ABŞ Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin direktoru Evril Heyns Ermənistan Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Armen Qriqoryanı qəbul edib. Tərəflər regional təhlükəsizlik və ABŞ-Ermənistan ikitərəfli əməkdaşlıq məsələlərini müzakirə ediblər.
Qeyd edək ki, Armen Qriqoryan iyulun 12-dən ABŞ-də səfərdədir. Buna qədər o, ABŞ müdafiə nazirinin köməkçisi Lora Kupr, ABŞ prezidentinin köməkçisi və milli məsələlər üzrə müşaviri Ceyk Sallivanla görüşüb. Bu görüşlər Rusiyada da diqqətlə izlənilir. Xüsusən də o fonda Armen Qriqoryan ABŞ-ın vasitəçiliyini ön plana çıxarır, İrəvanın bundan məmnunluğunu ifadə edir, Rusiyanı isə öhdəliklərini icra etmədiyi üçün tənqid atəşinə tutur. Artıq Rusiyada bu vəziyyətdən ciddi narazılıq ifadə edilir. Bütün bunları şərh edən rus politoloq Sergey Markedonov Armen Qriqoryanı anti-Rusiya mövqeyində ittiham edir: “Qriqoryan Azərbaycanla münaqişənin nizamlanması üzrə danışıqlar prosesində fəal iştirak edir. O, həm də ictimai fiqurdur, erməni hakimiyyətinin mövqeyini ictimaiyyətə çatdırır. Buna görə diqqətli olmalıdır. Qriqoryan təqdim etdiyi siyasi-diplomatik dizaynla sübut etmək istəyir ki, Qərbin vasitəçiliyilə çərçivə razılaşması əvvəlkindən daha yaxşıdır. Bu, Rusiya üçün çox pis xəbərdir və bizim üçün yaxşı hal hesab edilə bilməz. Təbii ki, hər şeyə görə Ermənistanın Qərbyönlü siyasətçilərini günahlandırmalıyıq. Ermənilər başa düşmürlər ki, ABŞ-a üstünlük verməklə əldə edə biləcəklərindən çox itirə bilərlər. O zaman bu, bizim üçün yalnız təsəlli olacaq”. Amma erməni politoloq Stepan Danielyan vurğulayır ki, Rusiyanın hədəsi keçərli deyil: “Daha əvvəlki zaman keçib, köhnə dünyanın nizamı çoxdan dağılıb. İndi regionda mühüm hadisələr baş verir. Yeni dünya düzəninin formalaşması zamanı bütün münaqişələr həll edilməlidir. Həmin münaqişələr arasında Qarabağ məsələsi və Ermənistan-Azərbaycan münasibətləri də var. Qarabağda gedən proseslər aydındır. Rusiya Avropa ilə əlaqəni kəsdiyi üçün Cənubi Qafqazda sülhməramlı kontingetini saxlamaq istəyir ki, bütün mümkün marşrutlara, o cümlədən İranla quru əlaqəsinə nəzarət edə bilsin. Qərb isə öz növbəsində regionda mövcudluğunu təmin etməkdə israrlıdır. Qərb Qafqazda mövcudluğunu təmin etməyə çalışır. Bunun üçün Qarabağ məsələsi çözülməlidir. Qarabağ tamamilə Azərbaycana keçəcək. Ermənistan rəhbərliyi Azərbaycanın bütün tələblərini kağız üzərində qəbul edir və Qarabağı Azərbaycanın bir hissəsi kimi tanıyır, anklavların mövcudluğunu qəbul edir. Zəngəzur dəhlizi də bu fonda Brüsseldə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevlə Ermənistan baş naziri Nikol Paşinyan arasında mühüm müzakirə mövzusu olacaq. Başqa sözlə, Ermənistan son kapitulyasiyaya məcbur ediləcək. Düşünürəm ki, Qərb də tələsir. Onlar Rusiyanın zəifləməsindən maksimim istifadə edib Ermənistanı yenidən təslim olmağa vadar edəcəklər”. Erməni politoloq Benyamin Matevosyan Ermənistanın ABŞ və Avropa ilə münasibətlərinin intensivləşməsini şərh edərkən Azərbaycanın bundan məharətlə faydalandığını diqqətə çatdırıb: “Ermənistanın indiki hakimiyyətinin mövcudluğunun təminatlarından biri də Qərbin siyasi və iqtisadi loyallığıdır. Bunun əvəzini İran və Rusiyaya qarşı addımları ilə ödəyirlər, əslində antiiran və antirusiya koalisiyasına qoşulurlar. İrəvan və Bakı arasında Amerika platformasında aparılan danışıqlar Qarabağın statusu və onun əhalisinin hüquqlarının müdafiəsi ilə bağlı deyil, təhlükəsizlik arxitekturası dağıdıldığı üçün Ermənistanın statusu haqqındadır. ABŞ başa düşür ki, Qarabağ münaqişəsi Ermənistan-Rusiya sıx əməkdaşlığında mühüm amildir. ABŞ hesab edir ki, Qarabağ bu zəncirdən çıxarılarsa, o zaman Ermənistanın Rusiyadan asılılığı minimuma enəcək və regionda təhlükəsizlik arxitekturasını dəyişmək mümkün olacaq”.
Bununla belə, Matevosyan qeyd edir ki, Avropa İttifaqı təhlükəsizlik yaratmır, o, NATO-nun yaratdığı təhlükəsizlik sisteminin istehlakçısıdır: “Deməli, Avropa İttifaqından hər hansı təhlükəsizlik zəmanəti gözləməyin mənası yoxdur. ABŞ-a gəlincə, onların silah tədarükü ilə bağlı danışıqları qeyri-ciddidir. Vaşinqtonun İrəvanı silahla təmin etmək istədiyini fərz etsək belə, logistika tam aydın deyil. İran Amerika tankerlərinin onun ərazisinə daxil olmasına icazə verməyəcək, Gürcüstan Bakı və Ankara, hətta Rusiya ilə münasibətləri risqə atmayacaq. Bəs bu silahlar necə daşınacaq? Ermənistan parlamentinin deputatı Arman Abovyan rusların və iranlıların bölgədə təsirlərinin azalması prosesinin İrəvana mütləq təsir edəcəyini bildirir: “Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın rusların 2025-ci ildə Qarabağı tərk etməli olduğunu söyləməsi əslində ruslara qarşı aktiv təzyiq mərhələsinin yeni başlanğıcıdır. Türkiyə, Azərbaycan, ABŞ və Avropanın rusları bölgədən qovmaq niyyəti başadüşüləndirsə, Ermənistan hakimiyyətinin mövqeyi anlaşılan deyil. Birincisi ona görə ki, Ermənistan hökuməti ABŞ və Avropa, Rusiya və İranı Cənubi Qafqazdan sıxışdırıb çıxarmaq üçün fəal addımlar atır. Lakin heç kimə sirr deyil ki, ruslar Qarabağı tərk etsələr, Ermənistandan da gedəcəklər. Rusiya bütün resurslarını Ukrayna istiqamətində xərclədikcə, Cənubi Qafqaz Rusiyanın gələcəyi üçün ölümcül rol oynayacaq. Ermənistan isə Türkiyənin vilayətinə çevriləcək. Proses sürətləndikcə, Ermənistanın məhvi başlayacaq”.
Samirə SƏFƏROVA
