İranın XİN başçısı Hüseyn Əmir Abdullahian deyib ki, ölkəsi bütün ölkələrin, o cümlədən Ukraynanın ərazi bütövlüyünə hörmət edir və müharibənin danışıqlar yolu ilə başa çatmasını vacib sayır.
Abdullahianın qəfildən Ukraynanın ərazi bütövlüyünü İranın tanımasını bəyan etməsinin səbəbi isə təsadüfi deyil. Abdullahian məhz bu açıqlamasında Rusiya və ərəb ölkələrinin Moskva bəyanatına diqqət çəkib. O, Rusiyanın İrana qarşı bənd olan yekun bəyannaməyə imza atmasından narazılığını bildirib.
Sənəddə İranın özününkü hesab etdiyi Hörmüz boğazında yerləşən üç ada (Əbu Musa, Böyük Tunb və Kiçik Tunb) ətrafında mübahisənin həlli ilə bağlı Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin təşəbbüsünə dəstək ifadə olunub.
İranın bu mövqeyini Rusiyaya qarşı yönələn cavab kimi qəbul etmək olarmı?
Siyasi şərhçi Turab Rzayev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, əlbəttə, İran və Türkiyə arasında da müxtəlif fikirlərdə narazılıq olur: “Düşünürəm ki, bu da onlardan biridir. Çünki İranın Ukrayna müharibəsində Rusiyaya dəstək verməsi, İran yolundan, silahlarından istifadəsi Qərb mediasında İrana qarşı təzyiq formalaşdırır. İranın rəqibləri - ABŞ, Səüdiyyə Ərəbistanı, İsrail və digər dövlətlər Qərbdə vaxtaşırı bu məsələni qaldıraraq, İrana qarşı ictimai fikir formalaşdırmağa çalışırlar. İranın əslində Rusiyanın yanında olub, şər qüvvəni təmsil etməsi ilə bağlı Qərb ictimaiyyətində anti-İran mövqeyi yaradırlar. Buna görə də, İran vaxtaşırı çıxışlar edərək, dronların, digər silahların Rusiyaya müharibə başlamadan öncə verildiyini bildirir. Halbuki, bununla bağlı dəfələrlə yeni faktlar ortaya qoyulub ki, İran məhz müharibə başladıqdan sonra Rusiyaya bütün silahları göndərib. Bu məsələdə də İran Rusiya və Ukraynanın ərazi bütövlüyünü tanımaqla, öz üzərindəki təzyiqi yumşaltmağa çalışıb. Eyni zamanda, Rusiyaya qarşı da bir mesaj vermiş olub. Çünki Rusiyanın İranın mübahisəli ərazilərini tanımaması buna səbəb olur. Bu adalar uğrunda İranla körfəz ölkələr arasında 70 - ci illərdən bəri mübahisə davam edir. Həm körfəzin, həm adaların bölünməsi məsələsində fikir ayrılıqları mövcuddur. Çünki bu adalar mübahisəli ərazilərdə yerləşir. Bundan əvvəl də İranla Küveyt arasında anlaşılmazlıq olmuşdu. Küveytə məxsus adaların birində kəşfiyyat işlərinə başlamışdı. Rusiyanın bu məsələdə ərab ölkələrini dəstəkləməsi İranın narazılığına səbəb olub. İran əslində bütün beynəlxalq ictimaiyyətin mövqeyini dəstəkləyib. Əslində isə Ukraynanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləməklə Rusiyaya adekvat cavab verib. İranla Rusiya arasında digər məsələlərdə də fikir ayrılığı var. Bura Zəngəzur dəhlizi, Suriyadakı problemləri aid etmək olar. Önümüzdəki günlərdə Rusiyaya təzyiqlər artarsa, onun mövqeyi zəifləyərsə, İran açıq şəkildə Qərb mövqeyini dəstəkləyəcək. Bundan əvvəl də İrana belə təkliflər olurdu, ancaq Tehran bununla razılaşmırdı. Hətta İranın üzərindən müəyyən sanksiyaların götürüləcəyinə də söz verirdilər. İran siyasi manevr və imkanlarının genişləndirilməsi axtarışındadır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
