Məlum olduğu kimi, qanunsuz erməni silahlı birləşmələrinin tərkibində 1991-ci il dekabrın 22-də Xocalı rayonunun Meşəli kəndində soyqırımı törətməkdə təqsirləndirilən Xaçatryan Vaqif Çerkezoviçin məhkəməsi gedir.
Ayrı-ayrı günlərdə davam edən məhkəmə proseslərində Xaçatryanın və digər canilərin cinayət əməllərini ifşa edən elə tükürpədici faktlar üzə çıxarılır ki, bu da Vaqif kimilərinin ağır cəzaya layiq görülməsini şərtləndirir. V.Xaçatryanın və onun dəstəsinin insanları diri-diri yandırmalarının canlı şahidi olan meşəlilər danışdıqca tarixin ən qanlı cinayətlərindən birinin ifşa edildiyini görürük "Xaçatryan bizim evdə nə qədər çörək kəsib. Kəndə hücumun təşkilatçılarından biri də Xaçatryan və onun dəstəsi idi. Həmin gün kənddə idim. Meyitlərin və yaralıların təxliyəsində iştirak etmişəm. Kəndi mühasirəyə almışdılar". Bunu Vaqif Xaçatryanın məhkəməsində iş üzrə zərərçəkmiş qismində ifadə verən Məhəmməd Zeynalov deyib. "Vaqif Xaçatryanın dəstəsinin hücumu nəticəsində 25 şəhid verdik, 14 nəfər yaralandı. Ailəmin 9 üzvünü itirdim". Bunu qanunsuz erməni silahlı birləşmələrinin tərkibində 1991-ci il dekabrın 22-də Xocalı rayonunun Meşəli kəndində soyqırımı törətməkdə təqsirləndirilən Vaqif Xaçatryanın məhkəməsində iş üzrə zərərçəkmiş qismində ifadə verən Mikayıl Nurməmmədov deyib. "Vaqif Xaçatryanın dəstəsi 5 nəfəri məktəbə salıb diri-diri yandırdı". Bunu isə Vaqif Xaçatryanın məhkəməsində iş üzrə zərərçəkmiş qismində ifadə verən Fazil Hacıyev deyib.
Bu cür ifşaedici açıqlamalar çox olub və Xaçatrtyanın və onun dəstəsinin meşəlilərə qarşı törətdikləri soyqırım cinayətləri ifadə edilib.
Qeyd edək ki, bu il sentyabrın 22-də təqsirləndirilən şəxs Vaqif Xaçatryana Cinayət Məcəlləsinin müvafiq maddələri ilə yenidən ittiham elan edilib və sentyabrın 29-da cinayət işi üzrə ibtidai istintaq tamamlanaraq baxılması üçün aidiyyəti üzrə Bakı Hərbi Məhkəməsinə göndərilib.
“73 yaşlı anamı həmin bu cani Xaçaturyanın dəstəsi qətlə yetirib”
Əslən Xocalı rayonunun Meşəli kəndindən olan və 1991-ci ilin dekabr ayının 22-də həmkəndlilərini və yaxın qohumlarını itirən “Qarabağa aparan yol” qəzetinin baş redaktoru, AYB üzvü, şair-publisist Əli Mahmud “Bakı-Xəbər”ə müsahibəsində çox ilginc faktlara toxundu.
- Əvvəla deyim ki, Xaçatryanın saxlanılması və məhkəmə qarşısına çıxarılması heç bir cinayətkarın məsuliyyətdən kənarda qalmasının mümkün olmadığını göstərdi. Vaqif və onun dəstəsi Meşəliyə divan tutub, elə cinayətlər törədiblər ki, indi də onu sakit şəkildə xatırlaya bilmirsən. Məhkəmə prosesini ciddi şəkildə izləyirəm. Şahidlərin ifadələri tamamilə faktları əks etdirir, onların sözlərində hansısa mübaliğə, doğru olmayan bir söz belə yoxdur. Biz şahidlərin ifadələrində ermənizmin, erməni vandalizminin, amansızlığının nə olduğunu görürük. Mən şəxsən bunları gözlərimlə görmüşəm, o qanlı mənzərə gözlərim qarşısındadır. Vaqif Xaçatryan və onun cinayətkar dəstəsinin cinayətlərinə şahid olan insanlar yaşayır və ifadələri ilə onun cinayətlərini ifşa edirlər.
- Xaçatryan şahidlərin ifadələri qarşısında aciz qalaraq “mənim heç nədən xəbərim yoxdur” deyir və hətta yalandan Allaha da and içir...
