“Türkiyənin burada iştirakı olmasa, bu məsələ həll edilməz”. Bunu Prezident İlham Əliyev Türkiyənin “Haber Türk” televiziya kanalına müsahibəsində bildirib.
Ölkə başçısının sözlərinə görə, biz qardaş Türkiyəni bu prosesdə görürük və bunu alqışlayırıq: “Biz anlayırıq ki, Minsk Qrupu ATƏT tərəfindən qurulub və ATƏT-in öz qaydaları var. O qrupun tərkibinin dəyişdirilməsi üçün yəqin ki, hansısa hüquqi prosedurlar var, biz o dərinliyə getmək istəmirik. Ona görə də mən demişəm ki, “de-yure”, ya “de-fakto”, fərq etməz, əsas odur ki, Türkiyə bu masada olsun və zatən var. Çünki Qarabağ məsələsi ilə bağlı əziz qardaşım, hörmətli Rəcəb Tayyib Ərdoğan hörmətli Putinlə dəfələrlə görüşüb, dəfələrlə danışıb. Uzun illər, 10 ildən çoxdur ki, bu məsələ Türkiyə-Rusiya gündəliyində duran bir məsələdir və mənim də bundan xəbərim var. Həm Türkiyə Prezidenti, həm Rusiya Prezidenti bu haqda mənə demişdilər”.
Prezident qeyd edib ki, indi Türkiyə daha çox bu prosesin içindədir: “Zatən, Türkiyə var, indi də daha çox, daha böyük həcmdə, miqyasda var. Bu gün hörmətli Mövlud Çavuşoğlu hörmətli Sergey Lavrovla, Türkiyənin Müdafiə naziri hörmətli Hulusi Akar Rusiya Müdafiə naziri hörmətli Sergey Şoyqu ilə telefonla danışırlar. Kim deyə bilər ki, bu məsələdə Türkiyə yoxdur? Türkiyə yoxdursa, nə üçün danışırsınız? Türkiyə var. Biz də əlimizdən gələni edəcəyik ki, bundan sonra da olsun. Çünki Türkiyənin burada iştirakı olmasa, bu məsələ həll edilməz. Bunu hər kəs anlamalıdır. Məsələnin formal tərəfinə gəlincə, bu formal tərəf qala bilər, Minsk Qrupu da qala bilər. Zatən, 30 il ərzində bir nəticə hasil etmədi, ola bilər. Amma nə qədər tez bu məsələ çözülərsə, o qədər də tez Minsk Qrupuna ehtiyac qalmayacaq”.
Göründüyü kimi, Prezidentin məlum yanaşmasının fonunda, Türkiyəsiz Qarabağ münaqişəsinin həllinin mümkünsüzlüyü ən yüksək səviyyədə bəyan edildi. Bu isə münaqişənin daha tez və ədalətli həlli baxımından çox önəmli məqamdır.
“Nəzərə almaq lazımdır ki, son illər Türkiyə çox güclənib”
Sözügedən məsələni dəyərləndirən keçmiş diplomat, politoloq Fikrət Sadıqovun fikrincə, Türkiyə çox önəmli ölkədir: “Türkiyə bizim qardaşımız və müttəfiq dövlətimizdir. Bu, təkcə şüarlardan ibarət deyil. Türkiyə uzun illər Ermənistanla sərhədlərini bağlayıb, əlaqələri kəsib. Bu addımı atarkən Azərbaycan amilini nəzərə alıb. Türkiyə bütün beynəlxalq platformalarda bizi dəstəkləyir və müdafiə edir. Türkiyə ATƏT-in Minsk Qrupunun üzvüdür. Ankara 1990-cı ilin əvvəllərində Minsk Qrupunun təsis olunmasında böyük rol oynayıb. Minsk Qrupu yarananda, əslində, Türkiyənin həmsədr olmasına imkan vermədilər. Çünki o zaman da erməni amili güclü idi. Faktiki olaraq, Türkiyəni həmsədrlik institutuna yaxın buraxmadılar və üç aparıcı dövlət nəzarəti öz üzərinə götürdü. Ancaq Türkiyənin rolu kifayət qədər yüksəkdir. Nəzərə almaq lazımdır ki, son illər Türkiyə çox güclənib. İndi Türkiyə ilə həm Qərb ölkələri, həm də NATO hesablaşır. Eyni zamanda, Rusiya da Türkiyə ilə hesablaşır. Biz görürük ki, bir sıra regionlarda Rusiya Türkiyənin maraqları ilə hesablaşmalı olur. Hesab edirəm ki, bu mənada Türkiyənin regionda və dünyada aparıcı rolu var. O baxımdan hesab edirəm ki, Prezident tamamilə əsaslı mövqe ortaya qoyub. Türkiyənin iştirakı olmadan münaqişə həll oluna bilməz”.
Politoloq hesab edir ki, Türkiyə amili mütləq nəzərə alınmalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
