İctimai maraqlar hərfi mənada cəmiyyəti təşkil edən fərdlərin rifahının ifadə olunduğu, individual mahiyyəti ümumi anlayışa yönləndirən və çoxluğun marağını üstün sayan bir anlayışdır. Bu anlayışın tanınması, təbliği və müdafiəsi hökumət və onun strukturları tərəfindən sığortalanır.
Lakin müasir cəmiyyətlərdə bu məfhum daha geniş və çoxşaxəli anlam kəsb etməklə dövlət-vətəndaş münasibətlərinə birbaşa təsir gücünə malikdir. İctimai maraq fərdi maraq anlayışı ilə əlaqələndirilməməlidir. İctimai marağı qəlibə salan və müdafiə edən məhz dövlətdir. Müxtəlif ictimai birliklər və QHT-lər hüquqi vasitələr hesabına ictimai marağın müdafiəsini həyata keçirirlər.
Ölkəmizdə ictimai və milli maraqların təmin olunması prioritet məsələdir. Bütün bəşəri və milli dəyərləri qoruyan və geniş miqyasda təbliğ edən Azərbaycan Respublikasında da dövlət maraqları, ictimai və milli maraqların təmin olunması prioritetdir. Milli maraq Azərbaycan xalqının fundamental dəyər və məqsədlərini, həmçinin insan, cəmiyyət və dövlətin tərəqqisini təmin edən siyasi, iqtisadi, sosial və digər tələbatların məcmusudur.
Həm dövlətin mənafeyinə zərər gəlmədiyi, həm də ictimai maraqlar təmin edildiyi ortaq maraqlar…
Nəzərə alsaq ki, müasir Azərbaycan sosiumu intellektual əsaslarda formalaşmış modern bir cəmiyyət kimi xarakterizə olunur, o zaman əminliklə söyləyə bilərik ki, Azərbaycan cəmiyyəti ictimai maraq və dövlət marağı məfhumlarının mahiyyətini dərk edən, bu mövqeyi ictimai, siyasi münasibətlərdə və dövlətlə əlaqələrində nümayiş etdirməyi bacaran, formalaşmış bir yetkin cəmiyyətdir. Həm dövlətin mənafeyinə zərər gəlmədiyi, həm də ictimai maraqlar təmin edildiyi, ortaq maraqlar müəyyənləşdirildiyi və üst-üstə düşdüyü halda ideal cəmiyyətin formalaşması mümkün olur. Dövlət nümayəndələri ilə vətəndaş cəmiyyətinin nümayəndələri arasında təmaslar, qarşılıqlı anlaşma nə qədər çox olarsa, o zaman ortaq maraqlar da bir o qədər artar. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin dəfələrlə bəyan etdiyi “Bizim siyasətimizin təməlində dövlət maraqları, xalqla iqtidar arasında birlik dayanır” fikirləri qeyd etdiyimiz məqamların məntiqi izahı kimi dəyərləndirilə bilər. Müstəqil, demokratik, hüquqi, milli dövlətlərdə düzgün siyasət yeridildikdə milli və dövlət maraqlarının üst-üstə düşməsi, bu halda şəxsi maraq və ictimai maraq arasında qarşılıqlı tamamlanma üçün şərait yaranması nəzərə çarpır. Məhz bu baxımdan Azərbaycanda mövcud dövlətçilik modelinin ən uğurlu istiqamətlərindən birinin dövlətlərlə bütün sahələrdə münasibətlərdə öz milli maraqlarından çıxış etməsi olduğunu deyə bilərik. Siyasət nəzəriyyəçiləri və ekspertlər ictimai və dövlət maraqlarının qorunmasını təmin edən strateji faktorlar sırasında sabitlik amilinə xüsusi diqqət yetirirlər.
