Xəyalə Rəis:“Problem o zaman yaranır ki, səhnədə yüksək pafosla vətənpərvərlik nümayiş etdirən bəzi şəxslərin özlərinin hərbi xidmət keçmədiyi məlum olur”.
Müğənni Kərim Abbasovun “əsgərliyə getməyənlər dövlət tədbirində vətənpərvərlikdən oxuyurlar” fikri gündəmdə müzakirə yaradıb. “Araşdırın, görün, dövlət tədbirlərində oxuyanların hansı əsgərlikdə olub? Boş-boş oxuyursunuz "Vətən, ölərəm". Vaxtında 6 ay əsgərlik çəkməyən adamsan, sən Vətən üçün ölənsən? Bizdə özünü olmayan şey kimi göstərmək çoxdur". Bunu müğənni Kərim Abasov sosial şəbəkədə canlı yayımda deyib. Sənətçi bir çox həmkarının əsgərliyə getməməsindən danışıb. O bildirib ki, vətənpərvər mövzuda mahnı oxuyanların əksəriyyəti əsgərliyə getməyib: "Kimdə nə yoxdursa, ondan danışır. 1 il 6 ay əsgərlikdə olmuşam. Nə olsun? Gedib vətənin keşiyini çəkənlər qalıb kənarda, əsgərliyə getməyənlərin hamısı dövlət tədbirlərindədir. 1999-cu ildən 2001-ci ilə kimi əsgərlikdə olmuşam. Təzə gedən vaxtı məni o qədər döymüşdülər ki… Əməliyyatdan çıxıb əsgər getmişdim, necə döydülərsə, xəstəxanalıq oldum. İndi elə şeylər yoxdur, o vaxtlar var idi".
Kimlərdir əsgərliyə getməyib, amma dövlət tədbirlərində vətənpərvərlik mahnıları oxuyan, ekranlarda bu qəbildən olan ifalar təqdim edən? Kərim bəy niyə konkret ad çəkməyib? Kimləri nəzərdə tutub?
Kərim Abbasovun bu fikri ətrafında həm özümüz araşdırma apardıq, həm onun özünə bu istiqamətdə sual ünvanladıq, həm də ekspertin rəyini öyrəndik.
Bildirək ki, Azərbaycanda müxtəlif səbəblərdən (səhhət, hərbi xidmətə yararsızlıq, qanuni möhlət və s.) hərbi xidmətdə olmayan müğənnilərin dəqiq və rəsmi siyahısı yoxdur. Lakin bir neçə il əvvəl mətbuatda və ictimaiyyətdə adı hallanan məşhur sənətçilər arasında Abbas Bağırov və Zamiq Hüseynov hərbi xidmətdə olmadıqlarını açıqlayıblar. Bundan əlavə, media və sosial şəbəkə müzakirələrində müxtəlif dövrlərdə Faiq Ağayev, Emil Bədəlov və digər bir sıra şou-biznes nümayəndələrinin də əsgərlikdə olmadığı iddia edilib.
Mətbuatda bəstəkar-müğənni Hacı Nazimin, Müğənni Elvin Abdullayevin, Adulla Şaiq Adına Dövlət Kukla teatrının aktyoru Rəhim Rəhimovun, gənc müğənni Kamil Cəfərovun, ölkəmizi "Eurovision 2012" beynəlxalq mahnı müsabiqəsində təmsil edən və qalib olan Eldar Qasımovun, müğənnilər Yaşar Cəlilovun və Elnur Məmmədovun hərbi xidmətdə olmadıqları barədə məlumatlar yer alıb. O da yazılır ki, müxtəlif konsert proqramları ilə əsgərlərin qarşısında çıxış edən İzzət Bağırovun adı da hərbi xidmətdə olmayanların siyahısındadır.
Yazını hazırladığımız vaxt K.Abbasovdan sorğumuza cavab gəlmədi. Amma cavab verərsə yeni açıqlamasını təqdim edəcəyik.
Sənətşünas, Xpress.az saytının baş redaktoru Xəyalə Rəis baki-xeber.com-a bildirdi ki, son illərdə Azərbaycanda vətənpərvərlik mövzusu həm cəmiyyətin, həm də medianın ən həssas sahələrindən birinə çevrilib. “Xüsusilə Qarabağ müharibəsindən sonra Vətən, şəhidlik, əsgər həyatı və milli birlik haqqında mahnılar daha çox səslənir. Toylardan televiziya proqramlarına, dövlət tədbirlərindən sosial şəbəkələrə qədər hər yerdə bu ruh hiss olunur. Lakin cəmiyyət daxilində getdikcə daha çox müzakirə olunan bir sual var: “Əsgərlik etməyən bir müğənninin səhnədə vətənpərvərlikdən danışması nə qədər doğrudur?”
Bu sual əslində təkcə musiqi ilə bağlı deyil. Burada söhbət səmimiyyətdən, mənəvi məsuliyyətdən və cəmiyyətin gözləntilərindən gedir.