- Şahidlərin hamısı Xaçatryanı da, onun dəstəsini də, başqa separatçıları da çox yaxşı tanıyır. Meşəli qətliamı kənd sakinlərinin gözləri qarşısında baş verib və bu qətliamı da camaatımızın yaxşı tanıdığı Vaqif və başqa separatçılar törədib. Vaqif erməniliyinə salıb yalan danışır, ümid edir ki, bəlkə cinayətlərini boynuna almamaqla nəsə əldə edə bilər. Amma cəhdləri alınmaz.
- Meşəli soyqırımında siz də yaxınlarınızı itirmisiniz. Kimləri itirmisiniz?
- Orada anam Xudayarova Sürəyya Alış qızı şəhid edilib. Xaçatryanın məhkəməsində də vurğulanıb ki, zərçəkmişlərdən biri Xudayarova Sürəyya Alış qızı olub, o, Xocalının Meşəli kəndindəndir, heç kimə rəhm etməyən erməni separatçıları kəndin ən yaşlı sakini olaraq onu da qətlə yetiriblər. 73 yaşlı anamı həmin bu cani Xaçatryanın dəstəsi qətlə yetirib. Mən anamı o vaxt aparıb Şuşada dəfn etdim, indi məzarını tapa bilmirəm. Şuşakəndin qənşərində qradların, minamyotların atəşləri altında dəfn etmişik. Ümid edirəm ki, anamın məzarını tapa biləcəyəm.
Şəhid olanlar arasında yaxın qohumlarım da var. Meşəlidə hamı bir-birinin qohumudur, orada hamısı mənim yaxınlarımdır. Xalam qızının özü, həyat yoldaşı şəhid edilib. Ümumiyyətlə, Meşəlidə mənə qohum olmayan adam yoxdur.
- Əli müəllim, sizi Xaçatryanın məhkəməsinə dəvət ediblərmi? İfadə vermisizmi?
- Xaçatryanın məhkəməsində şahid qismində qardaşım Süleyman, dayım oğlu və qaynım Alış Alışov iştirak edir, onlar məhkəməyə gedirlər. Siz Alış müəllimi tanıyırsınız, sizin qəzetdə bir neçə dəfə Meşəli soyqırımı ilə bağlı müsahibələri gedib. Vaqif heç bir vaxt törətdiyi cinayətlərə görə layiq olduğu cəzadan kənarda qala bilməyəcək, məhkəmə gedir, bütün faktlar ortadadır. Vaqifin məhkəməsində danışanların, ifadə verənlərin heç biri mənə yad adam deyil, hamısı doğmalarımdır. Vaqif kimilərinin Meşəli kəndində törətdikləri qanlı qırğın nəticəsində hər bir ailə itki ilə üzləşib, doğmalarını, əzizlərini itirib, evləri yandırılıb, heç kəsə aman verilməyib, qadınları, qocaları, uşaqları diri-diri yandırıblar, üç ailə büsbütün məhv edilib. insanları diri-diri yandıran bir qatilin məhkəmə qarşısına çıxarılmasını ədalətin qələbəsi sayıram.
Bir məqamı da deyim ki, Meşəli qətliamında iştirak edənlərin adları məlum oldu. İnanıram ki, bir gün onlar da həbs edilib ədalət məhkəməsinin qarşısına çıxarılacaqlar. Mütləq bu baş verəcək. Onların törətdikləri qətliamlar yalnız Xocalını əhatə etməyib, erməni separatçıları, “miatsum” xəstəliyinə düçar olanlar Malıbəylidə, Qaradağlıda, Ballıqayada, Qarakənddə, Quşçularda, Daşbulaqda, bir sözlə, Qarabağda cinayətlər, qətliamlar törədiblər. Qətlə yetirilənlərin də hamısı bir-birinə yaxından-uzaqdan qoyumdurlar. İki qardaşımın, əmim oğlunun, başqa qohumların evi Daşbulaqda idi. Onların evlərinə od vurub yandırdılar. Daşbulaqda evi olan əmim oğlu Xocalı soyqırımı qurbanıdır.
Vaqifin dəstəsi Badara kəndində yerləşmişdi. Həmin kəndin adı da Badara olmayıb, tarixi adı Bəddərə olub. Bu kənd qədim türk kəndidir, burada tarixən türklər yaşayıb. Sonradan bizim torpaqlarımıza gələn ermənilər oradan azərbaycanlıları qovub özləri yerləşiblər, sonra da kəndin adını Badara qoyublar. Onlar o qədər cinayətlər törədiblər ki, sadalamaqla qurtarmaz, məhkəmənin gedişində daha dəhşətli faktlar üzə çıxacaq.
İradə SARIYEVA
