Qarabağda yaşayan ermənilərin İrəvana köçünü təşkil edən qüvvələr indi də onları yenidən Azərbaycana qaytarmağa çalışırlar. Bizim əraziləri könüllü şəkildə tərk etdiklərini dəfələrlə etiraf edən ermənilər indi İrəvanda tamamilə başqa bir mövqe tutublar. Guya onları Azərbaycan torpaqlarından zorla çıxarıblar.
Bu arada Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan Qarabağdan könüllü köçüb gedən ermənilərə “qaçqın” stusu verilməsi haqda qanun imzalayır. O da məlumdur ki, onlara nə qaçqın, nə də məcburi köçkün statusu düşür. Əvvəla, onlar Azərbaycanın Qarabağ bölgəsini öz xoşlarına tərk ediblər, ikincisi də, onların bu statusu almasının heç bir hüquqi əsası yoxdur. Amma Ermənistan və onun havadarları beynəlxalq hüququn təlqin etdiyi məqamları tapdalayırlar. Necə ki, illər əvvəl torpaqlarımızı işğal edib xaricdən, ordan-burdan erməni ailələrini şirnikləndirici təkliflərlə qanunsuz şəkildə bizim torpaqlara yerləşdirmişdilər, indi yenə o qanunsuz əmmələri davam etdirmək istəyirlər. 100 min erməni iddiasında olanlar heç olmasa onların yalanlarını ifşa edən faktlara bir diqqət yetirəydilər. Çünki onlar vaxtilə qanunsuz məskunlaşdırma siyasəti nəticəsində ora xeyli erməni ailəsi gətirmişdi, sonradan o ailələr köçüb getdilər, çünki Qarabağ onların torpağı deyildi. Hazırda Fransa başda olmaqla ermənipərəst güclər Qarabağdan könüllü getmiş erməniləri geri qaytarmaq üçün gecə-gündüz çalışırlar. Paşinyan hökuməti də dərindən-qabıqdan çıxır ki, onları geri qaytarsın. Qarabağdan getmiş şəxslərin geri qayıtması məsələsini qabardanlar nədənsə vaxtilə Qərbi Azərbaycandan zorla deportasiya edilən soydaşlarımızın geriqayıdış haqqını dilə gətirmirlər. Təbii, əgər ermənilərin Qarabağa qayıtmaq məsələsini vacib buyururlarsa, onda Qərbi Azərbaycandan olan soydaşlarımızın da öz torpaqlarına qayıtmaq hüququ barədə danşmalıdırlar, onların da geri qayıtmaq haqqını tanımaldırlar. Heç şübhəsiz, ermənilər Qarabağa, azərbaycanlılar Ermənistana eyni vaxtda qayıtmalıdırlar, proses eyni vaxtda getməlidir. Yəni burada başqa variant yoxdur.
AMEA-nın Qafqazşünaslıq İnstitutunun Ermənişünaslıq şöbəsinin müdiri Elnur Kəlbizadə “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, Fransanın Qafqazda söz sahibinə çevrilmək üçün göstərdiyi bütün cəhdlərə, istifadə etməyə çalışdığı bütün bəhanələrə baxmayaraq, atılan addımlar uğursuzlağa məhkumdur. “Bu əsasən iki məsələdən qaynaqlanır. Birincisi, Fransa regiondakı güclər nisbətini, yaranmış yeni geosiyasi şəraiti ya düzgün şəkildə hesablamır, ya da qəbul etmək istəmir. İkincisi, Fransa hansısa əhalinin hansısa əraziyə qaytarılması ilə bağlı dünyada söz deyə biləcək ən son ölkələrdən biridir. Əgər əhalinin, yaxud həmin əhali ilə bağlı “vurulmuş ziyanın” təzminatının ödənilməsi lazımdırsa, bunu ilk növbədə Fransa etməlidir. Fransa nəinki Afrika qitəsinin ayrı-ayrı ərazilərində müstəmləkəçilik dövründə əhalini bir ərazidən digər əraziyə köçürüb, ümumiyyətlə bir çox ölkələrdə yerli əhalini kökündən məhv edib, soyqırıma məruz qoyub. Yaxşı olar ki, Fransa əvvəlcə həmin ölkələrə vurduğu ziyanın, eyni zamanda əhaliyə qarşı o ölkələrdə yürütdüyü diskriminasiya, etnik təmizləmə siyasətinin kompensasiyasını