Rusiyanın Qərb ölkələrinə qarşı enerji şantajı Kremlin istədiyi nəticələri verməyə başlayıb. Qərb enerji ilə təminat sahəsində üzləşdiyi çətinliklərdən xilas olmaq üçün Ukrayna məsələsində əvvəlki qətiyyətindən imtina dir. Bu, xüsusən də Avropaya aid edilir. Amma ABŞ-da da vəziyyət ürəkaçan deyil. “American Thinker” nəşri yazır ki, ABŞ-ın təşəbbüsü ilə Rusiya neftinə tətbiq edilən sanksiyalar hazırda Qərbin özünə qarşı çevrilib.
Qeyd edilir ki, Qərb ölkələri Rusiyadan neft alınmasına embarqo qoyub. Nəticədə resursun maya dəyəri artıb və qıtlıq yaranıb: “Brüssel və Vaşinqton öz hərəkətləri ilə sanksiyaların mənasızlığını və səmərəli olmadığını nümayiş etdiriblər. Çünki Rusiya nefti anbarlarda yığılmır, əksinə, məhdudlaşdırıcı tədbirlərin tətbiqindən əvvəl olduğu vaxtdan xeyli baha qiymətə Səudiyyə Ərəbistanına satılır. Ər-Riyad elektrik enerjisi istehsal etmək üçün Moskvadan xammal alır. Öz dərinliklərindən hasil edilən resursu isə o, Qərbə daha yüksək qiymətə ixrac edir. Bu vəziyyətdə qalib məhz Rusiyadır. O, ABŞ və Avropa sanksiyalarını incə bir şəkildə aşır və əhəmiyyətli gəlirlər əldə edir. ABŞ və Avropa isə bahalaşmış Səudiyyə neftini idxal etmək məcburiyyətində qaldıqları üçün yanacaq müharibəsində uduzur. Əsas kim uduzur? Qərb və bütün dünyada, xüsusilə Rusiyaya qarşı məhdudlaşdırıcı tədbirlər təqdim edən ölkələrdəki istehlakçılar. Sanksiyalar, əslində Baydenin bir çox xarici siyasət təşəbbüsləri kimi səmərəsiz və axmaqdır”. Belə bir vaxtda diqqət çəkən daha bir məqam budur ki, Almaniyada “Şimal axını-2” qaz kəmərinin işə salınması barədə fikir ayrılığı yaranıb. Ölkənin iqtisadiyyat naziri Robert Habek bu ideyanın əleyhinə çıxış edib. Nazirin fikrincə, “Şimal axını-2” layihəsinin işə salınması Avropa İttifaqının son yarım ildə çəkdiyi zəhməti heçə endirəcək. Almaniyalı ekspertlər hesab edirlər ki, ölkənin siyasi elitasında yaranmış panikanın əsas səbəbi “Şimal axını-1” kəməri üzrə qaz nəqlinin azalmasıdır. Dərhal ölkənin donması barədə müxtəlif ssenarilər meydana çıxıb və siyasətçilər “Şimal axını-2” qaz kəməri barədə danışmağa başlayıblar. Belə siyasətçilər arasında “Almaniya üçün alternativ” partiyasından Bundestaqın deputatı Şteffen Kotre də var. O hesab edir ki, əks halda Almaniya qazsız qalacaq. İqtisadiyyat naziri Robert Habek isə dünən Brüsseldə keçirilən iclasda kəskin çıxış edərək, bu kəmərin işə salınmasının qeyri-mümkün olmasını bəyan edib. O bildirib ki, Avropa İttifaqı və Almaniya bu boru kəmərinin işə salınmasını qeyri-mümkün hesab edir: “Əgər avropalı tənzimləyicilər bu layihəyə razılıq versələr, Aİ-nin Rusiyadan asılılığı daha da güclənəcək. Bu isə Avropa İttifaqının son yarım ildə çəkdiyi əziyyətə ziddir”. Habekin fikrincə, “Şimal axını-2” layihəsinin işə salınması Aİ-nin və sanksiyaların kapitulyasiyası demək olacaq. Ancaq ölkədə mövcud bahalaşma fonunda sadə almanlar bununla razılaşmır.
