Azərbaycan dövlətçiliyinin inkişaf tarixi boyu özünü parlaq göstərən təzahürlərdən biri də bu olub ki, dövlət gücləndikcə media sahəsində islahatların, yeniliklərin tempi və miqyası da genişlənir. Media islahatlarının dövlətçilik iradəsinə bağlılığının kökü buradadır, aydındır, dəyişməzdir və əsaslıdır.
Hələ mərhum Prezident Heydər Əliyevin dövründən başlayaraq islahatların artan templə və geniş miqyasda aparılmasının mühüm uğur şərti bu olmuşdu ki, islahat mərhələləri novatorluq prinsipinə birmənalı söykənməklə bərabər onların arasında varislik də lazımı səviyyədə təmin olundu, hər bir islahat addımı özündən əvvəlkini inkar etmədi, özündən sonrakı islahatların daha möhkəm bazasına çevrildi. Heç təsadüfi deyil ki, Heydər Əliyevin hələ o zaman zəif dövlət imkanlarının bazası üzərində mətbuata dəstək addımları bu gün də aktuallığını saxlayır və mediaya dövlətin dəstək konsepsiyasının əsas mahiyyətini təşkil edir. Dəyişən dövrdür, Azərbaycan dövlətinin imkanlarıdır, çap mediadan başqa yeni media seqmentlərinin hesabına media məkanının genişlənməsidir, mediaya dövlətin dəstəyinin miqyasının böyüməsidir, medianın və jurnalistlərin dövlətçiliyə və cəmiyyətə töhfələrinin genişlənməsidir.
Şərti olaraq müstəqillik tariximizdə media islahatlarını üç mərhələ boyunca nəzərdən keçirə bilərik. 1990-cı illərdəki dövr, 2003-2020-ci illər və mediaya dövlət dəstəyi institutunun yeni form və məzmunlar aldığı 2021-ci ildən sonrakı dövr. Hər üç mərhələni bir-birindən fərqləndirən və ya oxşadan məqamlardan çox danışmaq olar. Lakin təbii ki, fundamental mənada fərqliliklər axtarmağa dəyməz. Çünki artıq deyildiyi kimi, media islahatlarının başlanğıc bazası olaraq Heydər Əliyevin qərar və addımları götürülüb, sonrakı proseslər bunun üzərində qurulub. İslahat mərhələləri arasında ən böyük oxşarlıq isə ikinci və üçüncü mərhələlərdə Prezident İlham Əliyevin öz islahatlar strategiyasını Heydər Əliyevin yaratdığı əsaslara tam uyğunlaşdıra bilməsidir. Təbii ki, Prezident İlham Əliyevin media islahatlarını və mediaya dövlətin dəstəyini Azərbaycan dövlətinin sürətlə güclənməkdə olan imkanlarına, müasir çağırış və trendlərə uyğun qura bilməsi özünün böyük nəticələrini göstərir.
Hələ 44 günlük müharibədə İlham Əliyevin dünya mediasına iri həcmli saysız müsahibələri həm media institutunun dövlətçilikdə və qalibiyyətli müharibədə nə qədər vacib faktor olduğunu sübut etdi, həm Azərbaycanın həqiqətlərini bütün dünya üçün informativ dəyər halına gətirdi, həm Azərbaycana qarşı səfərbər olmuş qlobal informasiya savaşçılarını gücsüzləşdirdi, həm də milli media və jurnalist ordumuz üçün nümunə yaratdı. Təsadüfi deyil ki, məhz Prezidentin açdığı bu yol minlərlə Azərbaycan jurnalistini və media qurumunu Zəfərə aparan yolun şərəfli və fədakar zəvvarlarına çevirdi. Azərbaycan mediası müharibə günlərində və ondan sonrakı dövrdə dövlətimizin sadiq zərbə qüvvələrindən birinə çevrildi, ictimai birliyimizi pozmağa çalışan kənar ideoloji diversiyalar zərərsizləşdirildi, dövlətin qəbul etdiyi ən mühüm qərarları məzmun etibarilə böyük qələbəmizə aparan siyasətin vacib detalları kimi ictimaiyyətə çatdırdı, erməni vandalizminin iç üzünün dünyaya çatdırılmasında da öz missiyasını şərəflə davam etdirməkdədir.
Media sahəsində islahatların davamlı xarakterdə olması həm medianın gücünə və missiyasına dövlət başçısının yüksək etimadının nəticəsidir, həm də Prezidentin media islahatlarına nə qədər ardıcıl və diqqətli yanaşdığını göstərir.
Mediaya dövlətin dəstəyinin bir ideyadan dinamik dövlət institutuna çevrilməsi məhz Prezident İlham Əliyevin nailiyyətidir və nəticələri də ortadadır. Media islahatlarının şərti ikinci mərhələsində intişar tapmış bu proses 2021-ci ilin əvvəllərindən başlayaraq forma və məzmunca yeni görkəm almağa başladı. Mediada islahatların dərinləşdirilməsi barədə yeni sərəncam imzalandı, ötən əsrin sonlarına aid media qanunvericiliyi dəyişdirildi, Medianın İnkişafına dövlət dəstəyi Agentliyi yaradıldı, çap media üçün çox önəmli olan vergi güzəştləri edildi, onlayn medianın şəffaf maliyyələşdirilməsinin mexanizmləri tətbiq edildi, çap medianın Azərbaycanda milli-sivilizasion nailiyyət kimi həmişə qorunub saxlanacağına dövlət təminatı yaradılır. Yeni media qanunu redaksiyaların baza və müstəqilliyinə, jurnalistlərin hüquq və rifahına yeni təminat mexanizmləri açır. Prezidentin ötən ilin dekabrında çap kağızı və çap məhsullarının ƏDV-dən azad olunmasına yönəlmiş sərəncamı praktik məzmun daşıyan islahat addımıdır. Bu ilin fevralında Prezidentin ipoteka qanunvericiliyində etdiyi dəyişiklik jurnalistlərin bu sosial layihənin imkanlarından bəhrələnməsinə birbaşa yol açdı. Eləcə də Media reyestri və jurnalist kartları layihələri medianın inkişafına və jurnalistlərin təminatlılığına təsir göstərə bilən islahatlar sayılmalıdır.
Həyata keçirilən davamlı islahatların nəticələri bütün istiqamətlərdə özünü göstərməkdədir. Dövlət orqanları ilə medianın kommunikasiyasının səmərəliliyi artır, obyektiv və tənqidi medianın ictimai nəzarət funksionallığı güclənir, Media Agentliyi xətti ilə dövlət qurumlarının media ilə rəngarəng əməkdaşlıq formaları tətbiq edilir, təlim və seminarların əhatəsi genişlənir, jurnalistlərin ixtisaslaşdırılması yönümündə konkret addımlar atılır.
Ümumi təhlillər göstərir ki, media islahatlarının dönməzliyi və fasiləsizliyi dəyişməz şəkil almaqla bu sahədə uğurların əsas şərtinə çevrilməkdədir.
Aydın QULİYEV
