Fransada işgüzar səfərdə olan Ermənistanın müdafiə naziri Suren Papikyan bu ölkənin Silahlı Qüvvələr Nazirliyində olub. Burada o, Fransanın Silahlı Qüvvələr naziri Sebastyan Lekornu ilə görüşüb. Görüş zamanı müdafiə sahəsində Ermənistan-Fransa əməkdaşlığı, eləcə də regional təhlükəsizlik məsələləri müzakirə edilib.
Məlumata görə, 2022-ci ilin sentyabrında və bu ilin iyununda Parisdə keçirilmiş müzakirələr nəticəsində əldə edilmiş razılaşmaların həyata keçirilməsi üzrə işlərin gedişi yekunlaşdırılıb, əməkdaşlığın inkişafı üçün yeni imkanlar, o cümlədən müdafiə sistemləri, hərbi təhsil, yenidən hazırlıq, təcrübə mübadiləsi, qarşılıqlı maraq doğuran digər məsələlər diqqət mərkəzində olub. Tərəflər əməkdaşlığın hazırkı səviyyəsini yüksək qiymətləndirib və gələcək inkişafı üçün yeni səylər göstərməyə hazır olduqlarını bildiriblər. Görüşdə Ermənistanın Fransadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Hasmik Tolmacyan və Fransanın Ermənistandakı səfiri Olivye Dekotini də iştirak edib. Rəsmi görüşdən sonra birgə mətbuat bəyanatı verilib. Sonra Fransa Silahlı Qüvvələr Nazirliyində ikitərəfli əməkdaşlığa dair sənədlər imzalanıb. Fransa Silahlı Qüvvələri naziri Sebastyan Lekornunun sözlərinə görə, Paris İrəvana üç GM200 radarı və “Mistral” raketləri verəcək. Bundan başqa, Fransa tərəfi Ermənistana Silahlı Qüvvələrdə islahatların aparılmasında da köməklik göstərəcək. Suren Papikyan bu xüsusda bildirib: “Həm erməni xalqının tarixinin çətin anlarında, həm də bu gün Ermənistan ətrafındakı ağır hərbi-siyasi vəziyyətdə Fransa və fransız xalqı bizim yanımızdadır ki, bu da ən yüksək qiymətə layiqdir və buna görə bir daha öz minnətdarlığımı bildirirəm”. Ermənistanın müdafiə naziri Parislə bir sıra sahələrdə əməkdaşlıq etdiklərini vurğulayıb: “Bu gün əməkdaşlığımız Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin müdafiə vasitələrinin modernləşdirilməsi, şəxsi heyətin təhsili və təlimi, təcrübə mübadiləsi, məsləhət dəstəyi və Silahlı Qüvvələrimiz üçün prioritet olan bir sıra digər sahələri əhatə edir”. Sebastyan Lekornu isə bildirib ki, hərbi təchizat müqaviləsi Fransa istehsalçılarından müəyyən miqdarda silah alınmasını nəzərdə tutur ki, bu da Ermənistana öz səmasını qorumağa imkan verəcək. Fransa tərəfi açıqlamasında bildirib ki, bu əməkdaşlıq sərhəd mühafizəsini də gücləndirəcək. Tərəflər hələlik bu tədarüklərin Ermənistana hansı müddətdə və hansı marşrutla çatacağını dəqiqləşdirməyiblər. Ermənistan parlamentinin müdafiə və təhlükəsizlik komissiyasının sədri Andranik Köçəryan jurnalistlərlə söhbətində razılaşmanın bir çox detallarını açıqlamayıb. Hökumətyönlü deputat yalnız Fransa tərəfinin müdafiə silahları tədarük edəcəyini təsdiqləyib: “Oktyabrın 30-da Milli Məclisdə büdcə müzakirələri başlayacaq və bir qayda olaraq, ilk növbədə müdafiə və təhlükəsizlik komissiyası ilə bağlı bölmə müzakirə olunacaq. Orada hamınızın sizi maraqlandıran müəyyən suallara cavab almaq imkanınız olacaq, mən bunu tam demirəm, amma açıq mötərizədə həm silahlara, həm də onların strukturuna aid olan cavablar olacaq”. Bu, Moskvaya ünvanlanan tənqidlərdən sonra İrəvanın Qərb ölkəsi ilə hərbi əməkdaşlıq haqqında bağladığı ilk sazişdir. Bəs, Fransadan planlaşdırılan hərbi təchizat Ermənistanın Qərbdə təhlükəsizlik qarantları axtarması anlamına gəlirmi? Andranik Köçəryan bu xüsusda vurğulayıb: “O qədər aydındır ki, hər bir dövlət öz əməkdaşlığının miqyasını genişləndirməli, dostlarının siyasi məsələlərə daha çox cəlb olunmasını təmin etməlidir və məhz 44 günlük müharibə bizə dedi ki, bütün bu platformalarda ciddi işlər görməliyik”.