ödəsin, Afrika ölkələrindən taladıqlarını, oğurladıqlarını qaytarsın, sonra hansısa bir qrup erməninin Azərbaycan ərazilərinə qayıtmasından bəhs etsin. Bir əhalinin hansısa əraziyə köçməsi, əraziyə yerləşməsi məsələsi Azərbaycanla Ermənistan, o cümlədən Azərbaycan dövləti ilə onun erməni vətəndaşları arasında həll ediləcək məsələdir. Açıq şəkildə qeyd etmək lazımdır ki, əvvəlcə azərbaycanlıların indi Ermənistan adlandırılan tarixi Qərbi Azərbaycan torpağına qayıtması təmin edilməlidir. Çünki onların deportasiyası, zor gücünə hazırda Ermənistan adlanan ərazilərdən təmizlənməsi daha əvvəl həyata keçirilib. Bununla bağlı hər hansı bir təzminat ödənilməlidirsə, əvvəlcə Ermənistan bu təzminatın ödənilməsinə başlamalıdır. Çünki onlar 35 ildir ki, öz doğma dədə-baba yurdlarından ayrı düşüblər. Bu problem həll olunduqdan və azərbaycanlıların pozulmuş hüquqları bərpa edildikdən, onlara dəymiş ziyan Ermənistan dövləti tərəfindən ödənildikdən, onların orada mənzil, daşınmaz əmlak hüquqları təmin edildikdən sonra Ermənistanın ermənilərlə bağlı hansısa tələblərinə baxmaq mümkündür. Necə ola bilər ki, tarixi Qərbi Azərbaycan torpaqlarının (indiki Ermənistan) aborigen sakinlərinin, azərbaycanlı soydaşlarımızın hüquqları pozulsun, Ermənistan tərəfindən etnik təmizləməyə məruz qalsınlar, illər boyu Azərbaycan dövləti Qərbi Azərbaycandan olan soydaşlarımızın yaşaması, fəaliyyət göstərməsi üçün vəsait xərcləsin, amma Ermənistan onlara vurmuş olduğu ziyanın təzminatını ödəməsin, bununla bağlı məsələlər Fransa kimi dövlətlər tərəfindən diqqət mərkəzinə gətirilməsin, Azərbaycandan isə hansısa ermənilərin qayıdışı ilə bağlı nələrsə tələb olunsun”-deyə E.Kəlbizadə qeyd etdi.
Azərbaycan dövlətinin Qarabağ iqtisadi zonasında vaxtilə məskunlaşmış erməni əhalisinin o ərazidən zor gücünə köçürülməsi prosesini təşkil etmədiyini, ermənilərin o əraziləri könüllü tərk etdiyini deyən E.Kəlbizadənin sözlərinə görə, gedərkən verdikləri müsahibələrdən aydın görsənir ki, onları bu ərazilərdən köçməyə Ermənistan dövləti, Ermənistanın təsiri altında olan siyasi terror təşkilatları məcbur ediblər, bir qismi də özləri köçərək gediblər. “Yəni bu onların fərdi seçimləridir, insanların yaşamaq, bir ölkənin ərazisini tərk edərək digər ölkənin ərazisində məskunlaşmaq hüquqları var. Bu baxımdan, Azərbaycanın əlində kifayət qədər böyük faktlar mövcuddur. Təsadüfi deyil ki, Qarabağı tərk edən ermənilərin çoxu bunu həm də bir fürsət kimi dəyərləndiriblər. Ermənilər, guya Azərbaycan tərəfindən hansısa “ayrıseçkiliyə məruz qaldıqlarını” iddia etməklə, əslində Qərbi Avropa, Qərb ölkələrində sığınacaq almaq hüquqlarının yaranmasına çalışırdılar. Bu, ənənəvi erməni hiyləgərliyinin bir hissəsidir. Bu baxımdan təbii ki, əhalinin qayıtması prosesi müzakirə olunursa, ilk növbədə bizim Qərbi Azərbaycandan olan soydaşlarımız öz doğma yurdlarına, el-oblarına qayıtmalıdırlar, onların daşınmaz əmlak hüquqları təmin olunmalıdır. Vaxtilə ermənilər, Ermənistan tərəfindən qanunsuz şəkildə mənimsənilən mülkiyyətləri özlərinə qaytarılmalıdır. Bütün bunlardan sonra hansısa məsələlər müzakirə oluna bilər” - deyə E.Kəlbizadə qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