Dövlət və ictimai maraqlarımız lazımi səviyyədə qorunmazsa, bir çox problemlərlə üzləşə bilərik
Ümumiyyətlə, hər bir siyasi cəmiyyətin qarşısında duran ən mühüm strateji vəzifələrdən biri məhz ictimai-siyasi sabitliyin təmin edilməsidir. Başqa sözlə, siyasi sabitlik və ümummilli inkişaf milli dövlətlərin həyata keçirdiyi rasional, praqmatik daxili və xarici siyasət kursunun qanunauyğun nəticələrindəndir. Təcrübi gerçəklikdir ki, milli dövlətlərin gücünü müəyyənləşdirən başlıca keyfiyyət ünsürlərindən biri həyata keçirilən idarəetmə strategiyasının, başqa sözlə, daxili və xarici siyasət kursunun səmərəlilik səviyyəsidir. Bu, eyni zamanda, ictimai və dövlət maraqlarını təmin edən strateji faktorlardandır. Bu baxımdan, idarəetmə strategiyasını rasional və praqmatik prinsiplər, meyarlar əsasında reallaşdıran milli dövlətlər ictimai-siyasi sabitliyin yüksək səviyyədə təmin olunmasına nail olurlar.
Təbiidir ki, dövlət və ictimai maraqlarımız lazımi səviyyədə qorunmarsa, bir çox problemlərlə üzləşə bilərik. Dünya ölkələrinin təcrübəsinə nəzər saldıqda görürük ki, müasir trendlər və çağırışlara uyğun siyasi-iqtisadi kurs həyata keçirən, paralel islahatlar aparan dövlətlər bütün sahələrin tərəqqisini təmin edərək dayanıqlı inkişafa nail ola bilirlər. Bu olmasa, ölkənin dinamik iqtisadi inkişafının təmin olunmasında belə problemlər yaşanar.
İctimai və dövlət maraqlarının qorunması ilə yalnız dövlət məşğul olmamalıdır
Bir çox ekspertlər hesab edir ki, ictimai və dövlət maraqlarının qorunması ilə yalnız dövlət məşğul olmamalıdır. Burada media, siyasi partiyalar və QHT-lərin də üzərinə ağır yük düşür. Bunun üçün ölkədəki siyasi fəallıq artmalıdır. Hazırda siyasi partiyalara cəmiyyətin marağı azdır. Hesab edilir ki, proporsional seçki sisteminin bərpası partiyalarda təmsilçiliklə bağlı marağı artıra bilər. QHT-lərə dövlət tərəfindən lazımi səviyyədə qrantlar ayrılsa da, təəssüf ki,bəzən həmin vəsait səmərəli xərclənmir. Bu maraqların mühafizəsi ilə bağlı medianın da üzrərinə məsuliyyət düşür. Bir sözlə, dövlət maraqlarının mühafizəsi kpmpleks yanaşma tələb edən bir işdir. Bu istiqamətdə işləri lazımi səviyyədə qurmasaq, dövlətin imicinə ciddi zərbə dəyə bilər.
Ölkəmizdə mövcud olan siyasi həmrəylik Vətən müharibəsi dövründə və postmüharibə ərəfəsində daha qabarıq surətdə nəzərə çarpdı, yəni siyasi qüvvələrin birliyi daha da möhkəmləndi. Milli həmrəyliyin təmin olunmasında vacib rola malik olan əhəmiyyətli amillərdən biri də siyasi sistemin iştirakçıları arasında sağlam münasibətlərin, o cümlədən siyasi birliyin mövcudluğudur. Prezident İlham Əliyevin hələ Vətən müharibəsindən əvvəl islahatlar proqramını təqdim etməsi ölkədə yeni siyasi konfiqurasiyanın formalaşması, siyasi dialoq prosesinin ardıcıl xarakter daşıması üçün dayanıqlı zəmin yaradıb, bu isə milli həmrəyliyə böyük töhfə olub. Nəticə etibarilə, görülən bütün bu işlər - həyata keçirilən tədbirlər siyasi birliyin güclənməsini və milli həmrəyliyin möhkəmlənməsini təmin edən çox mühüm amildir. İctimai və dövlət maraqlarının qətiyyətlə qorunması Azərbaycanın milli gücünün artmasını təmin edən strateji amildir.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