Musiqi tarix boyu cəmiyyətin hisslərini ifadə edən ən güclü vasitələrdən biri olub. Müharibə dövrlərində isə mahnılar insanlara motivasiya verib, birlik yaradıb və mənəvi dayaq rolunu oynayıb. Azərbaycanda da vətənpərvərlik mahnıları xüsusilə çətin dövrlərdə insanların emosional vəziyyətinə təsir göstərib.
Bu baxımdan müğənnilərin Vətən haqqında mahnılar oxuması təbii görünür. Çünki incəsənət yalnız əyləncə deyil, həm də ideya və hisslərin ötürülməsi vasitəsidir. Bir çox sənət adamı hesab edir ki, onların missiyası xalqın ruhunu diri saxlamaqdır.
Ancaq problem burada başlamır.
Problem o zaman yaranır ki, səhnədə yüksək pafosla vətənpərvərlik nümayiş etdirən bəzi şəxslərin özlərinin hərbi xidmət keçmədiyi məlum olur. Bu zaman cəmiyyətdə müəyyən suallar ortaya çıxır: Əgər Vətən bu qədər müqəddəsdirsə, niyə həmin insan vaxtilə xidmət etməyib? Əgər əsgərlikdən yayınmaq mümkün olubsa, onda bu pafos nə dərəcədə həqiqidir?
Cəmiyyət niyə buna həssas yanaşır?
Azərbaycan cəmiyyəti üçün müharibə uzaq bir mövzu deyil. Demək olar ki, hər ailənin bu müharibə ilə bir bağlılığı var — şəhid, qazi, xidmət etmiş bir övlad və ya yaxın insan.
Bu səbəbdən insanlar vətənpərvərlik mövzusunda sözlə əməl arasında uyğunluq axtarırlar. Xüsusilə döyüşə gedən gənclərlə müqayisədə bəzi məşhurların rahat həyat yaşayıb sonradan səhnədə qəhrəmanlıqdan danışması bir çox insana süni görünür.
Burada əsas məsələ əsgərlik etməməkdən daha çox, bunun necə təqdim olunmasıdır. Çünki bəzən insan sağlamlıq səbəbindən və ya qanuni əsaslarla xidmət etməyə bilər. Cəmiyyət buna müəyyən qədər anlayış göstərir. Amma əgər biri müxtəlif yollarla hərbi xidmətdən yayınıb, sonra isə efirlərdə ən böyük vətənpərvər obrazı yaratmağa çalışırsa, bu artıq inandırıcılıq probleminə çevrilir.
Vətənə xidmət yalnız silahla olmur. Həkim, müəllim, jurnalist və sənətçi də öz sahəsində ölkəyə fayda verə bilər.
Müğənnilərin vətənpərvərlik mahnıları insanlarda ruh yüksəkliyi yarada, milli birlik hissini gücləndirə və şəhidlərin xatirəsini yaşada bilər. Müharibə dövründə məhz musiqinin insanlara psixoloji dəstək verdiyini düşünənlər az deyil.
Bu yanaşmaya görə, insanın əsgərlik etməməsi onun Vətəni sevmədiyi anlamına gəlmir. Əsas olan niyyət, davranış və cəmiyyət qarşısında dürüst mövqedir”.
X.Rəis qeyd etdi ki, müasir dövrdə vətənpərvərlik bəzən şou elementinə də çevrilə bilir. Sosial şəbəkələrdə emosional çıxışlar, pafoslu videolar və xüsusi imic yaratmaq cəhdləri insanların diqqətindən yayınmır: “Cəmiyyət isə artıq görüntüdən çox səmimiyyət axtarır.
İnsanlar üçün ən təsirli vətənpərvərlik nümayişi yüksək səslə danışmaq deyil, davranışla nümunə olmaqdır. Əsgərlik etmiş bir insanın Vətən haqqında danışması daha inandırıcı qəbul edilir. Çünki onun sözlərinin arxasında şəxsi təcrübə və məsuliyyət hissi dayanır.
Bu isə o demək deyil ki, hərbi xidmət keçməyən insan danışmamalıdır. Sadəcə, belə mövzularda cəmiyyət daha çox dürüstlük və təvazökarlıq gözləyir.
Əsgərlik etməyən müğənnilərin vətənpərvərlik mahnıları oxuması hüquqi baxımdan problem deyil. Amma mənəvi və ictimai baxımdan bu məsələ həmişə müzakirə olunacaq.
Çünki Vətən mövzusu Azərbaycanda sadəcə bir söz deyil-insanların ağrısı, itkisi və qürurudur.
Bu səbəbdən cəmiyyət üçün əsas sual budur:
“İnsan səhnədə görünmək üçün danışır, yoxsa həqiqətən hiss etdiyi üçün?”
Və görünür ki, insanların qiymətləndirdiyi əsas meyar da məhz budur — səmimiyyət”-deyə X.Rəis vurğuladı.
Leyla QARAXANLI
