addımı atmalı olduqlarını bilmirdilər və məhz Azərbaycan Ermənistanla sülh prosesinə başlamağı təklif etdi. Yenə də məhz biz danışıqlar formatının təşəbbüskarı olduq. Biz sülh sazişinin layihəsini təqdim etdik. Əslində, avqustun 8-də Vaşinqtonda paraflanmış sənəd Ermənistan-Azərbaycan münasibətlərinin dövlətlərarası çərçivədə necə qurulmalı olduğu barədə Azərbaycanın baxışına əsaslanır”.
Prezidentin bu fikirlərini dəyərləndirmək üçün siyasi şərhçi Azər Həsrətə müraçiət etdik. O, baki-xeber.com-a bu xüsusda bildirdi ki, əlbəttə, Azərbaycan qalib tərəf olaraq şərtləri diqtə etmək imkanlarına malikdir və bunu edir də: "Üstəlik, Azərbaycan öz imkanlarından sui-istifadə etmədən sülh prosesini irəlilədir. Yəni biz Ermənistana ləyaqətli sülh planı təklif edirik. Başqa dövlət olsaydı, bəlkə də qalib mövqeindən sui-istifadə edərək qarşı tərəfin - məğlub olan Ermənistanın ləyaqətini alçaldan şərtləri irəli sürərdi. Amma Azərbaycan bunu etmir.
Bəli, biz qalib tərəfik, üstünlüklərımiz çoxdur, Ermənistandan daha çox şeylər tələb edə bilərik. Lakin biz uzaq perspektivləri hədəfləyərək, yaxın qonşu olduğumuzu nəzərə alırıq.
Yəni Azərbaycan Ermənistanın da bir dövlət kimi sifətinin qorunmasını nəzərə alır. Biz hər iki tərəf üçün məqbul şərtləri Ermənistan tərəfinə təqdim etmişik. Ermənistanda da, görünür indi ağılları başlarına gəlib, bunu anlayışla qarşılayırlar və Azərbaycanın xoş məramına uyğun reaksiya verirlər.
Azərbaycan birmənalı şəkildə bu məsələdə üstün tərəfdur. Üstün olmaqla yanaşı, Azərbaycan məsələyə comərdcəsinə yanaşmaqla dünyanın diqqətini cəlb edir.
Nəticə olaraq deyə bilərik ki, Azərbaycan tərəfi sülh prosesində əlində olan imkanlardan sui-istifadə etmir, əksinə, məğlub tərəfə sifətini qoruyaraq ləyaqətli sülh bağlamağa şərait yaradır".
Ekspertin də vurğuladığı kimi, 8 avqust 2025-ci ildə Vaşinqtonda keçirilən üçtərəfli görüş zamanı Azərbaycan və Ermənistan arasında dövlətlərarası münasibətlərin qurulması çərçivəsi, daha dəqiq desək, Sülh və Dövlətlərarası Münasibətlərin Təsis Olunması haqqında Sazişin razılaşdırılmış mətninin paraflanması (təsdiqlənməsi) baş vermişdir.
Bu görüşün əsas nəticələri aşağıdakılardan ibarətdir:
- Azərbaycan və Ermənistanın xarici işlər nazirləri arasında Sülh və Dövlətlərarası Münasibətlərin Təsis Olunması haqqında Sazişin mətni razılaşdırılmış və paraflanmışdır. Bu, sənədin imzalanması və ratifikasiyası üçün zəruri addımların atılacağını göstərir.
- Hər iki tərəfin xarici işlər nazirləri ATƏT-ə Minsk Prosesi və onun strukturunun bağlanması ilə bağlı birgə müraciət imzalayıb.
- Sənəddə regionda sülh, sabitlik və rifahın təşviqi üçün hər iki ölkənin suverenliyi və ərazi bütövlüyü çərçivəsində qarşılıqlı faydalı nəqliyyat və kommunikasiyaların açılması vurğulanıb - xüsusilə Azərbaycan və onun əsas hissəsi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında maneəsiz əlaqənin təmin edilməsi nəzərdə tutulub.
- Ermənistan və ABŞ tərəfindən müəyyən olunmuş üçüncü şəxs tərəflərlə birlikdə “TRIPP” kommunikasiya layihəsi üçün çərçivəni müəyyənləşdirməkdə əməkdaşlıq edəcəkdir.
- Bəyannamədə BMT Nizamnaməsi və 1991-ci il Alma-ata Bəyannaməsi çərçivəsində keçmiş münaqişənin əzablarına son qoyularaq, sərhədlərin toxunulmazlığı və güc tətbiqinin yolverilməzliyi əsasında normal qonşuluq münasibətlərinin qurulması zəruriliyi qeyd olunub.
- Bu zirvə görüşü regionda qarşılıqlı hörmət və sülhün irəlilədilməsi üçün möhkəm təməl kimi qiymətləndirilmişdir.
- Azərbaycan və Ermənistan rəhbərləri ABŞ Prezidenti Donald Trampa bu görüşə ev sahibliyi edib, səmimi qonaqpərvərlik göstərdiyinə görə dərin minnətdarlıqlarını ifadə etmişlər.
Reuters bu razılaşmanın ABŞ-a, xüsusən Zəngəzur (TRIPP) marşrutu üzərində xüsusi hüquqlar verdiyini qeyd edir və Minsk Qrupunun ləğvini də təsdiq edir.
Sonda qeyd edək ki, 8 avqust 2025-ci il tarixində Vaşinqtonda keçirilən görüşdə Azərbaycanla Ermənistan arasında dövlətlərarası münasibətlər üçün siyasi və hüquqi çərçivə, yəni sülh sazişinin paraflanması və normal münasibətlərin qurulmasına dair birgə niyyət rəsmən təsdiqlənib. Bu, hər iki ölkənin liderləri tərəfindən imzalanmış Birgə Bəyannamə şəklində konkret sənədləşdirilib və gələcəkdə sülh sazişinin imzalanması və ratifikasiyası üçün təməl rolunu oynayır.
Dəniz NƏSİRLİ