“Şərəfim var” müxalifət parlament fraksiyasının katibi Tiqran Abramyan məsələ ilə bağlı qeyd edib: “Fransa həm də aktor olduğunu göstərməyə çalışır və təkcə bəyanatlarla deyil, həm də regionda təmsil olunur”. Bu əməkdaşlığın hərbi sahədə nə dərəcədə ciddi olduğuna gəlincə, müxalifətçi deputat qeyd edib ki, bunu silah təchizatının həcmi və növləri ilə başa düşmək lazımdır: “Biz əhatə dairəsini başa düşməyincə, bu bəyanatlar heç nəyə xidmət etməyəcək. Çünki onların mövcud sistemlərlə işləyəcəyi və ya məsələn, konkret ərazinin - hava hücumundan müdafiənin tamamilə Fransa təchizatına keçib-keçməyəcəyi həcmdən asılıdır. Bunlar kifayət qədər mürəkkəb məsələlərdir və onlar təkcə təchizatdan asılı deyil, çünki tapşırıq və ya döyüşə müvafiq personalın hazırlanması və cəlb edilməsi də çox vacib haldır”. İki ölkənin hərbi texnikanın tədarükü ilə bağlı saziş imzalaması şübhəsiz ki, regionda gərginliyi artırmağa xidmət edir, Paris Ermənistanda revanşist əhval-ruhiyyəni qızışdırır. Elə bu səbəbdən Parisin niyyəti Bakıda kəskin tənqid olunur. Slovakiyadan olan siyasi şərhçi Jozef Hrabina bildirir ki, Fransa Ermənistanı aktiv və birtərəfli şəkildə dəstəkləyir: “Onlara kömək etməyə çalışırlar. Bu ittifaq və ya tərəfdaşlıq guya Ermənistanın yeni təhlükəsizlik təminatı tapmasına yönəlib. Biz görürük ki, Fransa son bir neçə ildə Ermənistanla beynəlxalq ticarəti, xüsusən də hərbi-sənaye kompleksi üzrə ticarətin həcmini artırır. Fransalı siyasətçilər və qərar qəbul edən şəxslər Qarabağdakı son hadisələr zamanı Ermənistanı aktiv şəkildə dəstəkləyirdilər. Amma mən bu kimi addımların nəticələrə müsbət təsir edəcəyini düşünmürəm. Bölgədə stabilliyi bərpa etmək və irəli baxmaq üçün Ermənistan sülh müqaviləsini nə qədər tez imzalasa, bir o qədər yaxşı olar”. Faktdır ki, Fransa tərəfindən Ermənistana silah verilməsi bu ölkədə revanşizmin güclənməsinə, regionda gərginliyin artmasına xidmət edir. Açıq-aşkar görünür ki, regionda sülhün bərqərar olması rəsmi Parisə sərf etmir. Fransa Cənubi Qafqaz regionuna geosiyasi rəqabət gətirməyə çalışır və bunun üçün Ermənistanı Azərbaycana qarşı yeni müharibəyə təhrik edir. Amma şübhə yoxdur ki, Fransa Ermənistanın silahlandırılması siyasətində də uğursuzluğa düçar olacaq.
Ramil QULİYEV
