Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin Qarabağ məsələsi ilə bağlı iyulun 15-də verdiyi bəyanat ölkəmizdə geniş müzakirə edilir və bir çox ekspertlər hesab edir ki, sözügedən bəyanatın məqsədi sülh danışıqlarına zərbə vurmaqdır.
Azərbaycanla Ermənistan arasında Avropa Birliyinin və ABŞ-ın vasitəçiliyə ilə danışıqların həyata keçirildiyi bir vaxtda Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin Moskvanın Qarabağ nizamlanması probleminin müzakirəsi və sülh müqaviləsinin razılaşdırılması üçün yaxın vaxtlarda Ermənistan, Azərbaycan və Rusiya xarici işlər nazirlərinin görüşünü təşkil etməyə hazır olduğunu bəyan etməsi Rusiyanın maraqlarını ortaya qoyur.
Təbii ki, rəsmi Bakı Rusiya XİN-in bəyanatını etirazla qarşılayıb: “Rusiya Federasiyası Xarici İşlər Nazirliyinin üçtərəfli bəyanatı və sülh prosesini şərh edən 15 iyul 2023-cü il tarixli bəyanatı anlaşılmazlıq və məyusluq doğurur”. Rəsmi Bakı bildirir ki, Rusiyanın bu bəyanatı Azərbaycan və Rusiya arasında Müttəfiqlik qarşılıqlı fəaliyyəti haqqında Bəyannaməyə və Rusiya Prezidenti Vladimir Putin tərəfindən Qarabağ bölgəsi daxil olmaqla Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyini dəstəkləyən çıxışları ilə uyğunsuzluq təşkil edir.
Rusiya XİN-in 15 iyul bəyanatından sonra sülhməramlıların fəaliyyətində hansı dəyişikliklər ola bilər? Təxribatlar artacaqmı?
“Biz hər an bu təxribatlara hazır olmalıyıq”
“Alyans” strateji araşdırmalar mərkəzinin rəhbəri Abutalıb Səmədov “Bakı-Xəbər”ə şərhində “Brüsseldə Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin görüşünün keçirildiyi gün Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin bu cür bəyanat verməsi Rusiyanın nə qədər çarəsiz durumda olduğunu nümayiş etdirdi. Bəyanat göstərdi ki, Rusiya vasitəçilik təşəbbüsünü itirdiyini anlayır, tərəflərin sülhə kifayət qədər yaxın olduğunu başa düşür və bu prosesi artıq ləngitməyin mümkünsüz olduğunun da fərqindədir. Bütün bunları nəzərə alaraq Rusiya taktikanı dəyişirir və ləngitmək əvəzinə danışıqlar prosesində təşəbbüsü ələ alamağa yönələn addımlar atmağa üstünlük verir. Eyni zamanda Rusiyanın danışıqlarda mövqeyinin kəskin şəkildə dəyişməsinin Ermənistan cəmiyyətində anlayışla qarşılanması üçün Paşinyanın ünvanına da ittihamlar səsləndirilir. İddia olunur ki, Paşinyan Praqada Azərbaycanın Qarabağ üzərində suverenliyini qəbul edib və bu 10 noyabr bəyanatının məzmunun tamamilə dəyişməsinə gətirib çıxarıb, Rusiya da bu səbəbdən mövqeyini dəyişdirib. Diqqəti çəkən ikinci məqam xarici işlər nazirlərinin görüşünün bəyanatla KİV-lərin yardımı ilə təşkil olunmasıdır. İndiyə qədər belə bir təcrübə olmayıb. Nazirlər telefonla, yaxud başqa bir vasitə ilə Moskvaya dəvət edilib və görüşlər də keçirilib. Mətbuat vasitsəilə bir növ açıq məktub göndərməklə heç vaxt görüş təşkil olunmayıb. Ehtimalı var ki, bu görüş baş tutmasın, yaxud kifayət qədər gec baş tutsun. Bütün hallarda Rusiya vasitəçilik missiyasında itirdiyi təşəbbüsü geri qaytarmaq istəyir və bunun üçün hər şeyə hazır olduğunu ortaya qoydu. Bir tərəfdən, ilk növbədə Azərbaycanı qane edəcək daha yaxşı şərtlərin irəli sürülməsi ehtimalı var, digər tərəfdən şübhəsiz ki, sərhəddə və Qarabağda təxribatların artacağı istisna olunmur. Danışıqlarda istəyinə nail olmaq üçün Rusiya daim bu üsuldan istifadə edib”-deyə bildirdi.
A.Səmədov qeyd edir ki, Rusiya Birinci Qarabağ müharibəsində daha genişmiqyaslı təxribatlar törədirdi, bir neçə yaşayış məntəqəsini, yaxud böyük bir rayonu ələ keçirib ermənilərə təhvil verməklə Azərbaycanı danışıqlar prosesində güzəştə məcbur etmək istəyirdi, indi təbii, o imkanları qalmayıb, ancaq kiçik təxribatlar törətmək gücündədir və bundan fasiləsiz olaraq istifadə edir. A.Səmədovun fikrincə, ancaq Rusiya bir şeyi nəzərə almaq istəmir ki, birincisi, dünyada nüfuzunu tamailə itirib və dostu, müttəfiqi qalmayan dövlət durumuna düşüb, ikincisi, Ukraynada vəziyyəti kifayət qədər ağırdır və onun Suriyada da müəyyən problemlərlə üzləşdiyini nəzərə alsaq Azərbaycanda imkanlarının kifayət qədər məhdud olduğunu söyləməliyik, Rusiya da bunu anlamaq məcburiyyətindədir. “Ancaq Rusiya heç vaxt reallıqlarla hesablaşmır. Müxtəlif bəhanələrlə həm özünə, həm ətrafdakılara problemlər yaradan addımlar atıb və bunu təhlükəsizlik təminatı kimi rus cəmiyyətinə və dünayaya təqdim etməyə çalışıb. Ukraynada özündən dəfələrlə həm iqtisadi, həm də hərbi potensialı yüksək olan dövlətlərə meydan oxuyub, onlarla açıq müharibəyə girişib və bunu Rusiyanın təhlükəsizliyinin təmin olunması cəhdi kimi izah etməyə çalışıb. Halbuki, normal dövlət, normal hakimiyyət reallıqlarla hesablaşar və müəyyən addımları bu reallıqlara uyğun atar. Sənin iqtisadi potensialın Amerika Birləşmiş Ştatlarının və onun müttəfiqlərinin qarşısında dayanmağa imkan vermirsə, sən təkcə nüvə silahına güvənib özünü bu cür böhran girdabına sala bilməzsən, bu addımı atmamalısan. Ancaq Rusiyanın mahiyyəti budur, yeni təxribatlar gözlənilir, biz hər an bu təxribatlara hazır olmalıyıq”-deyə A.Səmədov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