Fransanın “Le Figaro” nəşri də Avropa İttifaqının qaz istehlakını azaltmaq qərarını tənqid edib. Blokun energetika nazirləri Avropa İttifaqının təbii qaz istehlakını əvvəlki beş ildəki orta istehlakla müqayisədə könüllü olaraq ən azı 15 faiz azaltmaq üçün yeni tənzimləmə ilə bağlı razılığa gəliblər. Anbarlarda ciddi qaz çatışmazlığı və ya qaza həddindən artıq yüksək tələbat zamanı 15 faizlik məcburi azalma hədəfi təyin etməklə işə salına bilən Avropa İttifaqının xəbərdarlıq mexanizmi razılaşdırılıb. Amma qəzet yazır ki, bu, istehlakçıların istəyi ilə uzlaşmır: “Avropadan olduqca yeni qəşəng üçüncü dünya çıxır. Nə qədər ki, planetin qalan hissəsi özünü normal yanacaqla təmin etməyə davam edir, biz ağılsız hərəkətlər edirik. Avropalılar üçün uyğun bir ifadə var: “xoşbəxt axmaqlar”. Qoy Almaniya və Aİ öz səhvlərini düzəltmək üçün əsl istək nümayiş etdirməyə başlasınlar, çünki onlar bizim üzləşdiyimiz enerji böhranına görə birbaşa məsuliyyət daşıyırlar. Sonra isə Fransa Berlinlə həmrəylik nümayiş etdirməyi düşünə bilər”. "Bloomberg” agentliyi də yazır ki, Avropa İttifaqının 27 ölkəsi qaza qənaətlə bağlı razılığa gəlib, lakin bu özündə çoxlu boşluqlar və razılaşmadan yayınma imkanlarını ehtiva edir: “Qaza haradasa birtəhər qənaət etmək olar, amma bir çox ölkələrdə yayınma, boşluqlar və istisnalar üçün o qədər çox imkanlar olacaq ki, həmrəyliyi görmək üçün lupa lazım olacaq. İttifaq daxilində ixtilafın olmasından iştirakçı ölkələrin, eləcə də Rusiya, Çin və ABŞ-ın liderləri xəbərdardır”. İspaniyanın “El Pais” nəşri də qeyd edir ki, qaz istehlakının normallaşdırılması və azaldılması Aİ-nin parçalanmasına gətirib çıxaracaq: “Aİ-nin qaz istehlakını 15 faiz azaltmaq təklifi 27 üzv dövlət arasında dərin fikir ayrılıqlarını ortaya qoyub. Bununla belə, son həftələrdəki ziddiyyətlər enerji sahəsindən də kənara çıxır: “şimal” və “cənub” arasındakı fərq fiskal və pul siyasəti məsələlərində göz qabağındadır. Avropa İttifaqı son 10 ildən artıq müddətdə üçüncü dəfədir ki, tərəfdaşların birliyini və illər ərzində zəhmətlə yaradılmış vahid sosial, iqtisadi və pul məkanını saxlamaq qabiliyyətini sınağa çəkəcək ekzistensial böhranla üzləşir”. Belə vəziyyətdə maraqlı bir açılama Ukraynanın xarici işlər naziri Dmitri Kulebadan gəlib. O qeyd edib ki, Kiyevin bir sıra Qərb tərəfdaşları qış yaxınlaşdıqca Rusiya ilə danışıqlar məsələsində maraqlı olur: “Enerji resursları ilə bağlı problemlərə görə bəzi Qərb dövlətləri Rusiya Federasiyası ilə sülh danışıqlarına başlamaq üçün fəal təkliflərlə çıxış edir. Biz Rusiyanın konstruktiv mövqeyinin reallığa uyğun olmadığını çox sakit şəkildə izah etməyə çalışırıq”.O, həmçinin əlavə edib ki, hazırda Ukrayna Moskvanın danışıqlara hazır olduğunu göstərən siqnallar görmür. Lakin buna rəğmən, Qərb artıq Kiyevin Moskva ilə danışıqlar masası arxasında əyləşməsində israr edir. Əks halda Ukraynaya Qərb yardımları dayana bilər. Kremlin də istədiyi elə budur.
Tahir TAĞIYEV
