Azərbaycan tərəfinin Laçın sərhəd buraxılış məntəqəsi yaratması suveren hüququdur. Bunu Azərbaycan Xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov Rusiyanın ölkəmizə yeni təyin olunmuş səfiri Mixail Yevdokimovla görüşü zamanı deyib.
Qeyd olunub ki, Laçın sərhəd buraxılış məntəqəsinin yaradılması qanuna zidd fəaliyyətlərin qarşısının alınması, şəffaflığın təmin olunması məqsədi daşıyır. Buna baxmayaraq, Ermənistan tərəfinin məntəqəyə qarşı 15 iyun və iyul ayının əvvəlində təxribatlardan əl çəkmədiyi qeyd olunub. Azərbaycan tərəfi isə yenə də erməni sakinlərin bu məntəqədən keçidi üçün şərait yaradıb. Eyni zamanda, Azərbaycanın erməni sakinlərinin ehtiyaclarının qarşılanması üçün Ağdam-Xankəndi yolundan istifadənin mümkün olduğu diqqətə çatdırılıb. Qeyd edək ki, bu məsələ iyulun 15-də Brüsseldə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev, Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti Şarl Mişel və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan arasında üçtərəfli görüş zamanı da diqqət mərkəzində yer alıb. Şarl Mişel yekunda görüşdə müzakirə olunan məsələlərlə bağlı açıqlamasında bunu təsdiq edib. Belə ki, Mişel üçtərəfli görüşdə ölkələrin suverenliyi və ərazi bütövlüyü, sərhədlərin delimitasiyası, iki ölkə arasında nəqliyyat əlaqələrinin açılmasının müzakirə olunduğunu deyib. Eyni zamanda Qarabağdakı erməni əhalisinin vəziyyəti, hüquq və təhlükəsizliyi, Laçın yolu ətrafında vəziyyət də götür-qoy edilib. Sərhədi keçən əsgərlərin qarşılıqlı azad olunması, minaların təmizlənməsi və itkin düşənlərlə bağlı məsələlər də diqqət mərkəzində olub. Mişelin açıqlamasına görə, görüşdə Qarabağ erməni əhalisinin vəziyyəti, Laçın dəhlizi ətrafında vəziyyət və bu vəziyyətin normallaşmasına kömək edəcək mümkün konkret addımlar müzakirə olunub. O, Laçın yolunun açılmasının vacibliyini vurğulayıb, bundan başqa Azərbaycanın Ağdam üzərindən humanitar yardımı bərabər şəkildə çatdırmağa hazır olduğunu da qeyd edib. O, hər iki variantı vacib hesab etdiyini və əhalinin ehtiyaclarının ödənilməsini təmin etmək üçün hər iki tərəfdən humanitar çatdırımları təşviq etdiyini bildirib. Bundan başqa o, Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi tərəfindən tibbi təxliyənin bərpasını da alqışladığını qeyd edir. Beləliklə, Qarabağda qalan ermənilər üçün Ağdam-Xankəndi yolundan istifadə edilməsi ilə humanitar yüklərin daşınması məsələsi aktuallaşır. Azərbaycan sayəsində bu məsələ beynəlxalq gündəliyə daxil edilir. Ermənistanda artıq bunu Azərbaycanın növbəti qələbəsi kimi qələmə verirlər. Erməni politoloqlarından Tiqran Qriqoryan Brüsseldə Ermənistan və Azərbaycan liderləri arasında iyulun 15-də Avropa Şurası sədrinin vasitəçilyi ilə keçirilmiş son danışıqları ölkəsi üçün iflas adlandırıb. Onun fikrincə, burada ən böyük problem Şarl Mişelin Laçın dəhlizinin açılmasına dair çağırış bəyanatıdır. Tiqran Qriqoryan “Azatutyun” radiosuna müsahibəsində deyib ki, Şarl Mişel humanitar yüklərin Qarabağa çatdırılması üçün onların Laçın dəhlizi ilə yanaşı, Ağdamdan keçərək gətirilməsi mümkünlüyünü qeyd edib: “Burada söhbət erməni diplomatiyasının səriştəsizliyindən gedir, çünki sözügedən bəyanata erməni tərəfinin razılığı ilə belə bir bəndin əlavə edilməsi, yəni yüklərin Ağdamdan keçərək gətirilməsi və bu bəndin Laçın dəhlizinin blokdan çıxarılması ilə eyni müstəviyə çıxarılması, böyük bir hesabla Azərbaycana beynəlxalq strukturların bundan əvvəlki qərarlarını, o cümlədən Laçın dəhlizinin açılmasına dair BMT beynəlxalq məhkəməsinin qərarlarını sıfırlamaq imkanı verir. Bu, şübhəsiz ki, erməni diplomatiyasının iflasıdır”.
Rəsmi İrəvanın bu məsələ ilə bağlı konkret mövqeyi bəlli olmasa da, Azərbaycanın yanaşması artıq düya müstəvisində dəstəklənir. Artıq Brüssel görüşünün yekun nəticəsinə görə, Avropa İttifaqı Qarabağdakı erməni əhalisinin ərzaq təminatının Ağdamdan çatdırılmasını dəstəkləyib. Bu, erməni əhalisinin reinteqrasiyasına nail olmaq baxımından həlledici amil sayılır. Hesab edilir ki, bu gedişlə Azərbaycan məhsulları Xankəndiyə daşınacaq. Xankəndidə buna qarşı bəzi ermənilərin etirazı isə nəticə verməyəcək və bu xüsusda rus sülhməramlı qüvvələrinə ümid də əbəsdir. Ermənistan parlamentinin “Şərəf duyuram” fraksiyasının deputatı Tiqran Abrahamyan da bunu təsdiq edir: “Sadə dildə desək, Rusiya tərəfi qeyd edir ki, əgər Ermənistan hökuməti Qarabağı təhvil veribsə, bizdən nə istəyirsiniz?”. Onun sözlərinə görə, Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi Qarabağ ətrafında yaranmış vəziyyətə münasibət bildirib və burada mahiyyətcə Ermənistan hökumətinin Qarabağı Azərbaycanın bir hissəsi kimi tanımaq bəyanatının prosesin məntiqini kökündən dəyişdiyini qeyd edib: “Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin fikrincə, yuxarıda qeyd olunan halı nəzərə alaraq, yaranmış vəziyyətə görə məsuliyyəti üçüncü ölkələrin üzərinə qoymaq lazım deyil. Bununla, Rusiya tərəfi qeyd edir ki, əgər Ermənistan hökuməti Qarabağı təhvil veribsə, bizdən nə istəyirsiniz?”. Rus politoloq Nikolay Silayev isə xatırladır ki, Ermənistan Qarabağı Azərbaycan ərazisi kimi tanıdıqdan sonra elə bir vəziyyət yaranıb ki, Rusiya kənarda qala bilər. O bildirib ki, hazırda Ermənistanın dövlət təbliğatında Qarabağ əhalisinin “bütün bəlalarında” Rusiyanı ittiham etmək xətti açıq-aşkar görünür: “Rusiya Federasiyası Xarici İşlər Nazirliyinin bəyanatı bu cür ədalətsiz ittihamları dəf etmək üçün nəzərdə tutulub". Silayev bir daha Rusiya XİN-in bəyanatındakı bu sözləri təkrarlayıb: “Ermənistan Qarabağı Azərbaycan ərazisinin bir hissəsi kimi tanıyıb və bu, Ermənistan rəhbərliyinin işidir. Bununla belə, bu, 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanatın şərtlərini dəyişir”.
Nahid SALAYEV
