İqtisadi rayonların yeni bölgüsü haqqında Azərbaycan Prezidentinin məlum fərmanı Ermənistanda hələ də ciddi narahatlıq predmeti olaraq qalmaqdadır. Bu fərman nəticəsində Dağlıq Qarabağ ifadəsinin tarixə qovuşmasını, tarixi Zəngəzur ifadəsinin rəsmi olaraq yenidən gündəmə gətirilməsini ermənilər qəbul edə bilmir. Burada əsas narahatlıq ondan ibarətdir ki, Azərbaycan Zəngəzur məsələsində də istədiyinə nail olacaq.
Ermənistanın “Vahid Ermənistan” partiyasının rəhbəri Artur Qazinyan baş verənlərlə bağlı bildirir ki, Azərbaycan və Türkiyənin himayədarlığı altında Ermənistanda həyata keçirilən “Gələcək var” proqramı çərçivəsində Zəngəzurda “halqa” əməliyyatı baş verir: “Əməliyyat proqramın əsas donoru olan Azərbaycan tərəfindən elan edilmiş “Qərbi Zəngəzuru Şərqi Zəngəzura” birləşdirmək məqsədilə həyata keçirilir. Proqramın sifarişçilərinə hesabat təqdim etmək məqsədilə “halqa” əməliyyatı tam şəkildə videoya çəkilir”. Elə erməni politoloq Vahe Ovhannisyan da eyni mövqeni bölüşür: “Beynəlxalq ekspert dairələrinin və analitik mərkəzlərin materiallarını oxuyun və erməni dövlətinin elitalarının hansı səviyyədə olduğunu və nəticədə başqalarının bizim haqqımızda nə düşündüyünü öyrənin. Türkiyə və Azərbaycan Ermənistandan bir şey istəyir: tam və geridönməz kapitulyasiya. Türkiyə və Azərbaycan Ermənistanı institusional iflicə çevirmək istəyir. İstədiklərinə də nail olurlar”.
“Arabo” erməni terrorçu dəstəsinin yaradıcısı Manvel Yegiazaryan da Zəngəzur məsələsindən narahat olanlar sırasındadır. Onun sözlərinə görə, ermənilər Nikol Paşinyana ona görə səs veriblər ki, onlar heç bir halda müharibə istəmirlər: “Ermənistanda çoxları öz şəxsiyyətini və mədəsini istənilən maraqlardan üstün tutur. Erməni xalqı yaranmış vəziyyətdən yalnız Qarabağ və Zəngəzur üzərində nəzarəti itirməklə çıxa bilsə, mən bundan məmnun olacağam. Çünki İlham Əliyev bir neçə dəfə deyib ki, İrəvan qədim Azərbaycan şəhəridir. Sevinin ki, tək Zəngəzur gedir”. Xatırladaq ki, terrorçulardan ibarət “Arabo” dəstəsi 1990-cı ilin əvvəllərində formalaşıb. “Arabo” batalyonu müharibə vaxtı Xocalı şəhərinə hücum və soyqırımda iştirakla ad çıxarıb. “Arabo” terrorçularının dinc əhaliyə qarşı qətllər, talanlar və zorakılıq aktlarında iştirakına dair çoxsaylı sübutlar mövcuddur.
