Bu günlərdə Rusiya sülhməramlı kontingentinin müşayiəti altında növbəti dəfə Xankəndi-Kərkicahan-Xəlfəli yolu ilə ermənilərin döyüş mövqelərinə təminat vasitələrinin daşınması bölmələrimizin texniki müşahidə vasitələri ilə qeydə alınıb. Müvafiq videogörüntüdə Rusiya sülhməramlı kontingentinə məxsus döyüş maşınının müşayiəti altında ermənilərin döyüş mövqelərinə təminat vasitələrinin daşınması aydın müşahidə olunur. Qeyd edək ki, bundan əvvəl də analoji hallar yaşanıb.
Bundan başqa, 2020-ci il noyabrın 10-da Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan liderlərinin imzaladıqları üçtərəfli bəyanatın dördüncü maddəsi yerinə yetirilmir. Belə ki, sözügedən sənədin tələbinə zidd olaraq qeyri-qanuni erməni silahlıları Qarabağdan çıxarılmayıb. Əksinə, rus sülhməramlıları qanunsuz silah daşınmasına şərait yaradırlar. Belə vəziyyətdə sülhməramlıların sənəddə göstərilən vaxtdan, yəni 2025-ci ildən daha tez Qarabağdan çıxması tələb edilə bilər. Əslində bunu indi ruslar özləri də etiraf edir və Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin Rusiyaya ünvanlanan son bəyanatında da sülhməramlı kontingentin fəaliyyətindən açıq narazılıq ifadə olunur. Rusiyalı siyasi şərhçi Maksim Yusin “Kommersant” qəzetinə bunlar fonunda maraqlı açıqlamalar verib. O qeyd edir ki, Cənubi Qafqaz dramatik hadisələrin astanasında ola bilər: “Bu, Rusiya və Azərbaycanın xarici işlər nazirlikləri arasında görünməmiş kəskin bəyanat mübadiləsindən sonra aydın oldu”. Yusin bildirib ki, əvvəlcə Rusiya XİN Qarabağ ətrafında “humanitar böhranın” kəskinləşməsindən, yerli əhalinin guya ərzaq, dərman kimi ilkin tələbat mallarının kəskin qıtlığı ilə üzləşməsindən, eyni zamanda elektrik enerjisi və qazdan məhrum olmasından “narahatlığını” ifadə edib: “Sənəddə Bakıya qarşı birbaşa hücum olmasa da, mətndən aydın olur ki, Azərbaycanın Qarabağa “blokadası” “böhrana” səbəb olub. Bakının cavabı dərhal və görünməmiş dərəcədə sərt oldu. Rusiya XİN-in mövqeyi qəbuledilməz adlandırıldı, üstəlik, prezidentlər Putin və Əliyev tərəfindən ötən ilin fevralında qəbul edilmiş Bakı və Moskva arasında müttəfiqlik haqqında bəyannaməyə uyğun gəlmədiyi vurğulandı. Azərbaycan XİN-in bəyanatından ən maraqlı hissə isə budur: “Erməni silahlı birləşmələrinin qalıqlarının Azərbaycandan çıxarılması hələ də təmin edilməyib. Üstəlik, bu birləşmələrə Rusiya sülhməramlı kontingentinin nəzarəti altında dəstək verilir”. Başqa sözlə, Bakı birbaşa Moskvanı Ermənistan və Azərbaycan arasında hərbi əməliyyatları dayandıran 2020-ci ilin noyabr razılaşmalarını yerinə yetirməkdə acizlikdə və könülsüzlükdə ittiham edir. Əlavə olaraq, Qarabağdan erməni silahlı birləşmələrinin qalıqlarının çıxarılmasına nail olmaq əzmini göstərir. Bakının getdikcə daha qətiyyətli olan bəyanatları heç bir şübhə yeri qoymur ki, prezident Əliyev və onun komandası hadisələrin inkişafını sürətləndirməyə hazırdırlar. Onlar Qarabağda Rusiya sülhməramlılarının “nizam-intizam” və “status-kvonun” qorunub saxlanılmasına “çalışdığı” beş ilin sonuna qədər gözləməyə bilərlər”. O, Bakının bəyanatından sonra sülhməramlıların artıq Azərbaycan üçün bitərəf hesab edilmədiyini vurğulayıb: “Bu isə o deməkdir ki, onların mövcudluğu Azərbaycan ordusunun Xankəndi və ətraf ərazilərin qanunsuz silahlı birləşmələrin qalıqlarından təmizləməsinə mane olmayacaq. Bakı Paşinyanın hakimiyyəti altında olan Ermənistanın müdaxilə etməyəcəyinə ümid edir (hətta müdaxilə etsə belə, qüvvələrin birləşdirilməsi birmənalı olaraq Bakının xeyrinədir). Qərbə gəlincə, bu gün onlar da Qarabağ ermənilərinin müdafiəsinə qalxmağa hazır deyil. Bakının döyüşkən planını nəzəri cəhətdən saxlaya biləcək yeganə şey iqtisadi sanksiyalar, ilk növbədə neft və qaza qarşı təhdiddir. Amma Qərb bunu edə bilməz. Onun üçün əsas rəqib Moskvadır və Azərbaycanın enerji daşıyıcıları məhz Rusiyaya alternativ hesab olunur. Kremlə gəlincə, Bakı Rusiyanın reaksiyasından o qədər də qorxmur. Görünür, onlar hesab edirlər ki, Rusiya Ukraynada çox dərin bataqlığa düşüb və Cənubi Qafqazda başqa cəbhə açmaq üçün nə gücü, nə bacarığı, nə də istəyi var”.
Azərbaycan isə bu gedişlə Qarabağda yaxın tezlikdə hərbi əməliyyatlara start verə bilər. Məsələ burasındadır ki Qarabağdakı separatçılar inteqrasiya məsələsinə mənfi cavab verir. Hətta bu fonda Xankəndidəki erməni separatçı tör-töküntülərinin Azərbaycana qarşı aksiyaya başladıqları məlumdur. Burada diqqət çəkən məqamlardan biri separatçıların Xankəndinin mərkəzindən Xocalı aeroportuna – rus sülhməramlı komandanlığının müvəqqəti qərargahı önünə qədər yürüş etmələridir. Qeyd edək ki, elə ən qıcıqlandırıcı hadisələr də Xocalıda yaşanıb. Belə ki, Xocalı aeroportu önündən aksiyadan yayılan kadrlarda bir məqam xüsusilə diqqət çəkib. Videokadrdan birində aydın görünür ki, ərazidə Rusiya bayrağı ilə yanaşı Ermənistanın bayrağı və eləcə də Qarabağdakı separatçıların əski parçası da asılıb. Bununla sülhməramlı qüvvələr yenə Azərbaycana qarşı hörmətsizliklərini nümayiş etdirib. Bu da onların vaxtından əvvəl bölgədən çıxarılmasını aktuallaşdırır. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü bütün dünya, o cümlədən Rusiya dövləti tanıyır. Ölkəmzin ərazi bütövlüyünü Qarabağ və anklavlarla birgə tanıdığını Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan da bəyan etdiyi təqdirdə, Rusiya sülhməramlı kontingentinin belə fəaliyyəti anlaşılmaz və qəbuledilməzdir. Beləliklə də bitərəflikdən çıxan rus sülhməramlı qüvvələrinin bölgəni vaxtından əvvəl tərk etməsi zərurətə çevrilir.
Tahir TAĞIYEV
