Nə qədər qəribə və qeyri-real görünsə də, Ermənistanda Rusiya hərbi bazalarının Fransa hərbi bazaları ilə əvəzlənməsi ilə bağlı çağırışlar artır. Get-gedə bu yöndə daha çox istəklərini dilə gətirirlər.
Bu arada “ArmenianReport” nəşrində “Vaxt itiririk: Ermənistanın Rusiya əsirliyindən qaçması niyə vacibdir?” başlıqlı yazı dərc olunub. Yazıda ilk öncə Rusiya ekspertlərinin rus ordusunun guya NATO, o cümlədən Britaniya ordusundan güclü olması haqda təbliğatına istehzalı yanaşma ortaya qoyulub. Putin rejiminin avtoritar, diktator, korrupsioner olmasından bəhs edilib. Bununla belə, LDPR lideri Vladimir Jirinovski də tənqid edilir və müdafiə naziri Sergey Şoyqu onunla eyni düşüncə tərzinə malik bir korrupsioner kimi təqdim edilir. Daha sonra Ermənistandakı Rusiya bazasının Fransa bazasıyla əvəz edilməsi məqbul bir variant kimi irəli sürülür: “Budur - əsl Rusiya! Bunu yalnız ağılla anlamaq mümkün deyil. Və ümumiyyətlə, ondan ən uzaq məsafədə durmaq lazımdır. Öncə Rusiya hərbi bazasının Gümrüdən çıxarılmasına nail olmaq, onu fransız ordusu ilə əvəzləməyə nail olmaq gərəkdir. Çətin olacaq, təzyiqlər böyük olacaq, amma bizim, sadəcə, başqa çarəmiz yoxdur. Putin Rusiyası ilə bütün ittifaqlardan sivil, demokratik Qərbə doğru qaçmalıyıq. Qərb mütləq kömək edəcək. Axı o, Ermənistanın əhəmiyyətini başa düşür. Bilir ki, onu itirərək Rusiya bütün bölgəni itirəcək”.
Ümumiyyətlə, Ermənistanda Rusiya hərbi bazalarının Fransa hərbi bazaları ilə əvəzlənməsi mümkündürmü? Deyilənlər nə dərəcədə reallığı əks etdirir?
“...nəinki Rusiya, İran da buna razı olmaz”
Məsələyə münasibət bildirən politoloq Elşən Manafov buna bir neçə prizmadan yanaşdı: “Əvvəla, Ermənistan beynəlxalq hüququn subyektidir və ilk baxışdan müstəqil dövlətdir. O baxımdan Ermənistan öz ərazisində bu və ya digər dövlətin hərbi kontingentini yerləşdirə bilər. Lakin məsələyə Ermənistanda bir sıra dairələrin illüziyaları və ümidləri baxımından yanaşmaq doğru olmazdı. Məsələ ondadır ki, Ermənistanda Rusiyanın ciddi təsir imkanları var və bunları sıradan çıxarmaq elə də asan deyil. Çünki ölkə iqtisadiyyatının 65-70 faizi Rusiyanın nəzarətindədir. Ermənistanın dəmir yollarına Rusiya nəzarət edir. Bundan əlavə, hərbi qüvvələrdə Rusiya ilə bağlı xeyli sayda yüksək çinli zabit var. Baxmayaraq ki, Paşinyan özü Qərbyönümlüdür. Əslində onu zamanında hakimiyyətə gətirənlər Ermənistanı qısa zaman kəsiyində Rusiyanın təsir dairəsindən çıxarması ilə bağlı Paşinyanın qarşısında vəzifələr qoydular. Lakin hadisələrin gedişi göstərdi ki, Ermənistan qısa zamanda buna imza atacaq dövlətlərdən deyil. Etiraf etmək lazımdır ki, bizim Ermənistana qarşı apardığımız 44 günlük savaşın məlum nəticələri həm də dolayısı ilə Kremlin Paşinyanı cəzalandırmaq istəyindən irəli gəlib. Rusiyanın bu və ya digər formada hadisələrə loyal yanaşması sayəsində Ermənistanı ağır məğlubiyyətə uğratdıq. Ancaq o da var ki, Ermənistanı rüsvayçı məğlubiyyətdən də son anda müttəfiqi Rusiya xilas etdi. Ermənistan Fransa hərbi birləşmələrini öz ərazisinə yerləşdirə bilər. Ancaq reallıq tamamilə fərqlidir. Çünki Fransa NATO üzvüdür. Ermənistan isə KTMT-də təmsil olunur. O baxımdan, bu real görünmür. Üstəlik, NATO amilinə görə İran bunu qıcıqla qarşılayacaq. Bu baxımdan, nəinki Rusiya, İran da buna razı olmaz. Bundan əlavə, NATO qoşunlarının yerləşdirilməsi üçün müvafiq standartlar lazımdır. Ermənistanda bu standartlar və şərait yoxdur. Bundan ötrü uzun müddət işləmək lazım gələcək. Hətta Gürcüstan kimi bir ölkənin NATO-ya inteqrasiyası problematik görünür. Ona görə də, istəsələr belə, Rusiya qoşunlarını Fransa ordusu ilə əvəzləmək mümkün deyil. Başqa bir tərəfdən, Fransa bölgəyə çox uzaqdır və Ermənistanın açıq dənizə çıxışı yoxdur”.
Bu baxımdan ekspert hesab edir ki, bu kimi çağırışların realizə edilməsi nə geosiyasi reallıqlar, nə də Ermənistanın hazırkı durumu baxımından mümkündür.
Vidadi ORDAHALLI
