Rusiya xarici işlər naziri Sergey Lavrov Tehranda baş tutan Cənubi Qafqaz üzrə “3+3” regional platformasının XİN başçılarının toplantısının yekunları ilə bağlı keçirdiyi brifinqdə bildirib ki, Moskva Ermənistan-Azərbaycan sərhədinin delimitasiya prosesinə başlamağa hazırdır.
Lavrov Ermənistanla Azərbaycan arasında sərhədlərin delimitasiyası ilə bağlı Moskva, Bakı və İrəvan arasında razılaşmanın olduğunu xatırladıb:
“Ermənistan və Azərbaycan delimitasiya ilə bağlı komissiyanın yaradılması barədə razılığa gəlmişdilər. Onların razılığı əsasında həmin komissiyanın tərkibində Rusiya tərəfi də məşvərətçi ölkə kimi iştirak edəcək. Təəssüflər olsun ki, uzun müddətdir bu komissiya toplanmayıb”.
Bu iki ölkəyə aid məsələdirsə, Rusiya niyə məşvərətçi statusunda orada iştirak etmək istəyir? Ermənistan Rusiyanın vasitəçiliyindən imtina edirsə, Moskvanın bu inadı sərhədlərin dəqiqləşməsi prosesini yubada bilərmi?
Siyasi şərhçi Turab Rzayev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, aydın məsələdir, Rusiya Qafqazda özünə daha çox yer etməyə çalışır: “Xüsusilə son dönəmdə dünya siyasətində baş verən bütünləşmə prosesini nəzərə alsaq, bu proseslər nəticəsində fərqli qütblər, əsas da Rusiya özünə daha çox yer etməyə çalışır. Burada bütün strateji kommunikasiya, nəqliyyat xətlərini nəzarətə almağa cəhd edirlər. Bəs Rusiyanın motivləri nədir? Nə üçün Rusiya Cənubi Qafqazda daha da möhkəmlənməyə çalışır? Bir tərəfdən Ermənistanda 102 - ci hərbi bazası var, digər tərəfdən Azərbaycan ərazisində sülhməramlılarını qoruyub saxlamağa can atır. Eyni zamanda, Zəngəzur dəhlizinə də nəzarət etməyə çalışır. İndi də Ermənistanla Azərbaycan arasında sərhədlərlə bağlı komissiyada məşvərətçi statusda olmaq istəyir. Rusiya hər vəchlə istəyir ki, birinci Cənubi Qafqazda nəzarəti əlində saxlasın, ikinci tərəfdən isə xarici qüvvələrin bura buraxılmasına icazə verməsin. “3 + 3” formatı əslində Avropa İttifaqını, ABŞ - ı regiona buraxmamaq üçün bölkə ölkələrini və regional ölkələrini bir araya gətirən bir platformadır. Gürcüstanın iştirak etməməsinin səbəblərindən biri də bu layihənin açıq şəkildə Qərbə qarşı olmasıdır. Rusiya çalışır ki, iki ölkə arasında delimitasiya və demarkasiya məsələsinə özü də müdaxilə edə bilsin. Aydın məsələdir ki, Rusiya bu məsələni maksimum uzatmaqda maraqlıdır. Bundan əvvəl də bu hadisələrə şahid olmuşuq. Artıq 3 ildir ki, sülh bəyanatı imzalanıb. Ancaq hansı xətlər müəyyən ediləcək, onunla bağlı yekun fikir yoxdur. Eyni zamanda, sərhədlərin delimitasiya və demarkasiyasına aid yeganə xəritənin məhz Rusiya ordusunun baş qərargahının arxivində olduğu bildirilir. O xəritənin çıxarılması da 3 ildir baş tutmur. 3 il ərzində əgər bu xəritə ortaya çıxmayıbsa, o zaman sərhədlərin delimitasiya və demarkasiyasını belə tez gözləmək heç də ağlabatan deyil. Düşünürəm ki, Rusiya bu cür komissiyalarda iştirak etməklə, ilk olaraq iki ölkə arasında sülh prosesində əsas vasitəçi rolunu öz üzərinə götürməyə çalışır, kənar qüvvələri regiona buraxmaq istəmir. Eyni zamanda, istənilən vaxt həm delimitasiya və demarkasiya prosesini, həm də sülh prosesini uzada bilər. Əslində sərhəd məsələsində Rusiyanın iştirakı həm sülh prosesində, həmçinin bölgə ölkələrinə əlavə təzyiq vasitəsi kimi əlavə imkanlar yaradır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
