Media aləminə sürətlə daxil olan KİV nümunələrinin sırasında saytlar xüsusi çəkiyə malikdir. Onlara bəzən onlayn media da deyilir. Texnoloji imkanların verdiyi üstünlüklərə görə bu media nümunələrinin informasiyanın yayılması ilə bağlı operativliyi danılmazdır. Ancaq bu üstünlüklərlə yanaşı, sözügedən media nümunələrində xəbərə yanaşma məsələsində peşəkarlığın aşağı, əksər hallarda isə diletant səviyyəsində olduğunu görürük. Xüsusən də məqalələrin işıqlandırılmasında seçilən başlıqların qərəzli və daha çox mövzu ilə həmahəng olmadığı üzə çıxır.
Məsələn, biz daha çox belə diletanlığa kimlərinsə işdən azad olunması ilə bağlı xəbər təqdimatlarında rast gəlirik. Hətta Prezident sərəncamı ilə işdən azad olunan vəzifə sahibləri ilə bağlı “işdən qovuldu”, “ona yeri göstərildi”, “qapının arxasında qaldı” kimi başlıqları da tez-tez görürük. Halbuki, sərəncamla tanış olanda şəxsin hansısa nöqsana görə işdən azad edildiyinə heç bir işarənin olmadığı ortaya çıxır. Belə təqdimatları media etikası baxımından necə qiymətləndirmək olar?
Media məsələləri üzrə ekspert Azər Həsrət “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, belə başlıqlarla xəbərin təqdim olunması qeyri-etikdir:“Birincisi, vəzifə əbədi deyil. Heç kim hansısa vəzifədə ömrü boyu oturmayacaq. Ölkənin başçısı hansısa məmuru vəzifəyə təyin də edə bilər, işdən çıxara da bilər. Adam bəlli bir dönəmdə işləyir, zaman keçəndən sonra yenilənmə zərurəti yaranır, onu işdən çıxarıb yenisi ilə əvəz edirlər. Normal prosesdir və dünyanın hər yerində belə olur. Həmin xəbərləri “qovuldu”, “başını əzdilər”, “qapı arxasında qoydular” kimi başlıqlarla təqdim etmək media etikası baxımından doğru deyil. Bunlar küçə jarqonları sayılır. Əgər ölkə başçısi sərəncam verib kimisə işdən azad edirsə, bunun adı “vəzifədən azad edildi” olmalıdır. Başlıq da belə qoyula bilər: “filan məmur tutduğu vəzifədən azad edildi”. Əgər hansısa məmurun azad edilməsi səbəbi rəsmi xəbərdə onun cinayət etdiyi, işində nöqsanlara yol verdiyi kimi təqdim olunursa, onda jurnalistlər xəbərə öz şərlərini əlavə edə bilərlər. Prezidentin sərəncamında belə məqamlar yoxdursa, media artıq-əksik sözlərə yer verməməlidir. Mənim sözüm yuxarıda qeyd etdiyiniz təqdimatla xəbər yayanlaradı. Bilsinlər ki, o cür başlıqlarla xəbər təqdimatı ilə yanlışlığa yol verirlər. Ola bilər ki, təhqir elementi də olmasın, sadəcə olaraq, etik deyil. Özünü bu cür ifadə edənlərin səviyyə problemi var. Burda işdən çıxarılan adamla bağlı heç bir problem olmur. Problem bu cür başlıqla xəbər verənlərdədi. Mən istəməzdim ki, bizim jurnalistlərimiz belə cılız yanaşma sərgiləsinlər. Adam işdən azad olunubsa, xəbəri elə o adla da vermək lazımdır. Səbəb izah olursa, onu da xəbərin gözünə qatmaq olar. İşdən çıxarılan adam haqqında cəmiyyətin nə düşündüyü barədə jurnalistlər istədikləri qədər material hazırlaya bilərlər. Bu, şəxsi xarakterizə etmək baxımından həm müsbət, həm də mənfi xarakterli ola bilər. Rəsmi məlumatı bu cür təqdim etmək isə yolverilməzdir. İstərdim ki, redaktorlar məsələyə həssas yanaşsınlar”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