Ermənistanın “Hayeli” nəşri də yazır ki, Paşinyan Zəngəzuru Ermənistandan qoparmağa dair Azərbaycana verdiyi vədi sürətli templərlə həyata keçirmək qərarına gəlib. Bildirilir ki, Zəngəzurda müxalif qüvvələrin zərərsizləşdirilməsi də bununla bağlıdır: “Seçkilərdən sonra hakimiyyət güc qollarını işə salıb və sözün əsl mənasında hakimiyyətə qarşı çıxmış, yaxın keçmişdə Paşinyanın istefasını tələb etmiş sünikli icma başçılarına qarşı siyasi vendetta həyata keçirir. Karahunc inzibati rayonunun rəhbəri həbs edilib, Gorus icmasının başçısına qarşı bir neçə cinayət işi qaldırıblar. Onu nəzarət altına alıblar, daha sonra sərbəst buraxıblar, lakin sabah yenə həbs etməyəcəklərinə zəmanət yoxdur. Kacaran icması başçısının evində axtarış həyata keçiriblər, Gorus icmasının Vorotan inzibati ərazisinin rəhbəri Suren Ohancanyan həbs olunub. Buna qədər hüquq-mühafizə orqanları Suren Ohancanyanın evində axtarış həyata keçirib. O qeyd etmişdi ki, hüquq-mühafizə orqanları onun evində seçkilərlə, guya rüşvətlə əlaqəli olan sənədlər axtarırdı: “Heç nə tapmayıblar, tapmayacaqlar da, nə istəyirlər qoy etsinlər, bütün icma bilir ki, mən bənzər şeylərə qarışmamışam. Sosial dəstəyə gəlincə, xalq həmişə müraciət edib və icma başçısının qərarı ilə verilib, bu nə 1, nə də 3 ilin işidir, müxtəlif sosial məsələlər üzrə həmişə müraciət ediblər, qanunla müəyyənləşdirilmiş qaydada dəstək almışam”. Nəşr xatırladır ki, noyabrın 9-da Paşinyan tərəfindən imzalanmış üçtərəfli bəyanat nəticəsində Vorotan icması yaşayış məntəqəsinin bir hissəsi azərbaycanlılara keçdi: “Ötən səkkiz ayda bu icma sakinlərinin həyatı alt-üst olub, onlar üçün gecə və gündüz bir olub, ürəklərində qorxu var, səhəri gözləri açıq vəziyyətdə açırlar, bir neçə metr məsafadə olan rəqibin evlərinə daxil olacağını hər az gözləyirlər. Vorotanlılarla azərbaycanlı əsgərlər arasında sərhəddən heyvanların keçməsi hadisələri də olub və insanlar özünümüdafiə ilə məşğuldurlar. İcma başçısının həbsinə qayıdaq. Bəs Ohancanyan evində bir şey tapılmadığını bildiribsə, onu niyə həbs ediblər? Bu sualın cavabını Nikol Paşinyanın cib İstintaq Komitəsinin yaydığı bəyanatda tapmaq olar. İstintaq Komitəsi Vorotan icması başçısının evində aparılan axtarışla birlikdə icma başçısının evindən nə tapıldığına dair fotolar da paylaşıb. Bildirirlər ki, Vorotan icmasının başçısını sakinlərə icma büdcəsindən verilən, sosial yardım kimi təqdim olunan rüşvət payladığına görə həbs ediblər. Və sübut olaraq zirehli gödəkçə şəkli əlavə edilir. Bəyanatda bunların qanunsuz olduğuna dair heç bir söz yoxdur, hər halda, icma başçısını qanunsuz silah-sursat saxlamaqda ittiham etməmisiniz. Bu o deməkdir ki, Komitəyə, nəyin bahasına olursa-olsun, hətta strukturun nüfuzunun düşməsi, biabır olması hesabına da olsa, onu həbs etmək tapşırılıb. Rəqib Sünikdə mövqe tutub və sərhəd yaşayış məntəqəsinin sakinlərinin özünümüdafiə üçün heç nəyə sahib olmaması ən azından qəribə olardı, hətta bunları dövlət verməli idi. Dövlət nəinki bunu vermir, hətta İstintaq Komitəsinin bəyanatından anlaşıldığı kimi, hələ bir Paşinyan kimi türkü özünə dost hesab etməyən və qonşuluqda, lakin silahsız yaşayan insanları həbs edir. Göründüyü kimi, hakimiyyət bununla həm də bütün sərhəd icmalarının sakinlərinə mesaj göndərir ki, azərbaycanlıların qarşısında tərksilah edilsinlər və silahsız şəkildə otursunlar”. Ekspertlər isə bildirir ki, əslində, Azərbaycan indiki Ermənistan ərazisinə heç bir iddia irəli sürmür. Sadəcə ərazi bütövlüyü çərçivəsidə sərhədlərini müəyyən edir. Eyni zamanda, 2020-ci il 10 noyabr və 2021-ci il 11 yanvar tarixli üçtərəfli bəyanatlara uyğun olaraq Ermənistanın öhdəliklərini yerinə yetirməsini istəyir. Bura Zəngəzur məsələsi, buradan keçəcək dəhliz də daxildir.
Samirə SƏFƏROVA
