Brüsseldə Avropa İttifaqı Şurası rəhbərinin iştirakı ilə Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin görüşü fonunda Rusiya regionda sülhə xələl gətirən növbəti addım atdı. Bu ölkənin Xarici İşlər Nazirliyi yaydığı bəyanatda Azərbaycan rəhbərliyini Laçın yolu ilə hər iki istiqamətdə hərəkətin bərpası üçün dərhal addımlar atmağa çağırıb. Nazirlik bildirib ki, Qarabağ ətrafında vəziyyət mənfi ssenari üzrə inkişaf edir.
Rəsmi Bakının buna cavabı özünü çox gözlətmədi. Azərbaycan tərəfi cavab olaraq yaydığı məlumatda bildirir ki, Rusiya XİN-in üçtərəfli bəyanatı və sülh prosesini şərh edən bəyanatı rəsmi Bakıda anlaşılmazlıq və məyusluq doğurur. Azərbaycan hesab edir ki, bu bəyanat Azərbaycanla Rusiya arasındakı müttəfiqlik bəyannaməsi və Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Qarabağ daxil olmaqla, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyən çıxışları ilə uyğunsuzluq təşkil edir. Bununla yanaşı, Azərbaycan tərəfi qeyd edir ki, Laçın yolundan son bir neçə ay ərzində yüzlərlə erməni sakinin tənzimlənən və şəffaf şəkildə keçidi təmin olunub: “Buna baxmayaraq, Ermənistan tərəfi yenə də Azərbaycan əleyhinə hərbi təxribatlarından əl çəkməyib, iyunun 15-də məntəqəni atəşə tutub, iyul ayında Beynəlxalq Qızıl Xaç Komitəsinin (BQXK) avtomobillərində qaçaqmalçılığa cəhd göstərib. Bütün bunlara baxmayaraq, Azərbaycan tərəfi BQXK vasitəsilə erməni sakinlərin keçidi üçün yenə də şərait yaradıb və Ağdam-Xankəndi yolu vasitəsilə erməni sakinlərin ehtiyaclarının qarşılanması imkanlarının mövcud olduğunu bildirib”. Rəsmi Bakı bəyanatında Rusiyanı tərəf olduğu 2020-ci il üçtərəfli bəyanatına zidd olaraq Azərbaycan ərazisində mövcud olan erməni silahlı qüvvələrinin qalıqlarının hələ də tam olaraq çıxarılmasını təmin etməməkdə ittiham edir: “Bunun əksinə, bölgədə Rusiya sülhməramlı kontingentinin müşahidəsi altında erməni silahlı qüvvələrinə dəstək həyata keçirilir. Bununla yanaşı, Azərbaycanın qərb bölgələri ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında maneəsiz kommunikasiyaya müxtəlif bəhanələrlə maneçilik törədildiyi məlumdur. Azərbaycan bölgədə sülh və əminamanlığın təmin edilməsində maraqlıdır və bu istiqamətdə səylərini bundan sonra da davam etdirəcək”. Açıq mətnlə vurğulanır ki, Rusiya Federasiyası Xarici İşlər Nazirliyinin Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyinin 30 ilə yaxın müddətdə ərazilərimizi işğal altında saxlayan Ermənistanın baş nazirinin Qarabağı Azərbaycanın tərkib hissəsi olaraq tanıması faktı kontekstində şərh etməsi və şərtləndirməsi qəbuledilməzdir. Nazirliyin bəyanatında ilk gündən Ermənistanın üçtərəfli bəyanatın bir çox müddəalarını yerinə yetirmədiyi, Rusiyanın da öz öhdəlikləri çərçivəsində bunu təmin etmədiyi vurğulanır. XİN-in bəyanatında bildirilib ki, Azərbaycanın suveren hüququ olan Laçın sərhəd keçid məntəqəsi yaradılması məsələsinin siyasiləşdirilməsi cəhdləri və bölgədə guya gərgin humanitar vəziyyət yarandığı barədə iddialar səsləndirilməsinin heç bir əsasının olmadığı hər kəsə bəllidir. Beləliklə, bütün bunlar Rusiya sülhməqarmlı qüvvələrinin, eləcə də Moskvanın prosesə yenidən pozucu fəaliyyət prizamasından yanaşdığını göstərir. Azərbaycanla yanaşı, həm Ermənistan, həm də Qarabağda yaşayan ermənilər sülhməqramlı qüvvələrin fəaliyyətindən narazılıq ifadə edir.
Rusiyanın Qarabağda humanitar “fəlakət” olması il bağlı yanaşmasını, əslində ermənilər özləri də təkzib edir. Hətta bu fonda Qarabağ iqtisadi rayonunun rus sülhməramlıların müvəqqəti məsuliyyət zonasında məskunlaşan erməni separatçıları guya “blokada”da olduqları üçün “humanitar fəlakət” yarandığı yalanlarının ifşa olunmasından dərin narahatlıq keçirir. Separatçı dəstəsinin “parlamentinin” “mətbuat katibi” Anuş Qavalyan yalançı hay-küylərini ifşa edən, əsl reallıqları göstərən, ermənilərin rəqs, qonaqlıqlar, restoranlarda bütün nemətlərin olduğu xidmətləri əks etdirən görüntüləri paylaşmamağı xahiş edib. Onun sözlərinə görə, bu videolardan Azərbaycan təbliğat maşını fəal şəkildə istifadə edir: “Toyların və digər gözəl tədbirlərin videoları ruhlandırıcıdır, güc və iradə nümayiş etdirir, lakin lütfən, dəbdəbəli həyatla əlaqəli videoları paylaşmaqdan çəkinin". Qeyd edək ki, əslində bu çağırışın özü Xankəndi və ətrafında heç bir qida çətinliyi olmadığının göstəricisidir. Əgər qida çətinliyi, ərzaq çatışmazlığı olsaydı, bu çağırışa da ehtiyac qalmayacaqdı, çünki insanlar dəbdəbəli həyat olmadığı üçün onu çəkib yaya da bilməyəcəkdilər. Deməli, hansısa blokadadan söhbət gedə bilməz. Digər tərəfdən, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü bütün dünya, o cümlədən Rusiya tanıyır, rus sülhməramlıları da Azərbaycan ərazisindədir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü nəinki Qarabağ, hətta anklavlarla birgə tanıdığını Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan da bəyan edib. Sərhədlər 1991-ci ilin sazişinə uyğun olaraq müəyyənləşdirilir. Bununla bağlı Ermənistan rəhbərliyi də dəfələrlə qeyd edib ki, həmin tarixdə müəyyən olunmuş sərhədlərlə əlaqədar razılaşma gedir. Bütün bu məsələlər həll olunduqdan, həm də Zəngəzur dəhlizi açıldıqdan sonra artıq sülhməramlılara ehtiyac qalmayacaq. Elə Rusiyanı da narahat edən budur. Sülhməqarmlı qüvvələrin buradan çıxma müddəti yaxınlaşdıqca, Rusiya müxtəlif bəhanələr uyduqrmağa çalışır. Amma Azərbaycanın mövqeyi qətidir, Qarabağ erməniləru reinteqrasia olunmalı, sülhməramlı qüvvələr iki ildən sonra Qarabağı tərk etməlidir. Onsuz da bütün tərəflər sülhməramlı qüvvələrdən narazıdır, hətta bu səbəbdən onlar vaxtından əvvəl də Qarabağ tərk edə bilərlər.
Nahid SALAYEV
