Azərbaycanın sülh təşəbbüslərinə rəğmən, Ermənistan hələ də bütün vasitələrlə regionda gərginlik yaratmağa can atmaqda davam edir. Bununla rəsmi İrəvan regionda sülhə ciddi əngəl yaradır. Hazırda Laçın dəhlizindəki son “humanitar şou”dan sonra tam iflasa uğrayan rəsmi İrəvan indi də ölkəmizi bölgədə “gərgin humanitar vəziyyət” yaratmaqda ittiham edir.
Baş nazir Nikol Paşinyan isə ölkəsi tərəfindən göndərilən “humanitar yük”ün ünvana çatmamasına görə rəsmi Bakını günahlandırmaqla bunu erməni sakinlərə qarşı “etnik təmizləmə” siyasəti kimi qələmə verib. Ardınca bəzi ölkələr bölgədə sülh və sabitliyin əldə olunmasına səy göstərmək əvəzinə, “blokadanın aradan qaldırılması” ilə bağlı məsuliyyətsiz və qərəzli fikirlər səsləndirməklə gərginliyi artırmağa cəhd edirlər. Bu fonda BMT Təhlükəsizlik Şurasının “Qarabağdakı vəziyyətlə bağlı” təcili iclasını çağırması da təsadüfi deyil.
Qeyd edək ki, ötən ilin dekabrında Ermənistan Fransanın dəstəyi ilə BMT Təhlükəsizlik Şurasında Azərbaycana qarşı bəyanatın qəbul edilməsini gündəmə gətirdi. Amma iflasa uğradı. O vaxt İrəvan və Paris BMT Təhlükəsizlik Şurasına Bakını Qarabağ ermənilərinin “hüquqlarını pozmaqda” və Laçın dəhlizini “blokada” etməkdə ittiham edən sənədi irəli sürməyə cəhd edirdilər. Lakin Fransanın hazırladığı bəyanat layihəsi bloklandı və bunda ən fəal rol oynayan Rusiya oldu. Böyük Britaniya, BƏƏ və Albaniya da bəyanatın mətninə düzəlişlər təklif etsə də, Fransa bunu qəbul etmədi və nəticədə sənədi geri götürmək məcburiyyətində qaldı. İndi də eyni vəziyyət təkrar olunmaqdadır. Ermənistanı bir vasitə olaraq istifadə etməyə çalışan qüvvələr regionda məqsədələrinə çatmaq üçün ondan istifadə edirlər. Bunun üçün iddia olunur ki, guya Qarabağda qalan ermənilər üçün “gərgin humanitar vəziyyət” yaranıb, onlar “blokada” vəziyyətinə düşüblər. Halbuki, birmənalı şəkildə blokadadan söhbət gedə bilməz, bu iddialar reallıqdan uzaqdır. İkincisi, Azərbaycanın təklif etdiyi və beynəlxalq tərəfdaşlar tərəfindən də qəbul olunan Ağdam-Xankəndi yolundan istifadə olunmasının mümkünlüyü rəsmi İrəvanın diqqətinə çatdırılıb. Bütün bunların fonunda Ermənistan məqsədli şəkildə sülh prosesindən yayınmaq, bölgədə gərginliyi artıraraq beynəlxalq ictimaiyyəti çaşdırmaqla məşğuldur. lakin İrəvan bilməlidir ki, Azərbaycanın iradəsinə təsir edə bilməz. Bunu, əslində ermənilərin böyük əksəriyyəti də yaxşı başa düşür. Elə bu səbəbdəndir ki, Azərbaycanın rus sülhməramlıların müvəqqəti məsuliyyət zonasındakı Xankəndi şəhərində məskunlaşan erməni separatçı-terrorçuların ümidsizliyi getdikcə artır. Özünü “deputat” kimi təqdim edən separatçı Seyran Ayrapetyan heç bir ümid olmadığını bildirib: “Dünyanın bizə heç bir faydası yoxdur, boş