Avqustun 22-24-də Yohannesburqda keçiriləcək BRICS (Braziliya, Rusiya, Hindistan, Çin və Cənubi Afrika Respublikası) sammitində iştiraka can atan Fransaya rədd cavabı verilib. Halbuki, buna qədər Paris sammitə dəvət almaq üçün dəridən-qabıqdan çıxıb.
Qeyd edək ki, BRICS sammiti Yohannesburqun Sandton Beynəlxalq Konfrans Mərkəzində keçiriləcək. Tədbir Biznes Forumun açılışı ilə başlayacaq. Avqustun 23-də Cənubi Afrika Respublikasının prezidenti Siril Ramaposanın sədrliyi ilə assosiasiyaya üzv ölkələrin liderlərinin görüşü keçiriləcək, tədbirin bir hissəsi qapalı formatda keçiriləcək. Avqustun 24-də BRICS ölkələrinin liderləri təşkilat ilə əməkdaşlıq yolu ilə dəvət olunmuş dövlət və hökumət başçıları ilə görüşlər keçirəcəklər. Bu tədbirlərə Afrikanın dövlət və hökumət başçıları ilə yanaşı, Cənub-Şərqi Asiya Dövlətləri Assosiasiyası, Karib İcması, Körfəz Ərəb Dövlətləri üzrə Əməkdaşlıq Şurası kimi regional təşkilatları təmsil edən Qlobal Cənub ölkələrinin 11 lideri dəvət olunub. O da məlum idi ki, Fransa prezidenti Emmanuel Makron Cənubi Afrika prezidentindən onu BRICS sammitinə dəvət etməyi xahiş edib. Amma bu məsələyə ən azından Rusiya müsbət yanaşmır. Rusiya xarici işlər nazirinin müavini Sergey Ryabkov qeyd edib ki, Moskva Emmanuel Makronun BRİCS sammitində iştirakının əleyhinədir. O bildirib ki, Rusiyaya qarşı düşmənçilik siyasəti yürüdən dövlətlərin liderlərinin avqust ayında Cənubi Afrika Respublikasında keçiriləcək BRİCS sammitində iştirakı arzuolunmazdır. Artıq bəllidir ki, Makron BRICS sammitində iştirak etmək istəsə də, tədbirə dəvət almayıb. Cənubi Afrika Respublikasının prezidenti Siril Ramaposa BRICS-in sədri kimi assosiasiyanın sammitinə 70 ölkənin liderinə dəvət göndərsə də, dəvət edilənlər arasında nə Fransa prezidenti Makron, nə də ABŞ və Böyük Britaniya liderləri var. Budəfəki sammit Qlobal Cənub ölkələrinin dövlət və hökumət başçılarının son illərdəki ən böyük görüşü olacaq. Dəvət olunanlar arasında 54 Afrika ölkəsinin liderləri də var. Fransanın dəvət almamasının səbəblərindən biri bu ölkənin Afrikada davam edən neokolinializm siyasətidir. İndi bütün Afrika Fransanın qitəni tərk etməsini istəyir. Xatırladaq ki, bu məsələ ötən ay 120 ölkəni birləşdirən Qoşulmama Hərəkatının Bakı görüşündə də əsas diqqət mərkəzində yer aldı. Həmin tədbirdə çıxışı zamanı Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev qeyd etdi: “Təəssüf ki, bu gün biz neokolonializm meylinin artdığını müşahidə edirik. Tarixi müstəmləkəsizləşdirmə prosesi nəticəsində yaranmış Qoşulmama Hərəkatı bəşəriyyətin bu rüsvayçı səhifəsinin tamamilə aradan qaldırılması istiqamətində səylərini birləşdirməlidir. Qoşulmama Hərəkatı Qəmər Adaları İttifaqının Fransanın müstəmləkə hakimiyyəti altında qalmaqda davam edən Mayot adası üzərində şəksiz suverenliyini həmişə güclü dəstəkləmişdir. Qoşulmama Hərəkatının təməl sənədlərində əks olunduğu kimi, biz Fransa hökumətini Yeni Kaledoniya xalqının və Fransanın dənizaşırı icma və ərazilərindəki digər xalqların hüquqlarına hörmət etməyə çağırırıq. Fransanın Avropadan kənarda idarə etdiyi ərazilər fransız müstəmləkə imperiyasının iyrənc qalıqlarıdır. Biz, həmçinin, Fransanı Afrika, Cənub-Şərqi Asiya və digər ərazilərdə Qoşulmama Hərəkatının üzvü olan ölkələrə qarşı müstəmləkə keçmişinə, qanlı müstəmləkə cinayətlərinə, eləcə də soyqırımı aktlarına görə üzr istəməyə və məsuliyyətini etiraf etməyə çağırırıq”.
Bu gün də Afrika xalqlarının sosial-iqtisadi istismarını həyata keçirən Fransa indi də beynəlxalq hüquqa məhəl qoymur. Bu fonda ilk dəfə olaraq məhz Bakıda rəsmi Parisin müstəmləkə və irqi ayrıseçkilik siyasəti sərt tənqidlərə tuş gəlib. Fransa müstəmləkəçiliyinə qarşı Bakı Təşəbbüs Qrupunun yaradılması barədə razılıq əldə olunub. Beləliklə də, Parisin çirkin müstəmləkə, pozuculuq siyasətinə, cəzasız qalan cinayətinə nəhayət ki, ciddi reaksiya verilir, beynəlxalq müstəvidə yeni və kəsərli mübarizə başlayır. Dünya görür ki, Fransanın cinayətləri Əlcəzairlə kifayətlənməyib, Burkina-Faso, Benin kimi ölkələrdə də kifayət qədər qəddarlıqlar, qırğınlar törədib. Kolonial siyasəti davam etdirən prezident Emmanuel Makron da digər ölkələrin daxili işlərinə qarışır, eyni xisləti ortaya qoyur. Fransa XX əsrin ikinci yarısı boyunca Əlcəzairlə yanaşı, özünün dənizaşırı ərazilərində - Sakit okeanda, Fransa Polineziyasında bir neçə nüvə silahı sınağı keçirib və bununla da qlobal səviyyədə ətraf mühitin deqradasiyasına, yerli icmalarda ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb olub. Elə bu fonda Makron, xahiş-minnətlərinə baxmayaraq, BRICS sammitinə dəvət ala bilmir. Xatırladaq ki, BRİCS 2001-ci ildə yaradılıb. İlk üzvləri Braziliya, Rusiya, Hindistan, Çin olub. 2011-ci ildə təşkilata Cənubi Afrika Respublikasının daxil olması ilə adı BRİCS-ə çevrilib. BRİCS-ə daxil olan ölkələrin imkanları yüksək səviyyədədir. Belə ki, dünya ərazisinin 29 faizi onlardadır. Əhalisi isə dünya əhalisinin 42 faizini təşkil edir. BRİCS-ə daxil olan ölkələrin rəhbərlərinin müntəzəm görüşü 2010-cu ildən başlayır. Həmin ildən bu yana təşkilatın hər il yüksək səviyyəli sammitləri təşkil olunur. Eyni zamanda, həmin tədbirlərdə qlobal siyasət, iqtisadiyyat, ticarət, maliyyə və hərbi təhlükəsizliklə bağlı dünyanı maraqlandıran məsələlər müzakirə edilir.
Tahir TAĞIYEV
