Rusiya prezidenti Vladimir Putin Rəşt-Astara dəmir yolunun tikintisinə dair sazişin imzalanması mərasimində çıxış edərək bir sıra məqamlara toxunub. Putin qeyd edib ki, Sankt-Peterburqdan Hindistanın Mumbay şəhərinə yüklər 10 günə çatacaq.
Putin həm də Azərbaycandan danışıb: “Biz Azərbaycan tərəfinin iştirakı ilə üçtərəfli formatda Şimal-Cənub marşrutu üzrə dəmir yolu infrastrukturunun və yük daşımalarının inkişafı sahəsində əməkdaşlıq haqqında sazişin hazırlanmasının tezliklə başa çatmasını səbrsizliklə gözləyirik. Bu, üç ölkənin gələcək uğurlu koordinasiyası üçün lazımi hüquqi baza yaradacaq”.
Ümumiyyətlə, Rusiya-Azərbaycan-İranın iştirakı ilə bu layihənin rəsmiləşməsi Ermənistan üzərindən reaallaşdırılması nəzərdə tutulanvə dəyəri 3,5-4 milyard dollar olan Şimal-Cənib avtomobil dəhlizi beynəlxalq magistralını birdəfəlik gündəmdən çıxaracaqmı?
“Rəşt-Astara dəmir yolunun tikilməsi Ermənistan üzərindən tikilməsi nəzərdə tutulan layihəni arxa plana atacaq”
Məsələ ilə bağlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlama verən millət vəkili Vüqar Bayramov bunu istisna etmədi: “Rusiyadan başlayan “Şimal-Cənub” Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizi Azərbaycan, İran və Hindistana qədər coğrafiyanı əhatə edəcək bir dəhlizdir. Rusiya-Ukrayna müharibəsindən əvvəl Finlandiyadan test olaraq yüklərin daşınması həyata keçirildi. Ancaq məlum müharibədən sonra “Şimal-Cənub” Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizinə münasibətin dəyişməsi müşahidə olunur. Çünki Avropanın Rusiyaya qarşı sanksiyaları var. Praktiki olaraq Avropa Rusiya üzərindən yüklərin daşınmasını dayandırıb. Bu kontekstdən “Şimal-Cənub” Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizi daha çox Rusiyanın yüklərinin bu marşrutla daşınmasını təmin edəcək. Nəticədə Rusiya müəyyən qədər blokadadan çıxmalı olacaq. Üstəlik, məsafə baxımından bu dəhliz daha qısadır. Məsələn, 10 günə Baltik dənizindən Hindistana yükləri çatdırmaq mümkün olacaq. Ancaq nəzərə almaq lazımdır ki, Qərbin daha çox önəm verdiyi dəhliz Orta Dəhlizdir. Bununla yanaşı, Orta Dəhliş Şərq-Qərb dəhlizinə inteqrasiya olunub. Həmin nəqliyyat dəhlizi də Azərbaycan üzərindən keçir. Praktiki olaraq Azərbaycan bütün regional nəqliyyat dəhlizlərində iştirak edən ölkədir. Ancaq son hadisələr və qiymətləndirmələr göstərir ki, Şərq-Qərb dəhlizi “Şimal-Cənub” Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizi ilə müqayisədə daha çox üstünlüklərə malikdir. Əsas üstünlüyü ondan ibarətdir ki, bu dəhlizi Avropa İttifaqı dəstəkləyir və bu layihənin genişlənməsində maraqlıdır. Ancaq bütün hallarda böyük nəqliyyat dəhlizlərinin Azərbaycanda kəsişməsi ölkəmizin maraqlarına cavab verir. Çünki bütün bunlar nəticə etibari ilə ölkənin valyuta gəlirlərinin genişlənməsinə xidmət edir. O da məlumdur ki, Ermənistan uzun illərdir “Şimal-Cənub” dəhlizi üzrə avtomagistral yolun tikintisini həyata keçirməyə çalışır. İran körfəzindən başlayan yol Ermənistana, oradan Gürcüstan vasitəsilə Qara dənizə çıxışı nəzərdə tutur. Uzun illərdir belə bir layihə olsa da, bunu həyata keçirmək üçün tərəflər vəsait tapa bilmir. Layihənin ümumi dəyəri 4 milyard dollar qiymətləndirilir. Rəşt-Astara dəmir yolunun tikilməsi Ermənistan üzərindən tikilməsi nəzərdə tutulan layihəni arxa plana atacaq. Çünki bu, əlavə xərc deməkdir və tərəflər buna getməz”.
Vidadi ORDAHALLI
