Fransa Ermənistana silah vermək niyyətindədir. Həm Paris, həm də İrəvan qeyd edirlər ki, bunlar yalnız müdafiə silahlarıdır. Hələlik tam təfərrüat açıqlanmayıb. Ermənistan Fransa silahlarını əlində olan sovet sistemləri ilə necə birləşdirəcək?
Həmçinin, silahların tədarükü həm də ölkəyə xarici hərbi mütəxəssislərin gəlməsini nəzərdə tutur ki, onlar tədarük olunan hərbi texnikanın əməliyyat və döyüş istifadəsi üçün yerindəcə erməni hərbi qulluqçularına təlim keçməlidirlər.
Ekspertlər deyir ki, silahlardan sonra Ermənistanda Fransa hərbi komponenti peyda olacaq ki, bu da ilkin olaraq 100 nəfərə qədər hərbi məsləhətçi və mütəxəssis şəklində ola bilər. Bununla da Fransa Ermənistanda hərbi mövcudluğunu təmin etmiş olacaqmı?
Hərbi-siyasi ekspert, ehtiyatda olan polkovnik-leytenant Elxan Şıxəliyev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Ermənistanın 44 günlük müharibədən sonrakı vəziyyətinə görə dəstəyə ehtiyacı yaranıb: “Xüsusən də 44 günlük müharibədən sonra hərbi arsenalının 60 - 70 faizi Azərbaycana qənimət olaraq qalıb. Ermənistanın 5 -ci ordu korpusunda həm şəxsi heyət baxımından, həm də hərbi - texniki arsenalın təminatı baxımından çox böyük boşluqlar yaranıb. Yəni 80 faiz şəxsi heyətlə komplektləşmiş olsa da, hərbi-texniki avadanlığın 20 faizi komplektləşib. Bunun gerisini Ermənistan höküməti hansı ölkədən olursa - olsun, almaq məcburiyyətindədir. Bu boşluğu doldurmaqda Fransa maraqlı göründüyü üçün, Ermənistan yanına Fransanı almış oldu. Fransanın burda iki əsas marağı var. Birinci geosiyasi, geostrateji maraqlarıdır ki, Cənubi Qafqazda möcvudluğunu təmin etsin. İkinci, Ermənistana Avropa İttifaqının Qarabağ problemi üzərindən etdiyi yardımların qarşılığında bu maliyyə qaynaqlarını özününküləşdirmək istəyir. Bu günlərdə də Ermənistan müdafiə naziri ilə Fransa müdafiə naziri arasında bağlanan saziş göstərir ki, artıq Fransa faktiki olaraq Ermənistanın hərbi - texniki ehtiyaclarını təmin etməyə başlayacaq. Xüsusən də ilkin mərhələdə müdafiə silahları dedikdə, radiolokasiya sistemləri nəzərdə tutulur. Eyni zamanda Ermənistanın həmin məkana daxil ola biləcək ölkələrin hərbi - aviasiya vasitələrinin ilkin xəbardarlığını etmək, hava hücümundan müdafiə raketlərini də göstərə bilərik. Bu komplekslərin birlikdə təxmini maliyyə qarşılığı hardasa 20 milyon dollar civarındadır. 3 komplekt verib. Ermənistanla 60 milyon civarında hərbi - texniki alqı-satqını həyata keçirəcəklər. Təbii ki, ilkin görüntüdə bu müdafiə silahları ola bilər. Görünür ki, Ermənistanın hava hücumunda zəiflikləri, boşluqları var. Xatırlayırsızsa, 44 günlük müharibədə bizim AN 2 təyyarələrini yalançı hədəflər olaraq havaya qaldırmamızın tək səbəbi Ermənistanın hava hücumundan müdafiə sistemini sıradam çıxarmaq idi. Biz onların 70 - 80 faizini sıradan çıxartmışdıq. Demək olar ki, bu gün üçün Ermənistanda hava hücumlarından müdaiə sistemləri yoxdur. Digər tərəfdən artilleriya vasitələri ilə təminat da var. Fransanın xüsusi artilleriya sistemləri var ki, erməniləri onlarla təmin edəcəklər. Xüsusən də Fransa Ermənistana ən yüksək səviyyədə general rütbəsində olan bir şəxsi Müdafiə Nazirliyinə ezam edəcək, orda bu koordinasiyanı və gələcəkdə Ermənistana satılan hərbi - texniki avadanlıq üzərində şəxsi heyətin təlimlərini keçirə biləcək bir qrupun ora gətirilməsini təşkil edəcək. Sırf bu hərbi avadanlığın təminatı üzərinə Fransanın Ermənistan ərazisində mini qrupunun yaranması zərurəti olacaq. Ermənistan ərazisində bununla da qalıcı heyət olacaq. Bu heyətin də olması o deməkdir ki, Fransanın orda mini qrupu yerləşmiş olacaq. Mini qrupun genişlənməsi isə gələcəkdə heyət olaraq ora yerləşməsinə gətirib çıxaracaq. Dolayısı ilə, bugünə kimi Rusiya silahlı qüvvələrinin Ermənistanda mövcudiyyəti nədirsə, o hala gəlmək istəyəcəklər. Toplu olaraq Rusiyanın 8 minə yaxın hərbi gücü var Ermənistanda. Bu gücün ordan çıxarılması üzərinə, ya da paralel Fransa o həcmə yaxın mülki qrup saxlayacaq orda. Digər bir məsələ də ondan ibarətdir ki, Fransa Rusiya ilə Ermənistan ərazilərində güc qarşılığını necə bölüşdürəcək. Rusiya bunu görməzdən gələ biləcəkmi? Düşünürəm ki, bu baş verməyəcək. Qarşıdurma yaranacaq. Bu qarşıdurmadan qonşu ölkələrə də çox böyük təhdidlər yarana bilər. Bizim çəkinəcəyimiz məsələ odur ki, Fransa Ermənistanı qarşıdurmaya təhrik edəcək və Ermənistan da buna maraqlıdır. Ssenarini Ermənistan öz təsəvvür etdiyi kimi modelləşdirmək istəyirsə, bu, Ermənistanın nəzarətindən çıxa bilər. Ondan sonra da bu prosesi Ermənistan yönləndirə bilməyəcək. Əlavə münaqişə bölgəsi yarana bilər, o da bizim sərhədlərimizdə olacaq. Yəni Fransanın da əslində elə etmək istədiyi budur. Son zamanlarda Fransanın təcrübəsində o var. Sahəyə yenir, münaqişə yaradır, sonra çəkilir. Fransanın türk düşmənçiliyi məsələsini də nəzərə almalıyıq. Zəngəzur dəhlizinin açılmaması üzərinə türk dövlətlərinin əlaqələrinin möhkəmlənməsində istəkli deyil. Amma bir məsələni nəzərə almırlar ki, indi Ermənistanla Fransanın etmək istədiyi məsələni biz Türkiyə ilə 93 - cü ildən başladıq etməyə. 30 il müddətində biz iki dövlət bir millət olduq. Onlar indi toxumlarını əkirlər. Ona görə düşünürəm ki, Ermənistan təkcə öz maraqlarını yox, qonşu dövlətlərin, Türkiyə, Azərbaycan, Rusiyanın hesablarını da nəzərə almalıdır. Yoxsa bunun altından çıxa bilməz”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