ümidlər bəsləməyin. Döyüşmək, danışıqlar aparmaq və ya köçmək? Məsələn, mən sonuncunun əleyhinəyəm, ikinci hələ imtina etmək demək deyil, ikinci uğursuz olarsa, birinciyə müraciət edilməlidir. Qalanları nağıldır, ancaq əhaliyə xoş gəlmək üçün deyilir, amma nəticəsi ağırdır”. Amma “birinciyə” müraciət etməyin ermənilərə nəyə başa gələcəyini 44 günlük müharibədən özləri də yaxşı bilirlər. Erməni hərbi ekspert Hayk Nahapetyan isə vurğulayır ki, Azərbaycanın iradəsinə kimsə təsir edə bilməyəcək: “Humanitar yüklər”in göndərilməsi Rusiya tərəfi və beynəlxalq ictimaiyyətin İlham Əliyevə təsir edə bilməyəcəyini göstərmək üçün təşkil edilən xüsusi əməliyyat idi”. Onun sözlərinə görə, yük maşınlarının keçməsi ilə bağlı Ermənistan tərəfi Azərbaycanla danışıqlar aparmaq üçün Rusiya tərəfi ilə əlaqə saxlamalı idi, lakin bu baş verməyib: “Reallıq budur ki, Ermənistan Rusiya tərəfi ilə yalnız həmin axşam əlaqə saxlayıb, azərbaycanlılarla danışmağa belə vaxtları olmayıb, Rusiya tərəfini “faktlar”la üz-üzə qoyublar”. Nahapetyan qeyd edib ki, 2020-ci il noyabrın 10-dan Laçın yolunun bağlanmasına qədər Qarabağdakı separatçılar ərzaq təhlükəsizliyini kifayət səviyyədə təmin etməyiblər: “Bu müddət ərzində onlar böyük ehtiyatlar toplaya bilərdilər. Arayik Arutyunyan niyə bunu etmədi və etmədiyi şeyi kimin cibinə atır? Arayik Arutyunyan cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməlidir. Qarabağda badımcan və digər tərəvəzlər doludur, insanların daşıması üçün sadəcə olaraq yanacaq yoxdur”.
Bunlar fonunda rus ekspert Kirill Krivoşeyev Rusiyanın “Kommersant” qəzetinə müsahibəsində bildirib ki, ermənilər Ağdam yolundan istifadə etmək istəmirlər, çünki o zaman Azərbaycandan asılılıqlarını etiraf etməli olacaqlar. Krivoşeyevin sözlərinə görə, Laçına yolunun açılmasına nail olmaq üçün Ermənistan BMT Təhlükəsizlik Şurasına – nəzəri cəhətdən Bakını buna məcbur edə biləcək yeganə beynəlxalq struktura müraciət edib: “Lakin Azərbaycan əmindir ki, öz ərazisində öz hüququ ilə hərəkət edir. Axı, əslində Azərbaycanın keçid məntəqəsinin yerləşdiyi Laçın dəhlizi Azərbaycanın ərazisidir və onun üzərində öz qanunlarını müəyyən etmək hüququ var. Ağdam dəhlizində isə bundan da çoxdur”. Krivoşeyev Qarabağdakı vəziyyəti Rusiya üçün çox çətin adlandırıb: “Çünki 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanatda yaradılmış “Laçın dəhlizi”nin fəaliyyət göstərməsinin təminatçısı kimi məhz Kreml çıxış edib. Amma hazırda Moskva heç nə edə bilməz. Ermənistanda, təbii ki, bundan məyus olurlar və hesab edirlər ki, Rusiya Azərbaycanın Laçında qurduğu sərhəd zastavasının yığışdırılmasına nail olmalı idi”. Krivoşeyev hesab edir ki, Azərbaycan təşəbbüsü tamamilə öz əlinə alır.
Nahid SALAYEV
