Kiyevdə 40-dan çox ölkə və beynəlxalq təşkilatın nümayəndə heyətinin iştirak edəcəyi “Krım Platforması” zirvəsi açılıb. Ukraynada “Krım Platforması”na böyük önəm verilir. Ukrayna xarici işlər nazirinin birinci müavini Əminə Caparova bunun nə olduğunu, mahiyyətini və vəzifələrini izah edib:
“Biz nazirlikdə buna strateji olaraq yanaşdıq və bir müddət əvvəl Krımın işğaldan çıxarılması üçün xarici siyasət strategiyası hazırladıq, sonra o, həmçinin, Ukraynanın Milli Müdafiə və Təhlükəsizlik Radasına (RNBO) verildi. Və bu qurum bütün strategiyanı təsdiqlədi”.
O bildirib ki, bu sənəddə ölkənin son məqsədinin Krımın işğaldan çıxarılması vəzifəsi olması rəhbər tutulur:
“Və aydındır ki, buna nail olmaq üçün bir çox məsələni həll etməliyik. Biz həm də Krım məsələləri ilə bağlı bir növ koordinasiya, dialoq platforması yaratmaq ehtiyacından yola çıxmışıq. Əslində, “Krım Platforması” “üç sütun” üzərində dayanır: strateji baxış, konsolidasiya və sinerji. Strateji baxış RNBO-nun materiallarında nəzərdə tutulub, orada isə açıq və qapalı hissələr var”. Caparova vurğulayır ki, bunun ətrafında siyasi və diplomatik mübarizə çərçivəsində taktiki işlər qurulmalıdır:
“Ən başlıcası Krım məsələsini beynəlxalq gündəmdə saxlamaqdır. Və başa düşdük ki, Rusiya Federasiyası bu formatın baş tutmaması üçün bütün vasitələrindən istifadə edə bilər”.
O qeyd edib ki, Qarabağ mövzusu onlar üçün maraqlıdır:
“Qarabağın azad edilməsi uğrunda mübarizədə siyasi və diplomatik çərçivənin necə dəyişdirildiyi bizim üçün maraqlıdır: ukraynalı mütəxəssislər Azərbaycan təcrübəsini müzakirə edir”.
Caparova həmçinin bildirib ki, “Krım Platforması” bütün ssenariləri müzakirə etməyə imkan verir, amma bu gün onlar yalnız siyasi və diplomatik reaksiyadan danışır:
“Bizim mütəxəssislərin işləyə biləcəyi yüksək keyfiyyətli təhlillərə, tövsiyələrə ehtiyacımız var. Biz istəyirik ki, Krım mövzusu, Bakı da daxil olmaqla, digər ölkələrin paytaxtlarına gedib çıxsın və müxtəlif səviyyələrdə - rəsmi və qeyri-rəsmi olaraq müzakirə olunsun”.
Azərbaycan “Krım platforması”nda iştirakdan imtina edib. Bununla bağlı fərqli mülahizələr irəli sürülür. Bəziləri hesab edir ki, Azərbaycan mütləq orada olmalıydı. Azərbaycanın həmin tədbirə qatılmamasını haqlı sayanlar da az deyil. Bəs ekspertlər bu barədə nə düşünür?
Abutalıb Səmədov: “Merkel cəsarət edib orada iştirak etmədisə, biz nədən iştirak etməliyik?”
Azərbaycan Naminə Alyans Partiyasının sədri Abutalıb Səmədov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Azərbaycanın “Krım platforması”nda iştirak etməməsi son dərəcə düzgün addımdır: “Təəssüf edirəm ki, Türkiyə xarici işlər naziri səviyyəsində həmin tədbirdə iştirak etməyə qərar verib. Son vaxtlar çox deyirlər ki, Ukrayna 44 günlük müharibədə Azərbaycana böyük dəstək verib. Həmin böyük dəstəyin nədən ibarət olduğunu demək istəmirlər. Ukrayna bizə heç bir dəstək verməyib. Hərbi əməliyyatlar başlayandan sonra bir neçə bəyanat olub. Ərazi bütövlüyümüzü dəstəklədiklərini bildiriblər. Hərbi əməliyytların dayandırımasını təklif ediblər. Tərəflərə silah satmayacaqlarını qeyd ediblər. Bunu da Ukraynadakı erməni və azərbaycanlı icmaları arasında konfliktin yaranmasından çəkindikləri ilə izah ediblər. Ancaq kimlərsə iddia edir ki, onlar bizə “böyük” dəstək verib. Ukraynanın atdığı addımları bizə qarşı Rusiya da atıb. Bu o demək deyil ki, Rusiya bizi dəstəkləyib. Azərbaycan hər zaman Ukraynanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyib. Ukrayna Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü Ermənistana qarşı dəstəkləyib, Azərbaycan isə bunu Rusiyaya qarşı gedərək edib. Müqayisədən doğan nəticəni özünüz çıxarın. Bu səbəbdən də biz hər şeyə Azərbaycanın maraqları kontekstindən qiymət verməliyik. Biz əsl müttəfiqlərimizi yaxşı tanıyırıq. Onların içində Ukrayna yoxdur. Yaxşı ki, Azərbaycan Rusiyaya qarşı yaradılan avantürada iştirak etmədi. Artıq bunun ilk siptomları özünü göstərir. Sonuncu Putin-Ərdoğan görüşündə Qarabağ məsələsi müzakirə edilməyib, biz bunu gözləmirdik. Nəzərə almalıyıq ki, regionda söz sahibi hələlik Rusiyadır. Merkel cəsarət edib orada iştirak etmədisə, biz nədən iştirak etməliyik?”
İlqar Vəlizadə: “Söhbət Qərbin Rusiyaya yeni təzyiq imkanları axtarması, bu yolla Kremlin daha da zəifləməsindən gedir”
Politoloq İlqar Vəlizadənin sözlərinə görə, praktiki baxımdan Krım platforması və təşkil edilmə məqsədi müəyyən suallar yaradır:
“Yəni bu platformanın qəbul edəcəyi qərarları heç bir dövlət icra etməyəcək. Aydın məsələdir ki, bu platformanın indiki halda əsas məqsədi siyasidir. Söhbət Qərbin Rusiyaya yeni təzyiq imkanları axtarması, bu yolla Kremlin daha da zəifləməsindən gedir.
Rəsmi Moskva da, bundan öncə olduğu kimi, “Krım platforması”nın qərarlarını tanımayacaq və platformanın işi yarımçıq qalacaq. Belə olan təqdirdə Azərbaycanın həmin platformada iştirakının mahiyyəti sual altına düşür. Yəni rəsmi Kiyevin bu məsələdə narazılığı yersizdir. Çünki Azərbaycan onsuz da Krım yarımadasını Ukraynanın ərazisi kimi tanıyır. Bundan başqa, bu gün Azərbaycan Hava Yolları Krıma uçuşlar həyata keçirmir. Bakı ədalətli mövqeyini hər zaman qoruyub saxlayıb”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
