Məlum olduğu kimi, bu günlərdə Rusiya ordusu Ukraynanın Luqansk vilayətinə tam nəzarəti ələ keçirib. Belə ki, Lisiçansk şəhəri və Beloqorovka, Novodrujesk, Maloryazantsevo, Belaya Qora daxil olmaqla, ətraf yaşayış məntəqələri nəzarətə götürülüb. Lisiçansk Luqansk vilayətində Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin nəzarətində qalan sonuncu şəhər idi. İndi maraq doğuran hadisələrin bundan sonra necə inkişaf edəcəyi, Rusiyanın hansı addımlar atacağıdır.
Luqansk bölgəsinin ələ keçirilməsi prezident Vladimir Putinin Ukraynaya müdaxiləsinin əsas strateji məqsədi hesab edilir. Ukrayna tərəfi bəyan edir ki, Luqansk bölgəsinin tam təhvil verilməsi heç də Kiyev üçün məğlubiyyət deyil. Ekspertlərə əsasən, Ukrayna üçün həlledici olan Mariupolda olduğu kimi mühasirəyə düşməmək idi. Bu liman şəhərinin müdafiəsi Rusiyanın irəliləyişini həftələrlə ləngitsə də, son nəticə Ukrayna ordusundakı minlərlə ən bacarıqlı əsgərin öldürülməsi və ya əsir götürülməsi oldu.
Ukrayna Lisiçanskda, nəyin bahasına olursa-olsun, bundan qaçmaq istəyirdi. Elə prezident Volodimir Zelenski də xalqa müraciətində bunu açıq şəkildə bildirdi: “Biz divarları bərpa edəcəyik, torpağı geri alacağıq, amma hər şeydən əvvəl insanlar xilas olmalıdır”. Ukrayna generalları qeyd edir ki, qoşunlar daha möhkəmləndirilmiş mövqelərə geri çəkilib. Belə ki, Luqanskda həmin müdafiə davam edərkən Donetsk vilayətində yeni istehkamlar tikilib. Rusların isə Donbasın qalan hissəsini, xüsusən də son günlər atəşə tutulan Slovyansk və Kramatorsk şəhərlərini ələ keçirməyə çalışacaqları dəqiq görünür.
Slovyanskın 2014-cü ildə ilk qiyamların baş verdiyi yer olaraq separatçı hərəkat üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb etdiyi bildirilir. Amma Rusiyanın daha geniş strategiyası aydın deyil. Donbası nə vaxt ələ keçirməsi isə onların qüvvələrinin vəziyyətindən asılı olacaq.
Prezident Putin bunu üstüörtülü şəkildə etiraf edərək deyib: “Fəal döyüş əməliyyatlarında iştirak edən və Luqansk istiqamətində uğur və qələbə qazanan bölmələr, şübhəsiz ki, dincəlməli və döyüş imkanlarını artırmalıdır”. Ekspertlərə görə, ruslar sürətli irəliləyişlər əldə edirsə, Ukraynanın bütün cənubunu ələ keçirmək cəhdlərini davam etdirə bilərlər. ABŞ-ın “The New York Times” nəşri isə yazır ki, münaqişə hər iki tərəfi çox yorub və bu, onların müharibəni eyni rejimdə nə qədər davam etdirə biləcəkləri sualını doğurur, xüsusən də daha pis silahlanmış ukraynalılar üçün müharibənin davam etdirilməsi problemdir: “Lisiçansk və Severodonetskın Rusiya qoşunları tərəfindən tutulması üstün atəş gücünə və tədricən irəliləməyə əsaslanan Rusiyanın hərbi strategiyasının uğurunu nümayiş etdirir. Ukrayna qoşunları isə yeni çağırışçılara güvənməli olurlar ki, onlar davamlı atəşə tutulma və geri çəkilmə nəticəsində ciddi psixoloji təzyiqlər yaşamaqla yanaşı ağır itkilər verirlər. Hərbi müdaxilə Rusiya qoşunlarına da ağır zərbə vurub, lakin onlar yavaş-yavaş irəliləməyə davam edirlər”.
Məqalə müəlliflərinin fikrincə, uzunmənzilli artilleriyadan istifadəyə əsaslanan dağıdıcı strategiya Ukraynanın şərqindəki Rusiya qoşunlarının düz ərazisi və daha qısa təchizat xətləri üçün uyğundur, lakin başqa yerlərdə işləməyə bilər: “Prezident Vladimir Putinin hücumda nə qədər irəli getməyə hazır olduğu və ordusunun gücünü bərpa etməsi üçün uzun bir fasilə lazım olana qədər hələ də canlı qüvvə və texnikada hansı itkilərə tab gətirə biləcəyi bəlli deyil. Ukraynada bir çoxları Rusiya ordusunu döyüşlərdə mümkün qədər yıprandırmağa, onu şəhərlər uğrunda döyüşməyə məcbur etməyə çalışan Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin strategiyasının effektivliyinə şübhə etməyə başlayıb. Bu, Severodonetskdə və daha az dərəcədə Lisiçanskda baş verib. İyunda Severodonetski tərk edən sonuncu hərbçilərdən biri olan ukraynalı könüllü Volodimirin sözlərinə görə, şəhər uğrunda gedən döyüşlər zamanı onun 100 nəfərlik bölməsinin yarıdan çoxu sıradan çıxıb. O, şəhər ətrafında baş verənləri nalayiq sözlə təsvir edir. Hərbçi ağır artilleriya çatışmazlığından danışaraq “Nə dəstək? Dəstək yox idi” deyir. Ukrayna hərbçilərinin sözlərinə görə, Rusiya adətən təxminən beş gün davam edən kütləvi artilleriya atəşi taktikasını davam etdirir və yalnız bundan sonra ordusu tankların və piyadaların köməyi ilə Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin müdafiəsində zəif nöqtələri tapmağa çalışır. Ukrayna bu mübarizədə onu ağır silahlarla təmin edəcəyini vəd edən Qərbin köməyinə ümid edir, lakin burada da çətinliklər yaranır. ABŞ-ın göndərdiyi bəzi “M777” haubitsalarına cavabdeh olan ukraynalı zabit nəşrə bildirib ki, Latviyada silahlar üzrə təlim keçmiş bir neçə mütəxəssis ölüb və ya yaralanıb”. Hesab edilir ki, Qərbdən yardım gəldiyi müddət ərzində Ukrayna mübarizəni davam etdirəcək. Lakin davamlı silah axını olmasa, Ukraynada müharibə “donmuş münaqişə”yə çevriləcək. Bu, qonşusunu qarışıqlıq və iğtişaşlar vəziyyətində saxlayan Rusiyanın istəyinə uyğun gəlir və istisna olunmur ki, belə hal Putinin əsas məqsədidir. İndilikdə görünən budur budur ki, bu müharibə tezliklə başa çatmayacaq, onun nəticələrini növbəti dəfə Donetsk vilayətinin əhalisi çəkəcək. Çünki Luqanskdan sonra Rusiya Donetski tam ələ keçirməyə hazırlaşır.
Tahir TAĞIYEV
